Trẻ bị sưng mắt: Nguyên nhân phổ biến và cách chăm sóc an toàn cho bé

Trẻ bị sưng mắt là gì?

Sưng mắt ở trẻ em là tình trạng một hoặc cả hai mí mắt bị phù nề, sưng húp to hơn bình thường do sự tích tụ dịch lỏng trong các mô liên kết lỏng lẻo quanh mắt. Do đặc điểm giải phẫu mi mắt của trẻ mỏng và mạch máu dồi dào, các phản ứng viêm hay kích ứng nhẹ ngoài môi trường cũng dễ biểu hiện thành vết sưng rõ rệt.

Tình trạng này có thể diễn ra đơn độc hoặc đi kèm nhiều biểu hiện khác như đỏ mắt, ngứa, đau rát, chảy nước mắt hoặc tiết dịch nhầy mủ. Sưng mắt có thể chỉ khu trú ở mi mắt ngoài hoặc lan sâu vào tổ chức hốc mắt bên trong. Việc xác định đúng căn nguyên là bước quan trọng giúp phụ huynh lựa chọn phương pháp chăm sóc phù hợp, hạn chế tổn thương đến nhãn cầu và chức năng thị giác lâu dài của trẻ nhỏ.

Các nguyên nhân phổ biến khiến mí mắt trẻ bị sưng

Hiện tượng sưng mí mắt ở trẻ em xuất phát từ nhiều tác nhân khác nhau trong sinh hoạt hằng ngày. Một trong những thủ phạm phổ biến nhất là côn trùng đốt như muỗi hoặc kiến, do vùng da quanh mi mắt của bé rất mỏng manh và lỏng lẻo nên dễ bị phù nề rõ rệt. Ngoài ra, dị ứng thời tiết, phấn hoa, lông thú nuôi hoặc bụi bẩn cũng kích thích giải phóng histamin làm mi mắt sưng húp kèm theo ngứa ngáy.

Bên cạnh yếu tố dị ứng, các bệnh lý nhiễm trùng tại mắt cũng là nguyên nhân thường gặp. Bệnh viêm kết mạc hay còn gọi là đau mắt đỏ khiến mắt bé vừa sưng, vừa đỏ và tiết nhiều ghèn dính. Chắp mắt hoặc lẹo mắt do tắc nghẽn và nhiễm trùng tuyến bã nhờn ở mi mắt cũng làm xuất hiện nốt sưng cộm, đau rát. Ở trẻ sơ sinh, tình trạng tắc tuyến lệ khiến nước mắt ứ đọng cũng có thể dẫn đến viêm và sưng nề góc trong của mắt.

Cách phân biệt sưng mắt do dị ứng, nhiễm trùng và chấn thương

Để có hướng xử trí thích hợp, cha mẹ cần chú ý quan sát đặc điểm tổn thương trên mắt của bé. Sưng mắt do phản ứng dị ứng thường xuất hiện ở cả hai bên mắt, mí mắt phù nề nhưng không quá đau nhức, bé có xu hướng dụi mắt liên tục vì ngứa, kèm theo chảy nước mắt trong và có thể hắt hơi hoặc sổ mũi.

Ngược lại, sưng mắt do nhiễm trùng thường chỉ khởi phát ở một bên mắt trước khi lan sang bên kia. Vùng mi mắt có dấu hiệu đỏ ửng, nóng ấm khi chạm vào, bé quấy khóc nhiều do đau rát và mắt tiết dịch mủ màu vàng hoặc xanh bết dính lông mi sau khi ngủ dậy. Trường hợp sưng do chấn thương va đập thường đi kèm vết bầm tím, xuất huyết dưới kết mạc hoặc vết xước rõ ràng trên bề mặt da mi.

Hướng dẫn chăm sóc và vệ sinh mắt an toàn cho bé tại nhà

Khi phát hiện mắt bé bị sưng, điều đầu tiên phụ huynh cần làm là giữ vệ sinh thật sạch cho đôi mắt của trẻ. Hãy dùng gạc y tế vô trùng thấm dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9 phần trăm để lau nhẹ nhàng từ đầu mắt ra khóe mắt ngoài. Mỗi miếng gạc chỉ dùng cho một bên mắt một lần rồi bỏ đi nhằm tránh lây lan mầm bệnh chéo giữa hai mắt.

Đối với trường hợp sưng do côn trùng cắn hoặc dị ứng nhẹ, cha mẹ có thể dùng một chiếc khăn mềm bọc đá lạnh để chườm nhẹ bên ngoài mi mắt trong vài phút giúp làm dịu cảm giác khó chịu và giảm sưng. Cần nhắc nhở hoặc đeo bao tay mềm để ngăn trẻ đưa tay lên dụi mắt gây trầy xước giác mạc. Giữ môi trường sống quanh bé thông thoáng, sạch sẽ, giặt giũ chăn ga gối đệm thường xuyên và tạm thời cách ly trẻ khỏi các dị nguyên nghi ngờ.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay

Dù phần lớn các trường hợp sưng mắt nhẹ có thể thuyên giảm sau vài ngày chăm sóc đúng cách, cha mẹ vẫn cần cảnh giác trước những dấu hiệu diễn tiến nặng. Nếu mắt bé sưng to đến mức không thể mở được, mí mắt đỏ tấy lan rộng xuống má hoặc vùng trán, đây có thể là dấu hiệu của viêm mô tế bào quanh hốc mắt, một tình trạng nhiễm trùng nguy hiểm cần can thiệp y tế khẩn cấp.

Phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức khi bé có biểu hiện sốt cao li bì, mắt lồi, hạn chế cử động nhãn cầu, đồng tử bất thường hoặc bé quấy khóc dữ dội khi chạm vào mắt. Ngoài ra, tình trạng sưng mắt kéo dài trên ba ngày không giảm, chảy mủ liên tục hoặc có dấu hiệu suy giảm thị lực như bé nhìn mờ, hay vấp ngã cũng là những chỉ báo bắt buộc phải có sự đánh giá từ bác sĩ chuyên khoa mắt.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ của bác sĩ chuyên khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý dùng các loại lá cây, thuốc nam đắp lên mắt bé hoặc dùng lại đơn thuốc cũ của người khác. Khi trẻ có biểu hiện bất thường ở mắt, việc thăm khám trực tiếp tại cơ sở y tế có chuyên khoa mắt hoặc nhi khoa luôn là giải pháp an toàn hàng đầu.

Tóm tắt

Sưng mí mắt ở trẻ nhỏ là tình trạng khá phổ biến nhưng cần được theo dõi sát sao. Việc nhận diện đúng nguyên nhân và xử trí ban đầu nhẹ nhàng sẽ giúp mắt bé nhanh hồi phục. Cha mẹ tuyệt đối không chủ quan trước những dấu hiệu sưng tấy kèm sốt, đau nhức để kịp thời đưa bé đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt hoặc nhi khoa.