Trẻ sơ sinh bị run chân: Nguyên nhân thường gặp và cách theo dõi

Trẻ sơ sinh bị run chân là gì?

Hiện tượng trẻ sơ sinh bị run chân thường biểu hiện bằng những cử động rung lắc nhanh, biên độ nhỏ và nhịp nhàng ở một hoặc cả hai chân của bé. Tình trạng này hay xuất hiện khi trẻ vừa thức giấc, giật mình, bị kích thích bởi tiếng ồn, nhiệt độ môi trường lạnh hoặc trong lúc bé đang quấy khóc dữ dội. Về mặt sinh lý học, trẻ sơ sinh có hệ thần kinh trung ương và bao myelin quanh sợi thần kinh chưa trưởng thành hoàn toàn, khiến các tín hiệu dẫn truyền vận động đôi khi chưa ổn định và tạo ra phản xạ giật nhẹ. Thông thường, cơn run chân sinh lý diễn ra ngắn trong vài giây và sẽ dừng lại ngay khi người lớn nhẹ nhàng giữ bàn chân của bé hoặc khi trẻ được ủ ấm, trấn an. Ngược lại, nếu chân vẫn tiếp tục rung giật dù đã giữ chặt, kèm theo các dấu hiệu bất thường toàn thân, đó có thể là dấu hiệu bệnh lý cần được thăm khám y khoa kỹ lưỡng.

Các nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh bị run chân

Có nhiều yếu tố dẫn đến tình trạng run chân ở trẻ sơ sinh, trong đó phần lớn thuộc nhóm nguyên nhân sinh lý lành tính. Sự non nớt của vỏ não và đường dẫn truyền thần kinh vận động khiến trẻ phản ứng quá mức trước các kích thích từ môi trường xung quanh. Khi trẻ cử động mạnh hoặc giật mình, các nhóm cơ cẳng chân có thể co rút nhẹ tạo nên cơn run ngắn.

Bên cạnh yếu tố sinh lý, một số nguyên nhân bệnh lý cũng có thể gây rung giật chi. Tình trạng hạ đường huyết sơ sinh hoặc hạ canxi máu khiến tính kích thích của cơ bắp và thần kinh gia tăng, dễ dẫn đến hiện tượng run chi kèm bứt rứt. Ngoài ra, các rối loạn thần kinh do ngạt sau sinh, xuất huyết não hoặc co giật sơ sinh cũng có thể biểu hiện bằng rung giật các chi. Trẻ sơ sinh sinh non nhẹ cân hoặc trẻ trải qua giai đoạn chuyển dạ khó khăn thường có nguy cơ gặp các rối loạn này cao hơn so với trẻ sinh đủ tháng khỏe mạnh.

Cách phân biệt run chân sinh lý và co giật ở trẻ sơ sinh

Để xử trí đúng cách, cha mẹ cần biết phân biệt giữa cơn run chân lành tính và cơn co giật nguy hiểm. Điểm khác biệt quan trọng nhất nằm ở phản ứng của chi khi có sự can thiệp cơ học từ người chăm sóc. Với run chân sinh lý, khi người lớn dùng tay giữ nhẹ cẳng chân hoặc gập nhẹ bàn chân của bé, cơn rung sẽ lập tức dừng lại. Trẻ vẫn giữ được sự tỉnh táo, ánh mắt linh hoạt và nhịp thở đều đặn trong suốt quá trình này.

Ngược lại, nếu trẻ đang gặp cơn co giật, cử động rung giật ở chân vẫn sẽ tiếp diễn dù người lớn đã cố định chi. Cơn co giật thường kèm theo các biến đổi rõ rệt về tri giác và hành vi, chẳng hạn như mắt nhìn chằm chằm, trợn ngược hoặc đảo nhãn cầu bất thường. Bé có thể kèm theo cử động nhai mút vô thức, co giật nửa người, thay đổi sắc da sang tím tái quanh môi hoặc có các cơn ngừng thở ngắn. Khi phát hiện các dấu hiệu này, cha mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay.

Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi trẻ sơ sinh tại nhà

Khi thấy trẻ sơ sinh xuất hiện biểu hiện run chân, cha mẹ nên giữ bình tĩnh để thực hiện các bước kiểm tra và chăm sóc thích hợp. Đầu tiên, hãy nhẹ nhàng đặt tay lên bàn chân bé để kiểm tra xem cơn rung có ngừng lại hay không. Đồng thời, quan sát toàn diện nét mặt, nhịp thở và cử động của các chi còn lại để đánh giá tổng thể trạng thái của bé.

Tiếp theo, hãy tạo không gian nghỉ ngơi yên tĩnh, giảm bớt ánh sáng chói và tiếng ồn lớn có thể khiến bé giật mình. Kiểm tra thân nhiệt và giữ ấm cơ thể cho trẻ bằng quần áo thoáng mềm hoặc quấn tã vừa vặn, tránh để bé bị lạnh chân. Đảm bảo cữ bú đầy đủ và đúng giờ để phòng ngừa nguy cơ hạ đường huyết ở trẻ nhỏ. Trong quá trình chăm sóc, cha mẹ có thể dùng điện thoại ghi lại video ngắn về cơn run chân của bé, giúp bác sĩ chuyên khoa nhi dễ dàng quan sát đặc điểm cử động để chẩn đoán chính xác hơn khi thăm khám.

Những trường hợp cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay lập tức

Mặc dù nhiều trường hợp run chân tự biến mất sau vài tháng đầu đời, phụ huynh tuyệt đối không được chủ quan trước các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Trẻ sơ sinh cần được đưa đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa nhi ngay khi cơn run chân diễn ra liên tục, kéo dài nhiều phút hoặc xuất hiện với tần suất ngày càng dày đặc. Đặc biệt, nếu việc giữ nhẹ chân không làm giảm hay ngắt cơn run, bé cần được đánh giá y khoa khẩn cấp.

Ngoài ra, cha mẹ cần chú ý đưa trẻ đi khám ngay nếu tình trạng run chân đi kèm với sốt cao, li bì, khó đánh thức, bỏ bú hoặc nôn trớ liên tục. Những biểu hiện như thở khò khè, khó thở, tím tái quanh môi, thóp đầu phồng căng hoặc trương lực cơ toàn thân bất thường như quá mềm nhẽo hay quá gồng cứng đều là những tín hiệu cấp cứu thần kinh nhi khoa. Việc thăm khám kịp thời giúp phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn và có hướng can thiệp bảo vệ sự phát triển thần kinh của trẻ.

Lưu ý an toàn

Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc an thần, thuốc chống co giật hoặc bổ sung canxi và vitamin liều cao cho trẻ sơ sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Không nên ghì siết quá mạnh hoặc lắc lắc người trẻ trong lúc bé đang run chân vì có thể gây tổn thương xương khớp và hệ thần kinh non nớt. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về sự phát triển vận động của con, hãy tham khảo ý kiến chuyên môn y tế trực tiếp thay vì tự áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng.

Tóm tắt

Run chân ở trẻ sơ sinh đa phần là hiện tượng sinh lý lành tính liên quan đến quá trình hoàn thiện của hệ thần kinh non nớt. Việc quan sát cẩn thận, chăm sóc đúng cách và chủ động ghi lại hình ảnh cơn run sẽ giúp cha mẹ hỗ trợ đắc lực cho bác sĩ trong việc theo dõi sức khỏe của bé. Thăm khám y khoa kịp thời luôn là giải pháp an toàn nhất để bảo vệ sự phát triển toàn diện của trẻ.