Trào ngược dạ dày độ B: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí

Trào ngược dạ dày độ B là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng các chất chứa trong lòng dạ dày như axit clohydric, pepsin và đôi khi có cả dịch mật trào ngược từng đợt hoặc thường xuyên lên thực quản. Theo phân loại Los Angeles, bệnh được chia thành bốn cấp độ từ A đến D nhằm phản ánh mức độ trợt loét của niêm mạc thực quản dưới góc nhìn nội soi.

Ở mức độ B, niêm mạc thực quản đã ghi nhận ít nhất một tổn thương trợt dài trên 5 mm nhưng các tổn thương chưa liên kết với nhau qua các nếp gấp niêm mạc. Giai đoạn này cho thấy axit dạ dày đã vượt qua cơ chế phòng ngự tự nhiên của thực quản, gây cảm giác khó chịu rõ rệt và đòi hỏi sự quan tâm y tế nghiêm túc để tránh chuyển biến sang các cấp độ nặng hơn.

Bản chất của trào ngược dạ dày thực quản độ B theo phân loại y khoa

Trào ngược dạ dày thực quản độ B được xác định qua hình ảnh nội soi dựa theo hệ thống phân loại Los Angeles. Ở giai đoạn này, niêm mạc thực quản xuất hiện ít nhất một vết trợt hoặc tổn thương niêm mạc có chiều dài lớn hơn 5 mm, nhưng tổn thương này chưa lan rộng qua hai đỉnh nếp gấp niêm mạc thực quản.

So với giai đoạn A khi tổn thương chỉ là các vết trợt nhỏ dưới 5 mm, trào ngược độ B chứng tỏ tình trạng dịch vị dạ dày trào ngược lên đã diễn ra trong thời gian tương đối dài hoặc có nồng độ axit cao làm hàng rào bảo vệ niêm mạc bị bào mòn đáng kể. Đây là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng, đòi hỏi người bệnh phải có biện pháp can thiệp y tế chủ động để ngăn chặn niêm mạc bị loét sâu hơn.

Các dấu hiệu nhận biết thường gặp ở trào ngược độ B

Người mắc trào ngược dạ dày thực quản độ B thường gặp phải các triệu chứng điển hình như ợ nóng, ợ chua và cảm giác nóng rát lan từ vùng thượng vị lên phía sau xương ức. Cơn nóng rát thường gia tăng sau bữa ăn no, khi cúi người hoặc khi nằm nghỉ vào ban đêm.

Bên cạnh đó, người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng nuốt nghẹn thoáng qua, đau tức ngực không do tim mạch, cảm giác vướng ở cổ họng, khàn tiếng vào buổi sáng, ho khan kéo dài hoặc tiết nhiều nước bọt phản xạ. Khi dịch vị mang theo axit và enzym tiêu hóa trào lên thường xuyên, hơi thở người bệnh có thể có mùi chua khó chịu và cảm giác đắng miệng, ăn uống kém ngon miệng.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ dẫn đến tổn thương độ B

Tình trạng trào ngược thực quản xuất phát từ sự suy yếu hoặc giãn thoáng qua bất thường của cơ thắt thực quản dưới, khiến van ngăn cách giữa dạ dày và thực quản đóng không kín. Áp lực trong ổ bụng tăng cao do béo phì, mang thai hoặc thói quen mặc quần áo quá chật cũng đẩy dịch tiêu hóa đi ngược lên trên.

Ngoài ra, thói quen ăn uống thiếu điều độ như ăn khuya, ăn quá no, nằm ngay sau khi ăn, lạm dụng rượu bia, cà phê, thuốc lá, đồ ăn nhiều dầu mỡ hoặc cay nóng đều làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày và tăng bài tiết axit. Yếu tố căng thẳng tinh thần kéo dài, thoát vị khe hoành hoặc tác dụng phụ của một số thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ cũng góp phần làm trầm trọng thêm tổn thương trợt niêm mạc thực quản.

Định hướng điều trị bằng thuốc dưới sự theo dõi của bác sĩ tiêu hóa

Mục tiêu can thiệp ở độ B là làm lành các vết trợt niêm mạc, kiểm soát triệu chứng khó chịu và phòng ngừa nguy cơ tái phát. Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa thường chỉ định các nhóm thuốc ức chế tiết axit dịch vị như thuốc ức chế bơm proton hoặc thuốc kháng thụ thể H2 trong một liệu trình kéo dài đủ thời gian.

Song song đó, các thuốc trung hòa axit, thuốc tạo màng bảo vệ niêm mạc thực quản hoặc thuốc điều hòa vận động đường tiêu hóa có thể được cân nhắc phối hợp tùy theo từng trường hợp cụ thể. Người bệnh cần uống thuốc đúng thời điểm, phổ biến là trước bữa ăn sáng 30 đến 60 phút, và tuyệt đối không tự ý ngắt quãng liệu trình điều trị khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế.

Chế độ dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt hỗ trợ phục hồi

Điều chỉnh lối sống đóng vai trò cốt lõi trong việc duy trì kết quả điều trị và hạn chế tái phát trào ngược độ B. Người bệnh nên chia nhỏ các bữa ăn trong ngày, nhai kỹ, không ăn quá no và tuyệt đối không nằm xuống trong vòng 2 đến 3 giờ sau khi ăn.

Khi ngủ, nên nâng cao đầu giường khoảng 15 đến 20 cm hoặc sử dụng gối nêm y tế chuyên dụng, đồng thời ưu tiên tư thế nằm nghiêng bên trái để giảm thiểu dòng trào ngược ban đêm. Hạn chế tối đa các thực phẩm kích thích như sô cô la, đồ uống có gas, trái cây nhiều vị chua, tỏi ớt cay nóng, đồng thời duy trì cân nặng hợp lý và kiểm soát căng thẳng bằng các bài tập thở nhẹ nhàng hoặc đi bộ đều đặn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp, chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng axit hoặc thuốc ức chế bơm proton để tự điều trị tại nhà mà không có đơn thuốc. Cần đến bệnh viện kiểm tra ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như nuốt nghẹn tăng dần, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

Tóm tắt

Trào ngược dạ dày thực quản độ B phản ánh niêm mạc thực quản đã có tổn thương trợt loét rõ rệt cần được can thiệp y khoa bài bản. Việc tuân thủ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa kết hợp ăn uống điều độ, kiểm soát cân nặng và tái khám đúng hẹn là chìa khóa giúp niêm mạc hồi phục, hạn chế tái phát cũng như ngăn ngừa biến chứng lâu dài.