Trật khớp vai: Biểu hiện thường gặp và cách sơ cứu ban đầu

Trật khớp vai là gì?

Khớp vai có biên độ vận động lớn nhất trong cơ thể con người, nhưng cũng chính vì đặc điểm sinh học này mà khớp vai rất dễ bị mất ổn định. Trật khớp vai xảy ra khi lực tác động bên ngoài vượt quá khả năng giữ của hệ thống dây chằng và bao khớp, làm chỏm xương cánh tay trật khỏi ổ chảo.

Hiện tượng trật khớp có thể diễn ra theo hướng ra trước, ra sau hoặc xuống dưới, trong đó trật ra trước chiếm tỷ lệ cao nhất. Tình trạng này không chỉ gây đau đớn dữ dội mà nếu xử lý sai cách hoặc chậm trễ, người bệnh có thể gặp phải các biến chứng như tổn thương thần kinh nách, rách chóp xoay, nứt gãy xương hoặc biến chứng trật khớp vai tái hồi nhiều lần.

Biểu hiện điển hình khi bị trật khớp vai

Khi khớp vai bị trật, biểu hiện dễ nhận biết nhất là cơn đau dữ dội xuất hiện ngay lập tức tại vùng vai bị tổn thương, khiến người bệnh không thể tự di chuyển hay nâng cánh tay. Quan sát mắt thường sẽ thấy hình dạng vai thay đổi bất thường, khớp vai bị lỏng, xuất hiện khoảng trống bên dưới mỏm quạ làm biến mất đường cong tự nhiên của vai, tạo nên dấu hiệu nhát rìu hoặc vai vuông. Người bệnh thường có tư thế đỡ tay tổn thương bằng tay lành và nghiêng người về bên đau để giảm bớt sự căng kéo. Ngoài ra, vùng xung quanh khớp vai có thể nhanh chóng sưng nề, bầm tím do chảy máu mô mềm. Trường hợp chỏm xương chèn ép vào dây thần kinh hoặc mạch máu, người bệnh có thể xuất hiện thêm cảm giác tê bì, châm chích lan xuống cậnh tay, bàn tay hoặc giảm xung mạch ở cổ tay.

Các bước sơ cứu ban đầu khi nghi ngờ trật khớp vai

Xử trí ban đầu đúng kỹ thuật có ý nghĩa vô cùng quan trọng nhằm giảm bớt cảm giác đau đớn và ngăn ngừa tổn thương thứ phát. Việc đầu tiên cần làm là giữ cho người bệnh bất động hoàn toàn vùng vai tổn thương, tuyệt đối không cố gắng cử động cánh tay hay xoay vai. Tiếp theo, sử dụng nẹp hoặc khăn vải tam giác để cố định cánh tay vào sát thân mình ở tư thế thoải mái nhất mà người bệnh không thấy tăng đau. Chườm lạnh lên vùng vai bằng túi đá bọc qua lớp vải mỏng trong khoảng mười lăm đến hai mươi phút giúp giảm bớt hiện tượng sưng nề và xoa dịu cơn đau. Sau khi đã cố định tạm thời, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để được thăm khám và can thiệp y tế chuyên sâu.

Những hành động tuyệt đối tránh khi bị trật khớp vai

Một sai lầm rất phổ biến và nguy hiểm trong sơ cứu trật khớp vai là tự ý kéo nắn hoặc nhờ người không có chuyên môn nắn chỉnh lại khớp. Việc tự nắn khớp vai khi chưa có kết quả xăm chụp X-quang có thể làm rách thêm dây chằng, đứt mạch máu, tổn thương dây thần kinh nách hoặc gây gãy xương kèm theo. Người hỗ trợ cũng không nên xoa bóp các loại dầu nóng, rượu thuốc hay cao dán lên vùng vai đang sưng đau, vì nhiệt độ cao sẽ làm các mạch máu giãn nở, tăng nguy cơ chảy máu trong và khiến tình trạng sưng nề trở nên tồi tệ hơn. Ngoài ra, tránh cho người bệnh ăn uống ngay sau chấn thương đề phòng trường hợp cần tiến hành gây mê hoặc gây tê để nắn chỉnh khớp vai tại bệnh viện.

Phương pháp chẩn đoán và điều trị y khoa tại bệnh viện

Tại cơ sở y tế, bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng và chỉ định chụp X-quang khớp vai để xác định chính xác hướng trật, mức độ di lệch cũng như kiểm tra xem có gãy xương kèm theo hay không. Trong một số trường hợp phức tạp, chụp cộng hưởng từ MRI có thể được thực hiện nhằm đánh giá tổn thương sụn đệm và hệ thống dây chằng chóp xoay. Phương pháp điều trị chủ yếu là thủ thuật nắn chỉnh kín dưới sự hỗ trợ của thuốc giảm đau hoặc thuốc thả lỏng cơ. Sau khi nắn chỏm xương về đúng vị trí sinh lý trong ổ chảo, bác sĩ sẽ chỉ định đeo dây treo tay cố định trong vài tuần để dây chằng phục hồi. Sau giai đoạn cố định, người bệnh cần tuân thủ bài tập phục hồi chức năng theo hướng dẫn của chuyên gia y tế để khôi phục biên độ vận động và sức mạnh cơ vai.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ quát và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Trật khớp vai là một cấp cứu chấn thương chỉnh hình cần được xử lý bởi bác sĩ có chuyên môn. Tuyệt đối không tự ý nắn chỉnh, xoa bóp dầu nóng hoặc tự điều trị tại nhà. Khi gặp chấn thương vai, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được thăm khám và chụp chiếu chẩn đoán chính xác.

Tóm tắt

Trật khớp vai là chấn thương cơ xương khớp nghiêm trọng cần được nhận biết sớm và sơ cứu đúng cách để tránh các biến chứng lâu dài. Việc giữ bất động, chườm lạnh và chuyển người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời là những bước xử trí quan trọng nhất. Tuân thủ đúng hướng dẫn điều trị và phục hồi chức năng của bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp người bệnh sớm lấy lại khả năng vận động vai an toàn.