Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi bao lâu thì hết và cách xử lý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nghẹt mũi là hiện tượng thường gặp ở trẻ sơ sinh do cấu trúc đường thở của bé còn non nớt và rất nhạy cảm với các yếu tố bên ngoài. Tình trạng này khiến nhiều bậc phụ huynh lo lắng khi thấy con bú khó khăn, ngủ không sâu giấc và thở khụt khịt.
Thông thường, thời gian trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi có thể kéo dài từ vài ngày đến hai tuần tùy thuộc vào tác nhân kích ứng hay nhiễm khuẩn đường hô hấp. Việc nhận biết đúng nguyên nhân và áp dụng các biện pháp làm thông thoáng đường thở an toàn tại nhà sẽ giúp bé nhanh chóng dễ chịu và tránh các biến chứng hô hấp.
Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi là gì?
Nghẹt mũi ở trẻ sơ sinh là tình trạng niêm mạc bên trong các hốc mũi bị phù nề, sưng viêm hoặc tích tụ nhiều chất nhầy ứ đọng, dẫn đến giảm luồng khí lưu thông qua mũi. Trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời có phản xạ thở bằng miệng chưa hoàn thiện, chủ yếu hít thở bằng mũi, do đó bất kỳ sự bít tắc nhẹ nào tại khoang mũi cũng ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp thở, giấc ngủ và quá trình bú sữa mẹ. Tình trạng này có thể bắt nguồn từ yếu tố sinh lý thông thường do khoang mũi quá hẹp hoặc là phản ứng viêm trước các tác nhân nhiễm trùng, thời tiết và môi trường sống. Việc theo dõi sát sao biểu hiện của trẻ giúp cha mẹ phân biệt giữa nghẹt mũi sinh lý thoáng qua và các bệnh lý đường hô hấp cần can thiệp y tế.
Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi kéo dài bao lâu thì khỏi hẳn
Thời gian kéo dài của tình trạng nghẹt mũi ở trẻ sơ sinh phụ thuộc lớn vào nguyên nhân gây bệnh. Nếu bé bị nghẹt mũi sinh lý do đường thở hẹp và đọng nước ối sót lại sau sinh, hiện tượng này có thể tự hết sau vài tuần đầu đời khi các xoang và cấu trúc mũi phát triển dần. Trường hợp trẻ bị cảm lạnh thông thường do nhiễm virus đường hô hấp trên, các biểu hiện nghẹt mũi và chảy nước mũi thường đạt đỉnh sau khoảng 3 đến 5 ngày rồi giảm dần, khỏi hẳn sau 7 đến 10 ngày nếu được chăm sóc tốt. Đối với tình trạng nghẹt mũi do kích ứng thời tiết khô lạnh hoặc bụi mịn, thời gian hồi phục sẽ phụ thuộc vào việc cải thiện môi trường sống xung quanh bé. Nếu nghẹt mũi kéo dài trên hai tuần không thuyên giảm, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa nhi.
Các nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi
Nguyên nhân phổ biến đầu tiên là nghẹt mũi sinh lý, xuất phát từ đặc điểm khoang mũi của trẻ sơ sinh rất nhỏ, sụn mũi mềm và mạch máu niêm mạc dày đặc nên chỉ cần một lượng dịch nhỏ cũng dễ gây bít tắc. Tiếp theo là các bệnh lý viêm đường hô hấp trên do nhiễm virus như virus hợp bào hô hấp hoặc rhinovirus, khiến niêm mạc mũi phù nề và tăng tiết chất nhầy. Ngoài ra, điều kiện môi trường đóng vai trò rất lớn; không khí khô do dùng điều hòa nhiệt độ thấp, khói thuốc lá, bụi vải, lông thú cưng hoặc mùi hương nhân tạo nồng gắt đều có thể kích thích niêm mạc non nớt của trẻ sinh ra phản ứng phù nề. Một số trường hợp hiếm gặp hơn có thể liên quan đến dị tật bẩm sinh hẹp cửa mũi sau hoặc trào ngược dạ dày thực quản làm dịch vị kích ứng vòm họng.
Cách chăm sóc và xử lý nghẹt mũi an toàn cho trẻ tại nhà
Biện pháp căn bản và an toàn nhất là sử dụng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương để làm mềm và loãng dịch nhầy ứ đọng trong khoang mũi. Cha mẹ đặt trẻ nằm nghiêng hoặc nâng nhẹ đầu, nhỏ từ 1 đến 2 giọt nước muối sinh lý vào từng bên mũi, đợi vài phút cho dịch loãng ra rồi dùng khăn xô mềm lau sạch phần dịch chảy ra ngoài. Nếu trẻ nghẹt nhiều dịch nhầy đặc, phụ huynh có thể dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng dạng bóng cao su hoặc ống hút một chiều với lực hút thật nhẹ nhàng, tránh đưa đầu hút quá sâu vào niêm mạc. Bên cạnh đó, việc duy trì độ ẩm không khí trong phòng ở mức 50 đến 60 phần trăm bằng máy tạo ẩm hoặc đặt chậu nước mát sẽ giúp niêm mạc mũi bé không bị khô rát. Vỗ rung nhẹ vùng lưng khi bế đứng cũng hỗ trợ lưu thông đường thở tốt hơn.
Dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ sơ sinh đi khám y tế ngay
Dù nghẹt mũi đa phần là lành tính nhưng ở trẻ sơ sinh, diễn tiến suy hô hấp có thể xảy ra rất nhanh chóng. Phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa nhi ngay khi nhận thấy bé có dấu hiệu thở nhanh, thở rên, cánh mũi phập phồng hoặc lồng ngực rút lõm sâu khi hít vào. Những dấu hiệu đáng báo động khác bao gồm việc trẻ bỏ bú hoàn toàn, bú ngắt quãng vì không thở được, quấy khóc liên tục không thể dỗ dành, môi hoặc đầu chi tím tái. Trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi bị sốt từ 38 độ C trở lên kèm nghẹt mũi cũng cần được bác sĩ đánh giá khẩn cấp để loại trừ nguy cơ nhiễm trùng phế quản hoặc viêm phổi. Tuyệt đối không trì hoãn việc thăm khám khi thấy thể trạng toàn thân của bé suy giảm.
Lưu ý an toàn
Không được tự ý dùng các loại thuốc nhỏ mũi co mạch, kháng sinh hay thuốc kháng histamin cho trẻ sơ sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ nhi khoa. Tránh dùng miệng hút mũi cho trẻ vì dễ lây truyền thêm vi khuẩn từ người lớn sang khoang mũi của bé. Tuyệt đối không dùng các mẹo dân gian như nhỏ nước tỏi, nước lá thảo dược vào mũi trẻ vì nguy cơ gây bỏng niêm mạc mũi rất cao. Khi dùng dụng cụ hút mũi, phải thao tác nhẹ nhàng và tiệt trùng kỹ trước sau mỗi lần sử dụng.
Tóm tắt
Nghẹt mũi ở trẻ sơ sinh phần lớn là tình trạng lành tính và có thể cải thiện tốt nếu được chăm sóc đúng cách tại nhà. Cha mẹ nên bình tĩnh quan sát các biểu hiện hàng ngày, hỗ trợ làm thông thoáng đường thở tự nhiên và luôn sẵn sàng đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nên dùng loại dung dịch nào để nhỏ mũi cho trẻ sơ sinh?
Nước muối sinh lý nồng độ 0,9% đẳng trương là dung dịch dịu nhẹ, an toàn nhất để làm mềm rỉ mũi và vệ sinh khoang mũi hàng ngày cho trẻ sơ sinh.
Có nên hút mũi cho trẻ sơ sinh nhiều lần trong ngày không?
Không nên lạm dụng, cha mẹ chỉ nên hút mũi từ 1 đến 2 lần mỗi ngày khi bé ứ đọng nhiều dịch gây khó bú, tránh làm tổn thương niêm mạc mũi non nớt.
Có được bôi tinh dầu trực tiếp vào mũi trẻ để thông mũi không?
Tuyệt đối không sử dụng tinh dầu thoa trực tiếp lên cánh mũi hoặc vùng da gần mũi của trẻ sơ sinh vì có thể gây kích ứng da và co thắt đường thở nguy hiểm.
Nước mũi của bé chuyển sang màu vàng có phải đã bị bội nhiễm vi khuẩn không?
Nếu dịch mũi chỉ hơi ngả vàng nhẹ nhưng bé vẫn bú ngoan, không sốt và ngủ yên giấc thì cha mẹ tiếp tục theo dõi, chưa cần thiết phải dùng kháng sinh.
Làm sao để lấy rỉ mũi khô cứng sâu bên trong mũi bé an toàn?
Sau khi nhỏ mũi làm loãng dịch nhầy, cha mẹ có thể dùng tăm bông chuyên dụng loại nhỏ dành cho trẻ em hoặc góc khăn xô mềm để khều nhẹ rỉ mũi ra ngoài.
