Trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ có nguy hiểm không và cách xử trí

Trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ có nguy hiểm không?

Hạ thân nhiệt ở trẻ em xảy ra khi lượng nhiệt cơ thể trẻ bị thất thoát ra môi trường bên ngoài nhanh hơn khả năng tự sản sinh nhiệt bên trong. Ở ngưỡng nhiệt độ dưới 36 độ C, các cơ quan trong cơ thể trẻ bắt đầu chịu áp lực lớn do tốc độ trao đổi chất bị chậm lại. Trẻ nhỏ có tỷ lệ diện tích bề mặt cơ thể so với trọng lượng lớn hơn người trưởng thành, đồng thời lớp mỡ dưới da còn mỏng nên rất dễ mất nhiệt khi gặp điều kiện môi trường bất lợi. Hạ thân nhiệt có thể xuất hiện ở mức độ nhẹ từ 35 đến dưới 36 độ C, hoặc trở nên nghiêm trọng nếu nhiệt độ tiếp tục tụt sâu. Tình trạng này không chỉ gặp khi thời tiết lạnh mà còn có thể là biểu hiện đi kèm của nhiễm trùng, mất nước, suy dinh dưỡng hoặc phản ứng sau khi dùng thuốc hạ sốt. Việc đo nhiệt độ bằng nhiệt kế chuẩn xác là bước đầu tiên để đánh giá đúng tình trạng sức khỏe của trẻ.

Nguyên nhân khiến trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ C

Có nhiều yếu tố dẫn đến việc thân nhiệt của trẻ tụt xuống dưới 36 độ C. Nguyên nhân phổ biến nhất liên quan đến môi trường sống, chẳng hạn như trẻ ở trong phòng điều hòa nhiệt độ quá thấp, mặc quần áo bị ẩm ướt hoặc tiếp xúc lâu với không khí lạnh mà không được che chắn đầy đủ. Trẻ vừa tắm xong không được lau khô người nhanh chóng cũng rất dễ bị hạ nhiệt độ đột ngột.

Bên cạnh yếu tố môi trường, hạ thân nhiệt còn xuất phát từ các nguyên nhân y khoa. Việc phụ huynh sử dụng thuốc hạ sốt quá liều hoặc dùng kết hợp nhiều loại thuốc hạ sốt khi trẻ đang sốt cao có thể khiến nhiệt độ cơ thể trẻ hạ xuống quá nhanh. Ngoài ra, tình trạng nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, suy dinh dưỡng nặng hoặc hạ đường huyết cũng ảnh hưởng trực tiếp đến trung tâm điều hòa nhiệt độ ở não bộ của trẻ, dẫn đến hiện tượng giảm thân nhiệt kéo dài.

Dấu hiệu nhận biết và nguy cơ khi trẻ bị hạ thân nhiệt

Khi bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ C, trẻ thường có biểu hiện da lợt lạt, tái nhạt hoặc nổi hoa vân tím, đặc biệt là ở lòng bàn tay và lòng bàn chân. Khi chạm vào tay chân trẻ, cha mẹ sẽ cảm nhận được sự lạnh ngắt rõ rệt. Trẻ có thể trở nên quấy khóc bất thường, bỏ bú, phản ứng chậm chạp, lơ mơ hoặc ngủ lịm đi. Ở trẻ sơ sinh, hiện tượng thở nhanh nông hoặc nhịp thở không đều cũng là những dấu hiệu cảnh báo quan trọng.

Hạ thân nhiệt không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng đe dọa sức khỏe. Nhiệt độ cơ thể giảm sâu làm nhịp tim chậm lại, huyết áp tụt và giảm lượng oxy cung cấp cho các mô cơ quan. Trẻ có nguy cơ gặp rối loạn đông máu, suy hô hấp và rối loạn chuyển hóa nặng. Do đó, hạ thân nhiệt dưới 36 độ C ở trẻ nhỏ luôn là tình trạng cần được theo dõi sát sao và xử trí cẩn trọng.

Hướng dẫn ủ ấm an toàn tại nhà cho trẻ bị hạ thân nhiệt

Ngay khi phát hiện trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ C, cha mẹ cần nhanh chóng thực hiện các bước ủ ấm đúng phương pháp để nâng nhiệt độ cơ thể trẻ từ từ. Đầu tiên, hãy đưa trẻ vào phòng kín gió, khô ráo và có nhiệt độ ấm áp. Nếu trẻ đang mặc quần áo ẩm ướt hoặc tã ướt, cần thay ngay bằng quần áo khô, thoáng và làm bằng chất liệu mỏng nhẹ, giữ nhiệt tốt.

Phương pháp tiếp xúc da kề da là cách ủ ấm tự nhiên và hiệu quả hàng đầu, đặc biệt với trẻ sơ sinh. Cha mẹ đặt trẻ nằm trên ngực áo của mình rồi đắp chăn ấm phủ bên ngoài cả hai mẹ con. Cần chú ý đội mũ ấm, đeo tất tay và tất chân cho trẻ vì các bộ phận này rất dễ thất thoát nhiệt. Cho trẻ bú mẹ hoặc uống nước ấm để cung cấp năng lượng giúp cơ thể tự sinh nhiệt. Tuy nhiên, tuyệt đối không dùng sưởi trực tiếp bằng nước nóng hay túi chốt quá nóng áp trực tiếp lên da trẻ để tránh nguy cơ gây bỏng.

Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc trẻ bị hạ thân nhiệt

Trong quá trình sơ cứu cho trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ C, một số thói quen sai lầm của phụ huynh có thể khiến tình trạng của trẻ nghiêm trọng hơn. Sai lầm phổ biến nhất là ủ quá nhiều chăn dày chèn ép lên ngực và bụng trẻ, làm ảnh hưởng đến hô hấp và khiến trẻ khó thở. Một số người lại dùng rượu, dầu gió hoặc cồn chà xát lên da trẻ với hy vọng làm nóng cơ thể, nhưng điều này lại gây giãn mạch ngoại vi và khiến nhiệt độ tụt nhanh hơn, đồng thời nguy cơ gây kích ứng da trẻ.

Ngoài ra, việc cho trẻ uống ngay thức ăn hoặc đồ uống quá nóng cũng không được khuyến khích vì có thể gây sặc hoặc tổn thương niêm mạc miệng. Phụ huynh cũng không nên tự ý cho trẻ dùng các loại thuốc kích thích hay thuốc bổ khi chưa có sự chỉ định của bác sĩ chuyên khoa nhi.

Lưu ý an toàn

Những thông tin xử trí hạ thân nhiệt chỉ mang tính chất tham khảo chung và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Mỗi trẻ có thể trạng và nguyên nhân hạ thân nhiệt khác nhau. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng thuốc hay áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng. Khi thấy thân nhiệt trẻ không tăng lên sau khi đã ủ ấm đúng cách, hoặc trẻ có biểu hiện bất thường, hãy liên hệ ngay với nhân viên y tế để được hướng dẫn chuyên môn phù hợp.

Tóm tắt

Tình trạng trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ C đòi hỏi sự bình tĩnh và xử trí đúng đắn từ phía cha mẹ. Việc chủ động loại bỏ nguồn lạnh, ủ ấm an toàn bằng phương pháp da kề da và theo dõi sát nhiệt độ cơ thể sẽ giúp trẻ sớm phục hồi thân nhiệt bình thường. Khi có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ về nguyên nhân bệnh lý, cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và chăm sóc kịp thời.