Trẻ sơ sinh bị són ị nhiều lần trong ngày có sao không và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng trẻ sơ sinh bị són ị nhiều lần trong ngày là băn khoăn phổ biến của nhiều bậc phụ huynh, đặc biệt với những người lần đầu làm cha mẹ. Tình trạng này khiến tã của trẻ luôn ướt dính chất phân lỏng màu vàng, diễn ra từ vài lần đến hàng chục lần mỗi ngày.
Trong phần lớn các trường hợp, đây chỉ là hiện tượng sinh lý hoàn toàn bình thường liên quan đến sự chưa hoàn thiện của hệ cơ vòng hậu môn và nhu động ruột nhạy cảm. Tuy nhiên, cha mẹ cần hiểu rõ nguyên nhân, biết cách chăm sóc da ngừa hăm tã và nhận diện các dấu hiệu bất thường để kịp thời xử trí.
Trẻ sơ sinh bị són ị nhiều lần là gì?
Trẻ sơ sinh bị són ị nhiều lần trong ngày là tình trạng bé rỉ ra một lượng nhỏ phân lỏng hoặc sệt dính vào tã lót lặp đi lặp lại nhiều lần suốt cả ngày lẫn đêm. Ở trẻ bú mẹ hoàn toàn trong những tuần đầu sau sinh, số lần đi ngoài có thể dao động từ bốn đến mười lần một ngày, thậm chí són một chút phân mỗi lần xì hơi hoặc vặn mình. Hiện tượng này chủ yếu xuất phát từ việc cơ vòng hậu môn chưa đóng kín hoàn toàn cùng phản xạ dạ dày ruột hoạt động rất nhạy cảm ở lứa tuổi sơ sinh. Đa phần các bé vẫn tăng cân đều, bú tốt, ngủ ngoan và không hề có biểu hiện đau đớn. Vì vậy, phụ huynh không nên vội vã kết luận trẻ bị tiêu chảy hay rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng khi chưa theo dõi toàn diện về tính chất phân và thể trạng của bé.
Nguyên nhân sinh lý khiến trẻ sơ sinh són phân nhiều lần trong ngày
Trong những tháng đầu đời, hệ thần kinh thực vật và cơ vòng hậu môn của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện chức năng giữ phân. Khi trực tràng có một lượng phân nhỏ hoặc bóng hơi tích tụ, phản xạ đại tiện tự động kích hoạt khiến trẻ són ra một chút phân khi vặn mình, rặn nhẹ, hắt hơi hoặc ho. Hiện tượng này đặc biệt hay gặp ở trẻ bú mẹ hoàn toàn vì sữa mẹ chứa nhiều đường lactose tự nhiên và các thành phần kích thích nhu động ruột làm việc tích cực. Khi đó phân thường mềm, màu vàng sáng, có lợn cợn hạt trắng giống hoa cải hoa cà và trẻ hoàn toàn không có cảm giác đau đớn khó chịu. Bên cạnh đó, phản xạ dạ dày ruột hoạt động mạnh khiến cứ mỗi lần bú no, ruột của bé lại co bóp tống phân ra ngoài, tạo cảm giác như bé đi đại tiện liên tục cả ngày. Khi hệ cơ vòng hậu môn dần trưởng thành sau vài tháng, hiện tượng són tự động này sẽ giảm dần mà không cần can thiệp y tế đặc hiệu.
Các yếu tố tiêu hóa và dinh dưỡng tác động đến số lần són phân
Mặc dù đa số các trường hợp són phân là sinh lý, phụ huynh vẫn cần lưu ý một số yếu tố liên quan đến dinh dưỡng và tiêu hóa. Ở trẻ bú mẹ, tình trạng mất cân bằng giữa lượng sữa đầu và sữa cuối có thể khiến ruột trẻ nhận quá nhiều đường lactose cùng lúc, dẫn tới lên men mạnh trong đường tiêu hóa, sinh nhiều hơi và làm phân lỏng nhiều bọt, són ra nhiều lần. Ở trẻ uống sữa công thức, sự không dung nạp protein sữa bò hoặc không dung nạp lactose tạm thời cũng có thể gây kích thích niêm mạc ruột, dẫn tới són phân kèm chướng bụng, đầy hơi. Một số trẻ bị táo bón thực sự nhưng phân cứng ứ đọng phía trên trực tràng chỉ cho phép phần dịch phân lỏng rỉ qua các kẽ, tạo nên hiện tượng són phân giả tiêu chảy mà cha mẹ dễ nhầm lẫn. Việc nhận diện đúng bản chất phân và chế độ ăn giúp cha mẹ có hướng điều chỉnh dinh dưỡng phù hợp dưới sự hướng dẫn chuyên môn.
Biện pháp chăm sóc vùng da tã lót để ngăn ngừa hăm loét do són phân
Hậu quả thường gặp nhất khi trẻ sơ sinh són phân nhiều lần trong ngày không nằm ở đường ruột mà là tổn thương da vùng mông và bẹn. Vùng da quanh hậu môn khi tiếp xúc liên tục với độ ẩm, axit và enzyme trong phân rất dễ bị viêm đỏ, trợt loét dẫn tới hăm tã nghiêm trọng. Để phòng ngừa, cha mẹ cần kiểm tra tã thường xuyên và thay ngay khi phát hiện trẻ són phân. Thay vì lạm dụng khăn ướt chứa hương liệu hoặc chất bảo quản, phụ huynh nên rửa sạch vùng kín cho bé bằng nước ấm sạch, sau đó dùng khăn xô mềm thấm khô nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh. Sau khi da đã khô thoáng hoàn toàn, có thể thoa một lớp mỏng kem bôi bảo vệ chứa kẽm oxit hoặc dexpanthenol để tạo lớp màng ngăn cách da tiếp xúc trực tiếp với dịch phân. Việc để mông trẻ thoáng khí tự nhiên vài khoảng thời gian ngắn trong ngày cũng giúp da mau lành và hạn chế viêm nhiễm.
Dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám bác sĩ nhi khoa
Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi thăm khám khi tình trạng són phân đi kèm với các dấu hiệu bệnh lý toàn thân. Các biểu hiện đáng lưu ý bao gồm phân có lẫn nhầy nhớt, vệt máu đỏ hoặc màu đen, phân có mùi chua tanh nồng nặc khác thường hoặc phân lỏng toàn nước bắn thành tia. Về thể trạng, nếu trẻ có biểu hiện sốt, quấy khóc dữ dội khi chạm vào bụng, bụng chướng căng cứng, nôn trớ liên tục, bú kém hoặc bỏ bú, sụt cân hoặc không tăng cân theo biểu đồ tăng trưởng chuẩn thì đó không còn là hiện tượng són phân sinh lý đơn thuần. Trong những trường hợp này, việc thăm khám trực tiếp giúp bác sĩ loại trừ các bệnh lý đường ruột như nhiễm khuẩn tiêu hóa, viêm ruột dị ứng, bất thường giải phẫu đường tiêu hóa hoặc rối loạn chuyển hóa để can thiệp kịp thời.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ sơ sinh dùng thuốc cầm tiêu chảy, men vi sinh hay các bài thuốc dân gian khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường về màu sắc phân, trẻ sốt hoặc quấy khóc kéo dài, cần đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa nhi để được bác sĩ đánh giá chính xác.
Tóm tắt
Hiện tượng trẻ sơ sinh són ị nhiều lần thường là diễn biến sinh lý bình thường trong những tháng đầu đời, phản ánh hệ thống tiêu hóa đang hoàn thiện. Phụ huynh nên duy trì dinh dưỡng phù hợp, chăm sóc vùng tã đúng cách và chủ động đưa trẻ đi khám khi xuất hiện các dấu hiệu toàn thân bất thường.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Trẻ bú mẹ đi són phân hoa cà hoa cải ngày nhiều lần có bình thường không?
Trẻ bú mẹ hoàn toàn đi són hoa cà hoa cải nhiều lần thường là sinh lý bình thường nếu trẻ bú tốt, ngủ yên, phân mềm sệt màu vàng và vẫn tăng trưởng cân nặng đều đặn.
Có nên cho trẻ sơ sinh uống men vi sinh khi thấy bé són phân liên tục?
Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống men tiêu hóa hay men vi sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ nhi khoa, vì có thể làm xáo trộn hệ vi sinh đường ruột đang phát triển.
Nên dùng khăn ướt hay nước ấm để vệ sinh cho bé bị són ị nhiều?
Dùng khăn ướt chứa cồn hoặc hương liệu có thể gây kích ứng nặng niêm mạc da bé. Cha mẹ nên ưu tiên rửa nước ấm sạch và thấm khô bằng khăn mềm khi thay tã.
Làm sao phân biệt són ị sinh lý với tiêu chảy cấp ở trẻ sơ sinh?
Khác với són phân sinh lý có phân mềm hoa cà hoa cải, tiêu chảy khiến phân lỏng toàn nước, bắn tóe mạnh, có thể lẫn chất nhầy, máu và trẻ có dấu hiệu mệt mỏi, sốt hoặc quấy khóc liên tục.
Mẹ đang cho con bú có cần ăn kiêng khi con hay bị són phân không?
Việc mẹ kiêng khem quá mức có thể làm giảm chất lượng sữa và khiến cơ thể mẹ suy kiệt. Mẹ chỉ cần duy trì ăn uống đầy đủ dưỡng chất, hạn chế đồ quá ngọt, cay nóng hoặc thức ăn nhiều dầu mỡ.
