Cha mẹ nên làm gì khi trẻ bị sốt và sưng mắt

Trẻ bị sốt và sưng mắt là gì?

Trẻ bị sốt và sưng mắt là hiện tượng vùng mi mắt của trẻ xuất hiện dấu hiệu phù nề, sưng đỏ, nóng rát kèm theo thân nhiệt cơ thể tăng cao trên mức bình thường. Tình trạng này có thể chỉ xuất hiện ở một bên mắt hoặc lan rộng sang cả hai mắt tùy theo nguyên nhân gây bệnh cụ thể. Ở lứa tuổi nhũ nhi và trẻ nhỏ, cấu trúc mô liên kết quanh hốc mắt tương đối lỏng lẻo kết hợp với hệ thống xoang cạnh mũi đang trong giai đoạn phát triển, khiến các ổ nhiễm trùng bề mặt rất dễ lan nhanh vào các khoang sâu hơn.

Sự kết hợp đồng thời giữa triệu chứng sốt và sưng mắt phản ánh cơ thể trẻ đang phản ứng mạnh mẽ chống lại tác nhân gây viêm, thường là vi khuẩn hoặc virus. Cha mẹ không nên chủ quan coi đây là dấu hiệu mọc răng hay dị ứng thông thường, mà cần tiếp cận với thái độ cẩn trọng để bảo vệ toàn diện sức khỏe đôi mắt của con.

Các bước xử trí ban đầu an toàn tại nhà cho trẻ

Khi nhận thấy trẻ bị sốt và sưng mắt, điều đầu tiên cha mẹ cần làm là kiểm tra thân nhiệt bằng nhiệt kế và quan sát kỹ mức độ phù nề của mi mắt. Nếu trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên và cảm thấy mệt mỏi, phụ huynh có thể cho trẻ uống thuốc hạ sốt chứa hoạt chất paracetamol đơn chất theo đúng cân nặng dựa trên hướng dẫn chuyên môn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Cho trẻ uống nhiều nước, nước ấm hoặc bú mẹ tăng cường để bù lại lượng dịch mất do sốt cao.

Về chăm sóc tại chỗ, cha mẹ cần dùng khăn xô sạch hoặc gạc y tế mềm thấm nước muối sinh lý natri clorid 0,9 phần trăm để lau nhẹ nhàng dịch tiết, rỉ ghèn xung quanh mắt. Luôn dùng riêng từng miếng gạc cho mỗi mắt để tránh lây nhiễm chéo vi khuẩn từ mắt bệnh sang mắt lành. Giữ không gian nghỉ ngơi của trẻ thoáng mát, tránh ánh sáng chói trực tiếp và thường xuyên rửa tay sạch sẽ trước cũng như sau khi tiếp xúc với vùng mặt của trẻ.

Những sai lầm nguy hiểm cha mẹ cần tuyệt đối tránh

Nhiều thói quen xử trí truyền miệng có thể khiến tình trạng nhiễm trùng mắt của trẻ trở nên trầm trọng hơn rất nhiều. Sai lầm phổ biến nhất là tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp kháng sinh mạnh hoặc chứa corticoid về nhỏ cho trẻ khi chưa có chỉ định từ bác sĩ nhãn khoa. Corticoid có thể làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, khiến vi khuẩn hoặc virus bùng phát mạnh và dẫn tới biến chứng loét giác mạc nguy hiểm.

Bên cạnh đó, phụ huynh tuyệt đối không áp dụng các phương pháp dân gian như hơ lá trầu không, đắp hành củ, bôi sữa mẹ hoặc nhỏ nước cốt chanh vào mắt trẻ. Những chất này có thể gây bỏng biểu mô, trợt giác mạc và đưa thêm nhiều chủng vi sinh vật lạ vào mô mềm đang tổn thương. Ngoài ra, việc dùng tay trần dụi mắt, bóp nặn mụn lẹo ở bờ mi hoặc tự ý dùng thuốc hạ sốt nhóm aspirin cho trẻ nhỏ cũng là những hành động rất nguy hại cần phải loại bỏ hoàn toàn.

Các nguyên nhân y khoa thường gặp gây sốt và sưng mắt

Tình trạng sưng mi mắt kèm sốt ở trẻ nhỏ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ nhẹ đến rất phức tạp. Nguyên nhân thường gặp nhất là viêm kết mạc cấp tính do virus hoặc vi khuẩn, khiến mi mắt phù nhẹ, đỏ mắt, nhiều rỉ vàng hoặc trắng đục kèm theo sốt nhẹ do phản ứng viêm của cơ thể.

Nguy hiểm hơn, trẻ có thể đang mắc viêm mô tế bào trước vách hoặc viêm mô tế bào hốc mắt. Đây là nhiễm trùng lan tỏa các mô mềm quanh mắt, thường bắt nguồn từ ổ nhiễm trùng tại các xoang cạnh mũi, vết xước da mi hoặc viêm tuyến bã mi mắt bị bội nhiễm. Vi khuẩn gây bệnh có thể phát triển nhanh chóng, gây áp lực lên nhãn cầu và đe dọa lan vào nội sọ nếu không được xử lý bằng phác đồ kháng sinh tĩnh mạch kịp thời tại bệnh viện. Một số trường hợp khác có thể do viêm túi lệ cấp tính, viêm xoang sàng xuất ngoại hoặc phản ứng dị ứng nặng kèm theo nhiễm khuẩn thứ phát.

Thời điểm cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức

Do vùng mô quanh mắt của trẻ em rất lỏng lẻo và có liên hệ mạch máu chặt chẽ với khoang nội sọ, cha mẹ cần khẩn trương đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi xuất hiện các dấu hiệu báo động. Những triệu chứng cần cấp cứu y tế bao gồm trẻ sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ nhiệt thông thường, mi mắt sưng húp đỏ tím lan rộng ra vùng má hoặc sống mũi, trẻ không thể tự mở mắt.

Đặc biệt chú ý khi nhãn cầu của trẻ có dấu hiệu bị đẩy lồi ra phía trước, trẻ bị hạn chế cử động mắt hoặc kêu đau dữ dội khi liếc nhìn sang các hướng. Sự suy giảm thị lực biểu hiện qua việc trẻ nhìn mờ, nhìn đôi hoặc va chạm khi đi lại, cùng các dấu hiệu toàn thân như ngủ li bì, li bì khó đánh thức, nôn vọt, co giật hoặc cứng gáy đều là chỉ điểm của nhiễm trùng sâu lan rộng. Trong mọi tình huống nghi ngờ, việc thăm khám trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa nhi và chuyên khoa mắt là biện pháp an toàn duy nhất để bảo tồn thị giác của trẻ.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự chẩn đoán, không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất mạnh hoặc thay đổi liều lượng thuốc của trẻ khi chưa có sự thăm khám trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Hiện tượng trẻ vừa sốt vừa sưng mắt luôn là tín hiệu cảnh báo nhiễm trùng vùng mắt hoặc các cấu trúc lân cận cần được chú ý đúng mức. Việc giữ bình tĩnh, chăm sóc vệ sinh đúng cách và đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa nhi hoặc mắt kịp thời là chìa khóa giúp bảo vệ tối ưu thị lực cũng như sức khỏe tổng thể của trẻ nhỏ.