Trẻ bị sốt co giật có ảnh hưởng đến não không và những lưu ý cha mẹ cần biết

Trẻ bị sốt co giật có ảnh hưởng đến não không là gì?

Sốt co giật là tình trạng co giật xảy ra ở trẻ nhỏ khi có sốt từ 38 độ C trở lên mà không có bằng chứng của nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương như viêm màng não, viêm não, hoặc các rối loạn chuyển hóa cấp tính. Hiện tượng này thường xuất hiện ở trẻ trong độ tuổi từ 6 tháng đến 5 tuổi, với giai đoạn dễ gặp nhất là từ 12 đến 18 tháng tuổi, thời điểm hệ thống dẫn truyền thần kinh của trẻ còn trong quá trình hoàn thiện.

Cơn co giật thường khởi phát đột ngột khi thân nhiệt tăng nhanh, biểu hiện bằng việc trẻ mất ý thức tạm thời, co cứng toàn thân, rung giật các chi, mắt trợn ngược hoặc sùi bọt mép nhẹ. Hầu hết các cơn co giật lành tính chỉ kéo dài từ 1 đến 3 phút rồi tự chấm dứt, sau đó trẻ có thể ngủ thiếp đi trong một khoảng thời gian ngắn trước khi tỉnh táo trở lại.

Giải đáp thắc mắc trẻ bị sốt co giật có ảnh hưởng đến não không

Theo các bằng chứng y khoa hiện nay, phần lớn các trường hợp co giật do sốt ở trẻ em là sốt co giật đơn thuần. Dạng co giật này diễn ra toàn thân, kéo dài dưới 15 phút và không tái phát trong vòng 24 giờ. Cơ chế chủ yếu do não bộ của trẻ nhỏ chưa phát triển hoàn thiện nên dễ phản ứng quá mức với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột của cơ thể.

Các chuyên gia nhi khoa khẳng định sốt co giật đơn thuần không gây tổn thương cấu trúc tế bào não, không làm suy giảm trí tuệ, không ảnh hưởng đến khả năng học tập hay hành vi của trẻ sau này. Cơn co giật tuy có biểu hiện đáng sợ nhưng tự giới hạn và không để lại di chứng thần kinh lâu dài. Nguy cơ tiến triển thành bệnh động kinh ở nhóm trẻ này cũng rất thấp, gần như tương đương với tỷ lệ ở trẻ bình thường.

Tuy nhiên, phụ huynh cần phân biệt với sốt co giật phức hợp, biểu hiện bằng cơn giật kéo dài trên 15 phút, giật khu trú một bên cơ thể hoặc lặp lại nhiều lần trong một đợt bệnh. Dạng phức hợp này đòi hỏi trẻ phải được bác sĩ chuyên khoa thần kinh nhi thăm khám và đánh giá kỹ lưỡng để loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn tại hệ thần kinh trung ương.

Các bước xử trí đúng cách khi trẻ đang lên cơn sốt co giật

Khi trẻ bất ngờ lên cơn co giật trong cơn sốt, phản xạ đầu tiên của cha mẹ là phải thật bình tĩnh để thực hiện các bước sơ cứu an toàn cho con. Hãy nhẹ nhàng đặt trẻ nằm xuống một mặt phẳng mềm, thoáng khí, cách xa các vật cứng, sắc nhọn hoặc dễ rơi vỡ để tránh gây chấn thương va đập.

Ngay sau đó, phụ huynh cần xoay toàn thân trẻ sang tư thế nằm nghiêng an toàn, tốt nhất là nghiêng sang một bên với phần đầu hơi ngửa. Tư thế này giúp đường thở của trẻ được thông thoáng, đồng thời tạo điều kiện cho đờm dãi hoặc chất nôn tự chảy ra ngoài, tránh nguy cơ sặc dịch nôn vào phổi dẫn đến suy hô hấp.

Đồng thời, hãy nới lỏng quần áo, cởi bớt cúc cổ hoặc tã lót để trẻ dễ hô hấp hơn. Cha mẹ nên bình tĩnh quan sát kỹ các biểu hiện của trẻ, ghi nhận vị trí co giật ở toàn thân hay chỉ một phần cơ thể và dùng đồng hồ hoặc điện thoại để bấm giờ chính xác thời gian diễn ra cơn co giật, giúp cung cấp thông tin quý giá cho nhân viên y tế.

Những sai lầm nguy hại cần tránh khi trẻ bị sốt co giật

Trong lúc hoảng loạn, nhiều bậc cha mẹ thường làm theo những lời truyền miệng dân gian có thể gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của trẻ. Sai lầm phổ biến nhất là cố gắng nhét ngón tay, thìa kim loại, đũa hoặc khăn vào miệng trẻ vì sợ cắn phải lưỡi. Hành động này rất dễ làm gãy răng, rách niêm mạc miệng hoặc khiến dị vật rơi vào đường thở gây tắc nghẽn đường thở cấp tính.

Một sai lầm nguy hiểm khác là cố gắng đè chặt tay chân của trẻ để kìm hãm cử động giật. Việc ghì ép quá mạnh có thể dẫn đến gãy xương hoặc tổn thương khớp và cơ bắp của trẻ. Tuyệt đối không cho trẻ uống bất kỳ loại thuốc hạ sốt, nước lọc hay nước chanh nào trong khi trẻ đang co giật hoặc chưa tỉnh táo hoàn toàn, vì hành động này có thể gây hít sặc vào phổi dẫn đến nghẹt thở hoặc viêm phổi hít.

Bên cạnh đó, phụ huynh không nên dùng cồn hoặc nước đá lạnh để lau người cho trẻ, vì nhiệt độ quá lạnh gây co mạch ngoại vi, làm nhiệt độ bên trong cơ thể khó thoát ra ngoài và dễ gây ngộ độc cồn qua da. Cha mẹ chỉ nên dùng khăn mềm nhúng nước ấm để lau các vùng có mạch máu lớn như nách, bẹn khi trẻ đã hết cơn giật.

Theo dõi và chăm sóc trẻ sau cơn co giật

Sau khi cơn co giật kết thúc, trẻ thường trải qua một giai đoạn ngủ sâu hoặc li bì ngắn do các tế bào thần kinh tạm thời mệt mỏi. Lúc này, phụ huynh cần tiếp tục để trẻ nằm nghiêng, theo dõi nhịp thở và màu sắc môi, da của trẻ. Khi trẻ tỉnh táo hoàn toàn, cha mẹ có thể dùng nhiệt kế đo nhiệt độ để theo dõi diễn tiến của cơn sốt.

Mọi trẻ nhỏ sau khi trải qua cơn co giật lần đầu đều cần được đưa đến cơ sở y tế để bác sĩ thăm khám toàn diện. Bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân gốc rễ gây sốt, chẳng hạn như viêm đường hô hấp, nhiễm trùng tai mũi họng hoặc nhiễm virus, đồng thời loại trừ các bệnh lý nhiễm trùng thần kinh nguy hiểm như viêm màng não hay viêm não.

Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như cơn co giật kéo dài trên 5 phút, trẻ bị khó thở, tím tái môi, co giật tái diễn lần thứ hai trong ngày, hoặc sau cơn giật trẻ lơ mơ kéo dài, yếu liệt tay chân hoặc nôn trớ liên tục.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị của nhân viên y tế. Mỗi trẻ có thể trạng và diễn biến bệnh lý khác nhau, do đó phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc chống co giật hoặc tăng liều thuốc hạ sốt cho trẻ mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Khi trẻ có biểu hiện bất thường, gia đình cần đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Sốt co giật lành tính thường không để lại di chứng thần kinh hay tổn thương não bộ cho trẻ nhỏ. Điều quan trọng nhất khi trẻ lên cơn là phụ huynh cần giữ bình tĩnh, đặt trẻ nằm nghiêng an toàn và theo dõi sát thời gian co giật. Cha mẹ không nên tự ý dùng thuốc hoặc các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng, đồng thời hãy đưa trẻ đi khám bác sĩ để xác định chính xác nguyên nhân gây sốt.