Trẻ em tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản mấy mũi và lịch tiêm theo từng loại

Tiêm vắc xin viêm não nhật bản cho trẻ là gì?

Viêm não Nhật Bản là bệnh nhiễm trùng thần kinh trung ương cấp tính nguy hiểm do virus viêm não Nhật Bản gây ra, lây truyền qua vết đốt của muỗi Culex mang mầm bệnh. Bệnh thường tiến triển nhanh với các triệu chứng nghiêm trọng như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, co giật, rối loạn tri giác và nguy cơ để lại di chứng thần kinh hoặc vận động vĩnh viễn rất cao ở trẻ nhỏ.

Do chưa có thuốc điều trị đặc hiệu để tiêu diệt virus viêm não Nhật Bản trong cơ thể, tiêm phòng vắc xin đầy đủ và đúng lịch là biện pháp y tế dự phòng mang tính quyết định để tạo kháng thể bảo vệ cơ thể trẻ. Việc nắm rõ số mũi tiêm và khoảng cách giữa các lần tiêm giúp phụ huynh xây dựng lá chắn miễn dịch bền vững cho trẻ, ngăn ngừa tối đa nguy cơ lây nhiễm trong mùa cao điểm dịch bệnh.

Lịch tiêm và số mũi của vắc xin viêm não Nhật Bản bất hoạt

Vắc xin viêm não Nhật Bản bất hoạt nuôi cấy trên tế bào não chuột là loại vắc xin đã được sử dụng lâu năm trong chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia. Phác đồ tiêm chủng cơ bản của dòng vắc xin này bao gồm ba mũi liên tiếp nhằm kích thích hệ miễn dịch của trẻ sinh ra đủ nồng độ kháng thể đặc hiệu chống lại virus.

Trẻ bắt đầu tiêm mũi thứ nhất khi đủ mười hai tháng tuổi. Mũi thứ hai được tiêm sau mũi thứ nhất khoảng một đến hai tuần. Mũi thứ ba được thực hiện sau mũi thứ hai tròn một năm để hoàn thành chuỗi miễn dịch khởi đầu. Tuy nhiên, lượng kháng thể từ vắc xin bất hoạt sẽ suy giảm dần theo thời gian, do đó trẻ bắt buộc phải được tiêm nhắc lại một mũi sau mỗi ba đến bốn năm. Việc tiêm nhắc này cần duy trì liên tục cho đến khi trẻ qua mười lăm tuổi, thời điểm hệ miễn dịch đã trưởng thành hơn và nguy cơ mắc bệnh suy giảm đáng kể. Nếu bỏ qua các mũi nhắc lại, hiệu quả bảo vệ sẽ không đạt mức tối ưu.

Lịch tiêm và số mũi của vắc xin viêm não Nhật Bản sống giảm độc lực

Bên cạnh dòng vắc xin truyền thống, vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp nuôi cấy trên tế bào vero hiện là lựa chọn phổ biến trong tiêm chủng dịch vụ. Loại vắc xin này có ưu điểm tạo ra đáp ứng miễn dịch nhanh, nồng độ kháng thể duy trì kéo dài và số lần tiêm ít hơn đáng kể so với vắc xin bất hoạt.

Phác đồ dành cho trẻ em khi sử dụng vắc xin sống giảm độc lực chỉ gồm hai mũi tiêm. Trẻ có thể bắt đầu tiêm mũi thứ nhất sớm hơn, từ khi đủ chín tháng tuổi trở lên. Mũi thứ hai được tiêm nhắc lại sau mũi đầu tiên tối thiểu một năm. Sau khi hoàn thành hai mũi tiêm này, trẻ dưới mười tám tuổi thường không cần phải tiêm nhắc lại định kỳ nhiều lần như vắc xin bất hoạt, giúp tiết kiệm thời gian và giảm áp lực theo dõi lịch tiêm cho các bậc phụ huynh. Khả năng bảo vệ của phác đồ hai mũi này đã được ghi nhận duy trì bền vững trong nhiều năm.

Hướng dẫn chuyển đổi linh hoạt giữa hai loại vắc xin

Trong thực tế, có nhiều trường hợp trẻ đã bắt đầu tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản bất hoạt nhưng sau đó gia đình muốn chuyển sang tiêm vắc xin sống giảm độc lực để giảm bớt số lần tiêm nhắc lại. Việc chuyển đổi giữa hai dòng vắc xin này hoàn toàn có thể thực hiện được nhưng cần tuân thủ khoảng cách an toàn theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế và nhà sản xuất.

Nếu trẻ mới chỉ tiêm một mũi vắc xin bất hoạt, khi chuyển sang vắc xin sống giảm độc lực, trẻ vẫn cần tiêm đủ hai mũi vắc xin mới theo đúng quy định. Nếu trẻ đã tiêm đủ hai mũi vắc xin bất hoạt, trẻ chỉ cần tiêm bổ sung một mũi vắc xin sống giảm độc lực sau mũi bất hoạt thứ hai tối thiểu một năm. Trong trường hợp trẻ đã hoàn thành ba mũi vắc xin bất hoạt cơ bản, mũi tiêm nhắc kế tiếp sau ba năm hoàn toàn có thể thay thế bằng một mũi vắc xin sống tái tổ hợp duy nhất để duy trì miễn dịch lâu dài mà không cần tiêm thêm các mũi sau đó.

Chăm sóc và theo dõi sức khỏe cho trẻ sau khi tiêm phòng

Sau khi trẻ được tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản, cha mẹ cần cho trẻ ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất ba mươi phút để nhân viên y tế theo dõi các phản ứng dị ứng tức thì như sốc phản vệ. Khi về nhà, phụ huynh tiếp tục theo dõi sát sao tình trạng toàn thân, nhịp thở, thân nhiệt và vị trí tiêm của trẻ trong tối thiểu hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ đầu tiên.

Một số phản ứng thông thường sau tiêm có thể gặp gồm sốt nhẹ, đau nhức tại vết tiêm, sưng đỏ nhẹ hoặc trẻ quấy khóc, chán ăn tạm thời. Phụ huynh nên cho trẻ mặc quần áo thoáng mát, uống nhiều nước hoặc tăng cường bú mẹ, chườm mát vị trí tiêm và dùng thuốc hạ sốt theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế nếu trẻ sốt. Tuyệt đối không tự ý đắp lá cây, khoai tây hay các chất lạ lên vết tiêm vì dễ gây nhiễm trùng. Nếu trẻ sốt cao liên tục không hạ, co giật, khó thở, tím tái hoặc li bì, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản là biện pháp can thiệp y tế dự phòng cần được chỉ định và thực hiện tại các cơ sở y tế đủ điều kiện tiêm chủng. Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho lời khuyên hoặc chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tiêm chủng. Trước khi tiêm, trẻ cần được khám sàng lọc cẩn thận về tiền sử dị ứng, tình trạng bệnh lý cấp tính và các loại vắc xin đã tiêm trước đó. Phụ huynh không tự ý thay đổi phác đồ tiêm hay suy đoán phản ứng thuốc mà cần thông báo đầy đủ thông tin sức khỏe của con cho nhân viên y tế.

Tóm tắt

Tóm lại, số mũi tiêm phòng viêm não Nhật Bản cho trẻ phụ thuộc vào loại vắc xin lựa chọn, gồm phác đồ ba mũi cơ bản kèm tiêm nhắc định kỳ đối với vắc xin bất hoạt hoặc phác đồ hai mũi đối với vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp. Phụ huynh nên chủ động cho trẻ đi tiêm đúng độ tuổi và tuân thủ đủ phác đồ để tạo hàng rào miễn dịch vững chắc, bảo vệ tối đa sức khỏe hệ thần kinh của trẻ trước căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này.