Trẻ mấy tháng biết bò và các dấu hiệu chuẩn bị tập bò

Trẻ mấy tháng biết bò là gì?

Bò là một trong những cột mốc phát triển vận động thô quan trọng trong năm đầu đời của trẻ nhỏ. Kỹ năng này đánh dấu bước chuyển mình to lớn khi bé bắt đầu tự chủ di chuyển để khám phá thế giới xung quanh thay vì chỉ nằm hoặc ngồi thụ động tại một chỗ. Để thực hiện được động tác bò, não bộ của trẻ phải điều phối linh hoạt các tín hiệu thần kinh điều khiển tay trái đi cùng chân phải và ngược lại, tạo thành phản xạ phối hợp chéo hai bên bán cầu não.

Không chỉ gia tăng sức mạnh cho các nhóm cơ bắp ở lưng, bụng, vai và hông, hoạt động bò còn kích thích thị giác không gian, cải thiện khả năng giữ thăng bằng và tạo tiền đề vững chắc cho các kỹ năng vận động phức tạp hơn sau này như đứng, đi và chạy. Việc theo dõi tiến trình tập bò giúp phụ huynh hiểu rõ nhịp độ tăng trưởng thể chất của con mình để có cách chăm sóc và tương tác phù hợp.

Độ tuổi điển hình khi trẻ bắt đầu tập bò

Đa số trẻ sơ sinh bước vào giai đoạn tập bò trong khoảng từ tháng thứ 6 đến tháng thứ 10. Khoảng thời gian này có thể dao động tùy thuộc vào thể trạng, cân nặng, trương lực cơ và cơ hội luyện tập vận động của từng bé. Ở giai đoạn 6 tháng tuổi, cơ bắp vùng cổ và thân mình của trẻ đã tương đối ổn định, cho phép bé nằm sấp chống tay nâng ngực và dùng lực chân đẩy nhẹ người.

Từ 7 đến 9 tháng tuổi là thời điểm nhiều trẻ bắt đầu trườn bụng hoặc nhổm mông để bò tiến hoặc bò lùi. Đến khoảng 10 tháng tuổi, phần lớn các bé đã có thể phối hợp nhịp nhàng hai tay và hai đầu gối để bò vững vàng khắp phòng. Tuy nhiên, cha mẹ không nên quá lo lắng nếu con mình bò chậm hơn bạn bè cùng trang lứa vài tuần, bởi sự phát triển vận động luôn có biên độ chênh lệch sinh lý bình thường giữa các cá thể.

Các biểu hiện cho thấy trẻ chuẩn bị biết bò

Trước khi chính thức bò được một đoạn dài, trẻ sẽ bộc lộ nhiều dấu hiệu chuẩn bị về mặt thể chất. Dấu hiệu phổ biến nhất là bé có thể tự ngồi vững vàng mà không cần người lớn đỡ hoặc chèn gối xung quanh, chứng tỏ cơ lưng và cơ bụng đã đủ khỏe. Khi được đặt nằm sấp, trẻ thường xuyên chống thẳng hai cánh tay, ngẩng cao đầu quan sát xung quanh và nhấc phần ngực lên khỏi mặt sàn một cách dễ dàng.

Một biểu hiện rất đặc trưng khác là trẻ chống cả hai bàn tay cùng hai đầu gối xuống sàn rồi bắt đầu đung đưa thân mình tới lui như đang lấy đà. Ngoài ra, bé có xu hướng cố gắng với lấy các món đồ chơi đặt cách xa tầm tay bằng cách xoay tròn người trên bụng hoặc trườn lùi. Những chuyển động lặp đi lặp lại này chính là bài tập tự nhiên giúp trẻ hoàn thiện khả năng phối hợp cơ bắp trước khi tiến về phía trước.

Các kiểu bò thường gặp ở trẻ nhỏ

Cách thức trẻ di chuyển trong giai đoạn tập bò rất phong phú và không phải đứa trẻ nào cũng áp dụng kiểu bò chuẩn truyền thống. Kiểu bò kinh điển là bò bằng bàn tay và đầu gối, trong đó tay và chân đối diện di chuyển so le cùng lúc để đẩy cơ thể về phía trước. Bên cạnh đó, nhiều trẻ bắt đầu bằng kiểu trườn bụng, áp sát bụng xuống sàn và dùng cánh tay kéo người đi tương tự như động tác bơi lội.

Một số trẻ lại chọn cách bò lùi do phần cơ thân trên và cánh tay phát triển mạnh hơn cơ chân, khiến mỗi lần đẩy tay thì cơ thể lại trượt về phía sau. Ngoài ra còn có các kiểu bò gấu bằng cách chống thẳng cả bàn tay lẫn bàn chân, hoặc bò kiểu ngồi trượt bằng cách dùng một chân đẩy mông di chuyển trên sàn. Tất cả các hình thức di chuyển này đều được xem là bình thường miễn là cơ thể trẻ có sự phối hợp vận động đồng đều giữa hai bên.

Cách hỗ trợ trẻ rèn luyện kỹ năng bò an toàn

Để tạo điều kiện cho trẻ phát triển kỹ năng bò thuận lợi, cha mẹ nên cho trẻ nằm sấp có kiểm soát mỗi ngày ngay từ những tháng đầu đời khi bé còn thức và tỉnh táo. Biện pháp này giúp tăng cường sức mạnh cơ cổ, cơ vai và cánh tay một cách tự nhiên. Khi bé đã có phản xạ nhổm người, phụ huynh có thể đặt đồ chơi yêu thích hoặc đồ vật có màu sắc bắt mắt ở phía trước, cách tầm với của trẻ một khoảng ngắn để kích thích tính tò mò và động lực rướn người di chuyển.

Bên cạnh đó, việc chuẩn bị một không gian sạch sẽ, bằng phẳng và có độ ma sát vừa phải rất quan trọng, tránh bề mặt quá trơn trượt hoặc quá gồ ghề. Phụ huynh nên mặc cho trẻ quần áo mềm mại, thoáng mát, tạo sự thoải mái tối đa cho phần đầu gối và bàn chân khi tiếp xúc với mặt sàn. Tuyệt đối không nên ép buộc trẻ tập bò khi bé đang mệt mỏi, quấy khóc hoặc buồn ngủ.

Lưu ý an toàn

Khi trẻ bắt đầu biết trườn bò, phạm vi hoạt động của bé mở rộng nhanh chóng, đòi hỏi cha mẹ phải sắp xếp lại môi trường sống để phòng tránh tai nạn thương tích. Cần che chắn kỹ các ổ cắm điện ở tầm thấp, bọc các góc cạnh bàn sắc nhọn, gắn thanh chắn ở cầu thang và cất gọn các vật dụng nhỏ, sắc nhọn hoặc hóa chất tẩy rửa ra khỏi tầm tay trẻ. Tuyệt đối không để trẻ bò một mình trên giường cao, ghế sofa hoặc gần khu vực có chứa nước mà không có sự giám sát liên tục từ người lớn.

Tóm tắt

Tập bò là bước tiến quan trọng phản ánh sự phát triển bình thường của hệ cơ xương khớp và thần kinh ở trẻ nhỏ. Thay vì thúc ép hay so sánh con với các mốc chuẩn cứng nhắc, cha mẹ hãy đồng hành, tạo môi trường an toàn và khuyến khích bé vận động tự nhiên theo đúng tốc độ phát triển riêng của mình.