Trẻ sơ sinh bị hắc lào ở mặt: Nguyên nhân và cách xử trí

Trẻ sơ sinh bị hắc lào ở mặt là gì?

Bệnh hắc lào hay còn gọi là lác đồng tiền trong dân gian, về mặt y khoa là một dạng nấm da nông (tinea faciei khi xuất hiện ở vùng mặt). Bệnh do các chủng nấm thuộc nhóm vi nấm sợi như Trichophyton, Microsporum hoặc Epidermophyton xâm nhập vào lớp sừng của thượng bì. Ở người trưởng thành, hắc lào có thể xuất hiện ở nhiều vùng da khác nhau, nhưng ở trẻ sơ sinh, vùng mặt là vị trí đặc biệt nhạy cảm do da mỏng và thường xuyên tiếp xúc với tay người bế ẵm.

Mặc dù hắc lào là bệnh da liễu lành tính và có thể điều trị hiệu quả, nhưng các triệu chứng trên mặt trẻ sơ sinh rất dễ bị nhầm lẫn với những bệnh lý da liễu trẻ em phổ biến khác như chàm sữa, viêm da tiết bã hoặc viêm da tiếp xúc. Do đó, việc hiểu rõ bản chất tổn thương nấm da giúp phụ huynh bình tĩnh theo dõi và có hướng can thiệp y tế đúng đắn, tránh những tổn thương sâu hoặc sẹo thâm trên khuôn mặt bé.

Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị nấm da mặt

Vi nấm gây bệnh hắc lào không tự sinh ra trên da trẻ sơ sinh mà bắt buộc phải có nguồn lây truyền từ môi trường bên ngoài. Con đường phổ biến nhất là tiếp xúc da kề da với bố mẹ, người thân hoặc người chăm sóc đang mắc nấm da tay, nấm thân mình hay nấm da đầu. Khi người lớn âu yếm, cọ má hoặc thơm lên mặt bé, bào tử nấm có thể bám vào bề mặt da và phát triển thuận lợi nhờ nhiệt độ ẩm ấm.

Một nguồn lây nhiễm đáng lưu ý khác là thú cưng nuôi trong gia đình như chó, mèo, đặc biệt là mèo con mang vi nấm Microsporum canis nhưng không biểu hiện triệu chứng rõ rệt. Khi trẻ tiếp xúc với lông thú hoặc người chăm sóc bế thú cưng rồi chạm vào mặt bé mà chưa rửa tay sạch, vi nấm sẽ nhanh chóng xâm nhập. Ngoài ra, việc dùng chung khăn mặt, gối, chăn hoặc để đồ dùng của trẻ ở nơi ẩm mốc, thiếu ánh sáng mặt trời cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các bào tử nấm tồn tại và lây nhiễm sang làn da non nớt của trẻ sơ sinh.

Nhận biết dấu hiệu hắc lào trên mặt trẻ sơ sinh

Tổn thương hắc lào trên mặt trẻ sơ sinh thường khởi đầu bằng một đốm đỏ nhỏ hơi gồ lên bề mặt da, sau đó lan rộng dần ra xung quanh tạo thành mảng hình tròn hoặc hình bầu dục giống như hình đồng tiền. Điểm đặc trưng nhất của tổn thương này là vùng viền bờ xung quanh thường nổi rõ, màu đỏ đậm hơn phần trung tâm và có thể xuất hiện các mụn nước nhỏ li ti. Khu vực trung tâm của vòng tròn có xu hướng lành dần, da nhạt màu hơn hoặc chỉ hơi bong vảy nhẹ.

Do vi nấm kích thích đầu mút dây thần kinh cảm giác, trẻ thường cảm thấy ngứa ngáy và bứt rứt. Trẻ sơ sinh chưa thể nói nên thường biểu hiện sự khó chịu bằng cách quấy khóc nhiều hơn, hay đưa tay lên cọ quẹt hoặc dụi mặt vào ngực mẹ, gối nằm. Nếu vùng tổn thương bị cọ xát mạnh, các mụn nước li ti có thể vỡ ra gây trợt loét, chảy dịch vàng và làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn, khiến tổn thương sưng đỏ nhiều hơn và lâu lành.

Hướng chăm sóc và xử trí an toàn khi trẻ bị hắc lào ở mặt

Khi nghi ngờ trẻ sơ sinh bị hắc lào ở mặt, nguyên tắc hàng đầu phụ huynh cần ghi nhớ là đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu hoặc chuyên khoa nhi để được bác sĩ thăm khám trực tiếp. Bác sĩ có thể thực hiện xét nghiệm soi tươi tìm sợi nấm dưới kính hiển vi để xác định chính xác nguyên nhân và loại trừ các bệnh lý da khác trước khi đưa ra phác đồ điều trị phù hợp cho lứa tuổi sơ sinh.

Trong quá trình chăm sóc tại nhà, cha mẹ cần giữ cho vùng da mặt của bé luôn khô thoáng, sạch sẽ bằng cách lau nhẹ nhàng với nước ấm sạch hoặc dung dịch nước muối sinh lý 0,9%, sau đó thấm khô bằng khăn xô mềm dùng một lần. Cần cắt ngắn móng tay của trẻ hoặc đeo bao tay cotton mềm để tránh việc trẻ cào gãi làm xước da và lan rộng vi nấm. Đồng thời, toàn bộ người trong gia đình cần được kiểm tra để điều trị triệt để nếu có nguồn lây nấm, kết hợp giặt sạch chăn ga, gối đệm và phơi dưới ánh nắng mặt trời để tiêu diệt mầm bệnh.

Những sai lầm phụ huynh cần tránh khi xử trí nấm da ở trẻ

Sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất mà nhiều gia đình mắc phải là tự ý mua các loại kem bôi ngoài da chứa thành phần corticoid để bôi lên mặt trẻ khi thấy da nổi mẩn đỏ. Thuốc bôi chứa corticoid có thể làm giảm đỏ tạm thời nhưng lại làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, khiến vi nấm phát triển dữ dội hơn, tổn thương lan rộng và biến dạng, đồng thời gây nguy cơ teo da, giãn mạch và rạn da vĩnh viễn ở trẻ nhỏ.

Bên cạnh đó, việc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá trầu không, bôi cồn, dùng tỏi, chuối xanh hoặc nhựa cây lên mặt trẻ sơ sinh cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng. Làn da non nớt của trẻ rất dễ bị bỏng rát, kích ứng hóa học và hoại tử biểu bì do các chất cay nóng trong thảo mộc tươi chưa qua kiểm chứng y khoa. Việc tự ý sử dụng các thuốc kháng nấm của người lớn mà không có chỉ định từ bác sĩ cũng có thể dẫn đến quá liều qua đường hấp thu da, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của trẻ.

Lưu ý an toàn

Làn da của trẻ sơ sinh có diện tích bề mặt lớn so với thể trọng và hàng rào biểu bì chưa hoàn thiện, khiến khả năng hấp thu các chất qua da rất cao. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý dùng bất kỳ loại thuốc bôi, thuốc uống hay bài thuốc dân gian nào khi chưa có hướng dẫn bằng văn bản từ bác sĩ chuyên khoa nhi hoặc da liễu. Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán và chỉ định điều trị y khoa trực tiếp.

Tóm tắt

Trẻ sơ sinh bị hắc lào ở mặt là tình trạng nhiễm nấm hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và xử trí khoa học. Sự phối hợp chặt chẽ giữa việc thăm khám y tế kịp thời, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và vệ sinh môi trường sống sạch sẽ chính là chìa khóa giúp bảo vệ làn da non nớt của bé khỏi những tổn thương và biến chứng không mong muốn.