Trẻ nghiến răng khi ngủ: Nguyên nhân và cách xử trí an toàn cho trẻ
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng trẻ nghiến răng khi ngủ là thói quen siết chặt hai hàm răng hoặc chà xát các mặt răng vào nhau tạo ra âm thanh ken két trong lúc ngủ. Đây là thói quen vận động cơ hàm không tự chủ, xuất hiện phổ biến ở trẻ nhỏ trong giai đoạn mọc răng sữa hoặc thay răng vĩnh viễn. Cha mẹ không nên quá hoang mang nhưng cũng không được lơ là khi thấy con xuất hiện triệu chứng này thường xuyên.
Nghiến răng kéo dài có thể làm mòn men răng, gây đau mỏi cơ hàm hoặc làm ảnh hưởng tới chất lượng giấc ngủ của trẻ. Để xử trí hiệu quả, phụ huynh cần xác định được yếu tố kích thích ban đầu như áp lực tâm lý, sự mọc răng hay thói quen sinh hoạt chưa phù hợp, từ đó áp dụng biện pháp can thiệp nhẹ nhàng và đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa Răng Hàm Mặt khi cần thiết.
Trẻ nghiến răng khi ngủ
Nghiến răng ở trẻ em hay còn gọi là chứng bruxism ở trẻ nhỏ, là hiện tượng cơ hàm co thắt ngoài ý muốn dẫn đến hành vi siết hoặc nghiến các răng lại với nhau. Thói quen này phần lớn xảy ra vào ban đêm trong các giai đoạn giấc ngủ nông. Ở hầu hết trẻ nhỏ, tình trạng nghiến răng có tính chất tạm thời và tự giảm dần khi hệ răng phát triển hoàn thiện. Tuy nhiên, nếu tần suất nghiến răng diễn ra liên tục với lực siết mạnh, răng của trẻ có thể bị bào mòn, nứt vỡ hoặc gây ra tình trạng nhạy cảm răng khi ăn thức ăn nóng lạnh. Ngoài ra, việc siết hàm quá mức trong lúc ngủ còn dẫn đến đau khớp thái dương hàm, mỏi cơ vùng mặt và khiến trẻ hay giật mình, ngủ không sâu giấc. Việc hiểu rõ bản chất của chứng nghiến răng giúp phụ huynh bình tĩnh theo dõi và có hướng chăm sóc đúng đắn cho sự phát triển răng miệng của con.
Các nguyên nhân thường gặp khiến trẻ bị nghiến răng
Tình trạng nghiến răng ở trẻ xuất phát từ nhiều yếu tố thể chất và tinh thần khác nhau. Trong giai đoạn mọc răng sữa hoặc mọc răng vĩnh viễn, sự sưng nướu và khó chịu ở lợi khiến trẻ có xu hướng siết hai hàm răng để làm giảm cảm giác ngứa ngáy. Bên cạnh đó, các sai lệch về khớp cắn như răng mọc lệch lạc, hàm trên và hàm dưới xếp không đều cũng làm các mặt răng chạm nhau không hài hòa, kích thích phản xạ nghiến răng không tự chủ. Một nguyên nhân quan trọng khác là yếu tố căng thẳng tâm lý. Trẻ mầm non và tiểu học khi gặp áp lực học tập, thay đổi môi trường sống, xem phim ảnh kích động hoặc vui chơi quá mức trước giờ đi ngủ rất dễ bị căng thẳng thần kinh, thể hiện qua hành vi co thắt cơ hàm khi ngủ. Ngoài ra, các vấn đề về đường hô hấp như nghẹt mũi, viêm VA hoặc phì đại amidan khiến trẻ phải thở bằng miệng cũng là yếu tố liên quan đến thói quen nghiến răng đêm.
Tác động của thói quen nghiến răng kéo dài đối với sức khỏe của trẻ
Nếu trẻ bị nghiến răng liên tục trong thời gian dài mà không được can thiệp, sức khỏe răng miệng và thể chất của trẻ sẽ chịu nhiều ảnh hưởng tiêu cực. Tác động trực tiếp nhất là sự mòn lớp men răng bảo vệ bên ngoài, khiến răng bị ngắn đi, lộ lớp ngà răng bên trong dẫn đến tình trạng ê buốt khi tiếp xúc với đồ ăn nóng, lạnh hoặc chua. Sự siết chặt hàm liên tục còn gia tăng áp lực lên dây thần kinh và các cơ quanh mặt, gây nên chứng đau mỏi cơ hàm, đau đầu và tổn thương khớp thái dương hàm. Trẻ có thể cảm thấy đau vùng trước tai hoặc khó khăn khi há miệng toàn bộ vào buổi sáng. Hơn nữa, những âm thanh ken két phát ra khi nghiến răng thường kèm theo trạng thái ngủ chập chờn, khiến trẻ không có được giấc ngủ sâu trọn vẹn, từ đó dẫn đến mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và dễ gắt gỏng vào ban ngày.
Biện pháp cải thiện và chăm sóc tại nhà khi trẻ bị nghiến răng
Để giúp trẻ giảm thiểu thói quen nghiến răng, phụ huynh nên bắt đầu từ việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt và giải tỏa tâm lý cho con. Trước khi đi ngủ khoảng một giờ, cha mẹ cần tạo không gian yên tĩnh, hạn chế cho trẻ sử dụng các thiết bị điện tử hoặc tham gia trò chơi vận động mạnh. Việc trò chuyện nhẹ nhàng, đọc sách hoặc ngâm chân nước ấm sẽ giúp hệ thần kinh của trẻ thư giãn tối đa. Bên cạnh đó, phụ huynh nên chú ý xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng, đảm bảo trẻ được cung cấp đầy đủ các vi chất thiết yếu như calcium, magnesium và vitamin D theo sự tư vấn của chuyên gia y tế. Vệ sinh răng miệng sạch sẽ hằng ngày và hướng dẫn trẻ thả lỏng cơ hàm trước khi ngủ cũng góp phần đáng kể trong việc giảm bớt phản xạ siết răng ngoài ý muốn.
Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám bác sĩ Răng Hàm Mặt
Mặc dù nhiều trường hợp nghiến răng ở trẻ sẽ tự biến mất khi lớn lên, cha mẹ vẫn cần chủ động đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa Răng Hàm Mặt để thăm khám trong các trường hợp cần thiết. Phụ huynh nên đưa con đi kiểm tra nếu phát hiện men răng của trẻ có dấu hiệu mòn rõ rệt, sứt mẻ hoặc trẻ thường xuyên kêu đau răng, ê buốt khi ăn uống. Ngoài ra, khi trẻ có biểu hiện đau vùng hàm, khó khăn khi chải răng, mỏi cơ mặt hoặc than đau đầu mỗi sáng thức dậy, việc can thiệp chuyên môn là rất quan trọng. Bác sĩ nha khoa sẽ kiểm tra toàn diện cấu trúc khớp cắn, tình trạng mọc răng và có thể cân nhắc làm máng chống nghiến răng bảo vệ chuyên dụng phù hợp với độ tuổi của trẻ. Việc khám định kỳ còn giúp phát hiện sớm các lệch lạc răng mặt để có phương án chỉnh nha kịp thời.
Lưu ý an toàn
Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ sử dụng các loại thuốc an thần, thuốc giãn cơ hoặc các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng để chữa chứng nghiến răng cho con. Việc sử dụng máng bảo vệ răng cũng cần có sự chỉ định và làm riêng từ bác sĩ Răng Hàm Mặt, không tự mua các sản phẩm trôi nổi trên thị trường vì có thể làm xô lệch răng và ảnh hưởng xấu đến sự phát triển xương hàm của trẻ. Mọi thay đổi bất thường về cấu trúc răng miệng hay giấc ngủ của trẻ đều cần được đánh giá y khoa trực tiếp.
Tóm tắt
Nghiến răng ở trẻ nhỏ là tình trạng tương đối phổ biến và thường mang tính chất tạm thời trong quá trình phát triển. Việc giữ tâm lý thoải mái cho trẻ kết hợp với thói quen sinh hoạt khoa học sẽ giúp cải thiện đáng kể hiện tượng này. Phụ huynh nên duy trì thói quen đưa trẻ đi khám nha khoa định kỳ để theo dõi sát sao sức khỏe răng miệng, bảo vệ bộ răng của con luôn chắc khỏe.
Nguồn tham khảo
- 096 Is tooth wear a valid criterion for diagnosing sleep bruxism in children?: 096 Is tooth wear a valid criterion for diagnosing sleep bruxism in children?
- Wiley: Review for “Three‐dimensional evaluation of sleep bruxism‐related splint wear using a dental laboratory scanner: a preliminary clinical study”
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nghiến răng ở trẻ em có tự khỏi được không?
Trong nhiều trường hợp, chứng nghiến răng ở trẻ nhỏ sẽ tự hết khi trẻ hoàn thành quá trình thay răng sữa và các yếu tố gây căng thẳng tâm lý được giải tỏa. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn cần theo dõi sát để tránh tổn thương men răng.
Trẻ bị nghiến răng có phải do thiếu chất dinh dưỡng không?
Nghiến răng ở trẻ có thể liên quan đến sự thiếu hụt một số vi chất như calcium hay magnesium, nhưng đây không phải nguyên nhân duy nhất. Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để bác sĩ đánh giá chính xác thay vì tự bổ sung vi chất.
Trẻ bị nghiến răng có nên đeo máng chống nghiến không?
Việc dùng máng chống nghiến chỉ được chỉ định cho một số trường hợp cụ thể theo yêu cầu của bác sĩ Răng Hàm Mặt. Phụ huynh không tự mua máng có sẵn vì kích thước không chuẩn xác có thể làm sai lệch khớp cắn của trẻ.
Nghiến răng ở trẻ em có gây ảnh hưởng đến sự phát triển của xương hàm không?
Tình trạng nghiến răng kéo dài với lực siết mạnh có thể gây mỏi cơ mặt, đau khớp thái dương hàm và làm ảnh hưởng tới sự phát triển khớp cắn. Việc khám nha khoa sớm sẽ giúp ngăn ngừa các biến dạng khớp hàm nghiêm trọng.
Làm sao để giúp trẻ giảm căng thẳng trước khi đi ngủ?
Cha mẹ có thể giúp trẻ thư giãn bằng cách tạo không gian phòng ngủ yên tĩnh, không cho trẻ dùng điện thoại hay xem tivi trước khi ngủ, kết hợp trò chuyện nhẹ nhàng hoặc ngâm chân với nước ấm để tạo cảm giác dễ chịu.
