Trẻ sơ sinh bị ho sổ mũi nhưng không sốt có nguy hiểm không?

Trẻ sơ sinh bị ho sổ mũi nhưng không sốt là gì?

Ho và sổ mũi ở trẻ sơ sinh là các phản xạ tự nhiên của hệ hô hấp nhằm tống xuất chất nhầy, dị vật hoặc vi sinh vật ra khỏi đường thở. Trong giai đoạn những tháng đầu đời, niêm mạc mũi của trẻ rất nhạy cảm và khoang mũi còn hẹp, khiến dịch tiết dễ dàng ứ đọng và gây ra tiếng khụt khịt kèm ho nhẹ.

Nhiều bậc cha mẹ thường dùng nhiệt độ cơ thể để đánh giá mức độ nặng của bệnh, tuy nhiên phản xạ sốt ở trẻ sơ sinh còn yếu. Một số bệnh lý hô hấp nghiêm trọng như viêm tiểu phế quản hay viêm phổi ở trẻ sơ sinh có thể khởi phát mà không đi kèm sốt cao, thậm chí có trường hợp thân nhiệt hạ thấp. Do đó, ho sổ mũi dù không sốt vẫn là dấu hiệu đòi hỏi sự quan sát cẩn trọng từ gia đình.

Mức độ nguy hiểm khi trẻ sơ sinh bị ho sổ mũi không sốt

Trẻ sơ sinh ho sổ mũi nhưng không sốt có thể lành tính nếu trẻ vẫn bú tốt, ngủ yên và tăng cân đều đặn. Nguyên nhân lành tính thường do niêm mạc mũi phản ứng với không khí lạnh, hanh khô hoặc dịch mũi họng sinh lý tích tụ. Ở trạng thái này, trẻ chỉ ho húng hắng vài tiếng khi dịch nhầy chảy xuống họng và dịch mũi trong suốt.

Tuy nhiên, tình trạng này trở nên đặc biệt nguy hiểm nếu là giai đoạn đầu của viêm đường hô hấp dưới như viêm phế quản hoặc viêm phổi. Trẻ sơ sinh có sức đề kháng yếu nên vi khuẩn hoặc virus có thể nhanh chóng lan xuống phổi mà không kích hoạt cơn sốt điển hình. Nếu cha mẹ chủ quan chỉ theo dõi thân nhiệt mà bỏ qua tần số thở, trẻ có thể rơi vào suy hô hấp cấp tính. Việc đánh giá mức độ nguy hiểm do đó phải dựa vào toàn trạng của trẻ, đặc biệt là nhịp thở và khả năng bú.

Các nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh ho và nghẹt sổ mũi

Nguyên nhân thường gặp nhất là cảm lạnh thông thường do các loại virus hô hấp gây ra khi thời tiết chuyển mùa. Niêm mạc mũi họng của trẻ bị kích thích dẫn đến tăng tiết chất nhầy, gây nghẹt mũi và kích thích phản xạ ho để làm sạch đường dẫn khí.

Bên cạnh đó, các yếu tố môi trường như khói thuốc lá, phấn hoa, lông thú nuôi, bụi mịn hoặc việc sử dụng máy điều hòa nhiệt độ quá lạnh, độ ẩm thấp cũng khiến đường thở của trẻ bị kích ứng liên tục. Một nguyên nhân khác là trào ngược dạ dày thực quản sinh lý, khi lượng sữa nhỏ trào ngược lên vòm họng gây viêm nhẹ niêm mạc và kích thích phản xạ ho, khò khè mà không gây sốt. Ngoài ra, việc tồn đọng nước ối hoặc dịch nhớt sinh lý sau sinh chưa được đào thải hết cũng có thể gây thở khụt khịt kéo dài trong những tuần đầu.

Cách chăm sóc và vệ sinh đường thở đúng cách cho trẻ sơ sinh

Khi trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi và ho nhẹ, việc giữ thông thoáng đường thở là ưu tiên hàng đầu giúp trẻ dễ bú và ngủ ngon hơn. Phụ huynh có thể sử dụng nước muối sinh lý đẳng trương dạng giọt để làm mềm và loãng chất nhầy trong mũi trẻ trước các cữ bú khoảng mười lăm phút.

Sau khi nhỏ nước muối sinh lý, có thể dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng dành cho trẻ sơ sinh với lực hút nhẹ nhàng để lấy dịch nhầy ra ngoài, tránh thao tác quá mạnh làm tổn thương niêm mạc mũi non nớt. Không nên lạm dụng việc hút mũi quá nhiều lần trong ngày vì dễ gây phù nề niêm mạc. Gia đình cần duy trì độ ẩm phòng ở mức thích hợp bằng máy tạo ẩm, giữ ấm vùng cổ ngực cho trẻ, chia nhỏ các cữ bú nếu trẻ dễ sặc hoặc mệt, đồng thời tuyệt đối tránh xa khói thuốc lá và các chất kích thích đường thở.

Các dấu hiệu cảnh báo bất thường cần đưa trẻ đến cơ sở y tế

Mặc dù trẻ không sốt, phụ huynh cần lập tức đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế chuyên khoa nhi nếu quan sát thấy các dấu hiệu khó thở. Dấu hiệu khó thở bao gồm thở nhanh hơn bình thường theo từng lứa tuổi, cánh mũi phập phồng, co kéo hõm ức hoặc rút lõm lồng ngực rõ rệt khi trẻ hít vào.

Bên cạnh biểu hiện hô hấp, các dấu hiệu toàn thân nguy hiểm khác gồm có trẻ bú kém, bỏ bú liên tiếp hai cữ, nôn trớ tất cả mọi thứ sau khi ăn, li bì khó đánh thức, ngủ gà hoặc quấy khóc không thể dỗ dành. Nếu dịch mũi đổi sang màu xanh đặc kèm theo mùi hôi, môi hoặc đầu chi tím tái khi ho, việc trì hoãn thăm khám có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm tính mạng. Bác sĩ nhi khoa sẽ trực tiếp nghe phổi, đánh giá độ bão hòa oxy để đưa ra phác đồ can thiệp an toàn.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ sơ sinh dùng bất kỳ loại thuốc giảm ho, thuốc thông mũi, thuốc kháng histamin hay thuốc kháng sinh nào mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Rất nhiều hoạt chất ức chế ho có thể gây ngừng thở hoặc ngộ độc nghiêm trọng ở lứa tuổi sơ sinh. Cha mẹ cũng không nên áp dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng như nhỏ nước tỏi, nước lá thảo dược vào mũi bé vì nguy cơ gây bỏng rát và hoại tử niêm mạc mũi rất cao.

Tóm tắt

Trẻ sơ sinh bị ho sổ mũi nhưng không sốt có thể xuất phát từ kích ứng nhẹ nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn hô hấp tiến triển âm thầm. Việc theo dõi sát sao biểu hiện bú, ngủ và đặc biệt là nhịp thở của bé có ý nghĩa quyết định. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào, cha mẹ nên chủ động đưa trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa nhi để được đánh giá và hỗ trợ y tế kịp thời.