Trẻ bị sốt có nên truyền nước không và những điều cha mẹ cần biết

Trẻ bị sốt có nên truyền nước không?

Truyền nước hay truyền dịch là phương pháp đưa dung dịch chứa nước, muối khoáng, đường hoặc dung dịch điện giải trực tiếp vào tĩnh mạch của bệnh nhân. Đối với trẻ em, hệ thống tuần hoàn, tim mạch và thận vẫn đang trong quá trình phát triển hoàn thiện. Do đó, việc đưa một lượng dịch trực tiếp vào mạch máu cần được tính toán kỹ lưỡng dựa trên cân nặng, độ tuổi và mức độ mất nước thực tế của trẻ. Sốt làm tăng tốc độ chuyển hóa và gây mất nước qua hô hấp, da. Tuy nhiên, chỉ khi trẻ bị mất nước nặng, nôn ói liên tục không thể uống được hoặc có dấu hiệu sốc, bác sĩ mới chỉ định truyền dịch. Phụ huynh tuyệt đối không tự mua dịch truyền hoặc thuê người truyền nước tại nhà cho trẻ.

Nguy cơ đối với sức khỏe khi tự ý truyền nước cho trẻ bị sốt

Tự ý truyền nước cho trẻ bị sốt tại nhà mà không qua kiểm tra y tế mang lại nhiều rủi ro nghiêm trọng. Nguy cơ lớn nhất là phản ứng sốc phản vệ với dung dịch truyền hoặc dụng cụ y tế, có thể đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời. Bên cạnh đó, việc đưa lượng dịch lớn vào tĩnh mạch quá nhanh có thể gây quá tải tuần hoàn, dẫn đến phù phổi cấp, suy tim hoặc rối loạn điện giải nghiêm trọng.

Ngoài ra, thao tác tiêm truyền không đảm bảo vô trùng tại nhà dễ gây nhiễm trùng đường máu, sưng tấy, viêm tĩnh mạch hoặc áp xe tại vị trí tiêm. Trẻ em có thể trạng yếu, mạch máu nhỏ nên việc lấy tĩnh mạch khó khăn, gây đau đớn và hoảng sợ cho trẻ. Do đó, việc truyền dịch chỉ được thực hiện tại các cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị cấp cứu.

Các trường hợp trẻ bị sốt được chỉ định hoặc không nên truyền nước

Bác sĩ chuyên khoa nhi sẽ đánh giá cẩn thận trước khi quyết định trẻ bị sốt có nên truyền nước không. Chỉ định truyền dịch chỉ áp dụng trong các trường hợp bắt buộc như trẻ bị sốt cao kèm tiêu chảy cấp, nôn ói liên tục dẫn đến mất nước nặng và không thể uống nước hay dung dịch oresol. Những trường hợp sốt xuất huyết có dấu hiệu cảnh báo sốc, trẻ lơ mơ, tụt huyết áp hoặc bỏ ăn uống hoàn toàn cũng cần can thiệp truyền dịch y tế.

Ngược lại, với những trẻ bị sốt nhưng vẫn tỉnh táo, chơi ngoan, uống được nước hoặc sữa thì tuyệt đối không cần truyền dịch. Sốt thông thường do cảm cúm, viêm họng hay phát ban không làm mất nước đến mức phải can thiệp tĩnh mạch. Bù dịch đường tĩnh mạch trong các trường hợp này không giúp trẻ hạ sốt nhanh hơn mà còn tiềm ẩn rủi ro y tế.

Phương pháp bù nước và điện giải an toàn cho trẻ tại nhà

Khi trẻ bị sốt, giải pháp bù nước hiệu quả và an toàn nhất được các tổ chức y tế khuyến cáo là đường uống. Phụ huynh nên cho trẻ uống dung dịch bù nước và điện giải oresol được pha đúng liều lượng theo hướng dẫn trên bao bì. Lưu ý pha đúng tỷ lệ nước sôi để nguội, không chia nhỏ gói pha hoặc pha quá đặc hay quá loãng vì có thể gây rối loạn điện giải nghiêm trọng.

Bên cạnh oresol, cha mẹ có thể cho trẻ uống thêm nước lọc, nước trái cây tươi giàu vitamin C, nước dừa hoặc các loại cháo loãng, súp dinh dưỡng. Nên chia nhỏ lượng nước và cho trẻ uống từng ngụm nhỏ liên tục trong ngày. Việc bù đủ nước giúp hạ nhiệt cơ thể, hỗ trợ đào thải độc tố và ngăn ngừa tình trạng kiệt sức do sốt.

Chăm sóc và theo dõi dấu hiệu nguy hiểm khi trẻ bị sốt

Cùng với việc bù nước, cha mẹ cần theo dõi sát sao nhiệt độ và biểu hiện toàn thân của trẻ. Cho trẻ mặc quần áo mỏng, thoáng mát và nằm ở phòng thông thoáng. Nếu trẻ sốt trên 38,5 độ C gây mệt mỏi, cha mẹ có thể dùng thuốc hạ sốt chứa hoạt chất paracetamol đúng liều lượng theo cân nặng của trẻ và đúng khoảng cách giữa các lần uống theo tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục không hạ dù đã dùng thuốc, trẻ lơ mơ, co giật, thở nhanh, nôn tất cả mọi thứ hoặc có dấu hiệu mất nước nặng như môi khô, mắt trũng, không đi tiểu trong 6 giờ. Việc thăm khám kịp thời giúp xác định chính xác nguyên nhân gây sốt và có hướng xử trí an toàn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa chung, không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên nghiệp. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua dịch truyền, tự truyền nước tại nhà hoặc tự dùng thuốc kê đơn cho trẻ. Mọi quyết định can thiệp y tế bao gồm truyền dịch tĩnh mạch phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định sau khi đã khám trực tiếp và đánh giá tình trạng sức khỏe của trẻ.

Tóm tắt

Trẻ bị sốt có nên truyền nước không phụ thuộc hoàn toàn vào tình trạng mất nước và chỉ định chuyên môn từ bác sĩ. Trong đa số trường hợp sốt thông thường, bù nước đường uống bằng oresol và các loại dịch dinh dưỡng là giải pháp an toàn, hiệu quả nhất. Khi trẻ sốt cao hoặc có dấu hiệu mệt mỏi bất thường, cha mẹ hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và chăm sóc đúng cách.