Trẻ bị nghẹt mũi nhưng không chảy nước mũi xử lý như thế nào?

Trẻ bị nghẹt mũi nhưng không chảy nước mũi là gì?

Nghẹt mũi là hiện tượng lưu lượng không khí đi qua khoang mũi bị cản trở, buộc trẻ phải dùng nhiều lực hơn để hít thở. Khác với những đợt cảm lạnh thông thường có hiện tượng chảy dịch nhầy loãng hoặc đặc, tình trạng nghẹt mũi khô xảy ra khi niêm mạc bên trong các xoang và cuốn mũi bị xung huyết, sưng dày lên làm bít tắc lòng ống dẫn khí. Khi lớp màng nhầy tự nhiên bị bốc hơi quá nhanh do môi trường sống, dịch mũi cô đặc thành các mảng vảy cứng nằm sâu phía sau. Vì đường kính hốc mũi của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ vốn rất nhỏ, chỉ cần một lớp phù nề nhẹ hoặc một vảy gỉ nhỏ cũng đủ khiến trẻ cảm thấy khó thở rõ rệt, thở ngắt quãng và ảnh hưởng trực tiếp đến việc ăn uống cũng như giấc ngủ.

Nguyên nhân khiến niêm mạc mũi của trẻ bị phù nề và tắc nghẽn

Cấu trúc hốc mũi của trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, rất hẹp và ngắn. Khi lớp niêm mạc lót bên trong cuốn mũi bị kích ứng bởi không khí khô hoặc lạnh, các mạch máu dưới niêm mạc sẽ giãn nở gây sung huyết và phù nề. Sự sưng nề này làm lòng đường thở bị thu hẹp đáng kể, tạo cảm giác nghẹt mũi rõ rệt dù khoang mũi hoàn toàn không tăng tiết dịch nhầy.

Ngoài ra, tình trạng tích tụ dịch nhầy khô đặc ở sâu bên trong cửa mũi sau cũng là nguyên nhân phổ biến. Khi trẻ nằm phòng máy lạnh hoặc sống trong môi trường hanh khô, chất nhầy sinh lý tự nhiên dễ bị cô đặc lại thành từng mảng vảy cứng. Các mảng gỉ mũi này bám chặt vào niêm mạc, cản trở luồng khí lưu thông mà không hề chảy dịch ra cửa mũi trước. Những yếu tố khác như dị vật mũi kích thước nhỏ, phì đại biểu mô vòm họng VA hoặc viêm mũi dị ứng ban đầu cũng có thể biểu hiện bằng triệu chứng nghẹt mũi đơn thuần.

Biểu hiện thường gặp khi trẻ bị nghẹt mũi khô

Khi đường thở qua mũi bị cản trở, trẻ thường có biểu hiện thở khụt khịt, âm thanh thở nghe rột rẹt rõ rệt nhất là lúc ngủ say hoặc khi đang bú mẹ. Trẻ nhỏ chưa có phản xạ thở bằng miệng thuần thục nên khi bú sữa, việc phải ngừng thở ngắt quãng để hít khí sẽ khiến trẻ dễ bực bội, quấy khóc, nhả núm vú liên tục và ăn kém hơn thường ngày.

Giấc ngủ của trẻ cũng bị xáo trộn do tình trạng khó thở tăng lên ở tư thế nằm thẳng. Trẻ có xu hướng ngủ chập chờn, hay giật mình thức giấc, lăn lộn trằn trọc hoặc thở ngáy nhẹ. Một số trẻ sẽ tự thích nghi bằng cách hé miệng để thở, dẫn đến tình trạng môi khô ráp, khô họng và dễ nôn trớ sau bữa ăn. Cha mẹ cần phân biệt tiếng khụt khịt do nghẹt đường hô hấp trên với triệu chứng thở nhanh, thở rít của đường hô hấp dưới.

Cách chăm sóc và hỗ trợ làm thông thoáng đường thở cho trẻ

Để giúp trẻ dễ thở hơn, phụ huynh có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý dạng nhỏ giọt để làm mềm các mảng gỉ bám và cấp ẩm cho niêm mạc mũi. Nhỏ từ một đến hai giọt vào mỗi bên mũi, chờ khoảng hai phút để chất nhầy mềm ra rồi dùng khăn mềm ẩm lau nhẹ cửa mũi. Nếu gỉ mũi ở sâu, cha mẹ có thể dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng dành cho trẻ nhỏ với thao tác nhẹ nhàng, tránh tạo lực hút quá mạnh gây tổn thương thành mạch.

Việc duy trì độ ẩm không khí trong phòng ngủ ở mức hợp lý bằng máy tạo ẩm hoặc đặt một chậu nước sạch cũng giúp hạn chế tình trạng khô niêm mạc. Bên cạnh đó, việc nâng cao đầu giường hoặc kê gối cao thoai thoải cho trẻ lớn hơn khi ngủ sẽ giúp giảm bớt hiện tượng dồn máu tĩnh mạch về cuốn mũi, từ đó đường thở thông thoáng hơn. Cha mẹ cũng nên chia nhỏ các cữ bú trong ngày để trẻ không bị hụt hơi trong quá trình ăn.

Những dấu hiệu nguy hiểm cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ ngay

Dù nghẹt mũi không chảy dịch thường là biểu hiện lành tính, cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan trước các dấu hiệu suy hô hấp hoặc nhiễm trùng nặng. Cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế khi quan sát thấy trẻ thở nhanh bất thường, cánh mũi phập phồng, lồng ngực rút lõm sâu hoặc xuất hiện tiếng rít thanh quản khi hít vào.

Trẻ bỏ bú hoàn toàn, sốt cao khó hạ, quấy khóc liên tục không thể dỗ dành hoặc có dấu hiệu tím tái quanh khóe môi, đầu ngón tay là những tình huống cấp cứu cần được nhân viên y tế xử trí kịp thời. Ngoài ra, nếu tình trạng nghẹt mũi chỉ xuất hiện ở một bên mũi kéo dài nhiều ngày hoặc hơi thở có mùi khó chịu, phụ huynh cần đưa trẻ đi nội soi tai mũi họng sớm vì đây có thể là dấu hiệu của dị vật đường thở bị bỏ quên.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc nhỏ mũi co mạch hay thuốc xịt chứa corticoid cho trẻ nhỏ khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi nguy cơ gây ngộ độc và teo niêm mạc mũi thứ phát rất nguy hiểm. Không dùng tăm bông cứng ngoáy sâu vào hốc mũi vì dễ gây xước niêm mạc và chảy máu mũi. Các phương pháp dân gian truyền miệng như nhỏ nước ép tỏi vào mũi trẻ có thể gây bỏng rát hoại tử niêm mạc nghiêm trọng.

Tóm tắt

Tình trạng trẻ nghẹt mũi nhưng không chảy nước mũi đa phần có thể cải thiện tốt nhờ các biện pháp chăm sóc môi trường và vệ sinh đúng cách. Cha mẹ cần kiên nhẫn quan sát nhịp thở, thói quen bú và giấc ngủ của trẻ để phát hiện sớm bất thường. Khi các biện pháp thông thường không mang lại hiệu quả, việc đưa trẻ đến cơ sở y tế để bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Nhi khoa thăm khám là giải pháp an toàn và cần thiết nhất.