Top các cách giảm say xe đơn giản giúp chuyến đi êm ái

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Say tàu xe là tình trạng phổ biến gây nên cảm giác buồn nôn, chóng mặt, mệt mỏi và vã mồ hôi, khiến nhiều người cảm thấy e ngại mỗi khi phải đi lại đường dài. Bản chất của hiện tượng này bắt nguồn từ sự bất đồng tín hiệu giữa cơ quan tiền đình ở tai trong, thị giác và cảm thụ bản thể gửi về hệ thần kinh trung ương khi cơ thể di chuyển thụ động.

Để có một hành trình thoải mái và an toàn, việc nắm rõ những biện pháp chuẩn bị từ sớm kết hợp các mẹo điều chỉnh hành vi đơn giản trên xe là rất cần thiết. Những giải pháp tự nhiên và khoa học dưới đây sẽ giúp xoa dịu cảm giác nôn nao, hỗ trợ người thường xuyên say xe lấy lại sự cân bằng trên mọi cung đường.

Cách giảm say xe là gì?

Say xe, hay chứng say tàu xe, là một rối loạn thăng bằng tạm thời xảy ra khi cơ thể tiếp nhận các chuyển động lặp đi lặp lại không mong muốn từ phương tiện giao thông như ô tô, tàu hỏa, máy bay hoặc tàu thuyền. Khi ngồi trong xe, mắt có thể ghi nhận không gian tĩnh bên trong khoang hành khách, nhưng ốc tai và hệ tiền đình lại cảm nhận rõ sự gia tốc, rung lắc và chuyển hướng. Sự mất đồng bộ giữa các cơ quan cảm giác này khiến trung khu thần kinh kích hoạt phản xạ tự vệ, dẫn đến các triệu chứng điển hình như đau đầu, tiết nhiều nước bọt, cồn cào ruột gan và buồn nôn. Dù không phải là bệnh lý nguy hiểm kéo dài, say xe gây ảnh hưởng không nhỏ đến thể lực và tâm lý của người tham gia di chuyển.

Lựa chọn vị trí ngồi hạn chế rung lắc và nhìn cùng chiều xe chạy

Vị trí ngồi quyết định trực tiếp mức độ rung lắc mà cơ thể phải chịu. Khi đi ô tô, người hay say xe nên ngồi ghế phụ phía trước hoặc hàng ghế giữa, gần khu vực trọng tâm của xe. Khi đi máy bay nên chọn vị trí ngang cánh, còn trên tàu thuyền nên ở tầng giữa hoặc boong tàu thông thoáng. Ngồi hướng mắt cùng chiều chuyển động của xe và nhìn thẳng về phía chân trời giúp đồng bộ hóa tín hiệu giữa mắt và tai trong, giảm bớt sự bối rối của hệ thần kinh.

Ăn nhẹ đúng cách và tránh để bụng quá đói hoặc quá no

Nhịn đói khiến dạ dày tăng co bóp và cồn cào, trong khi ăn quá no lại gây đầy trướng và thúc đẩy phản xạ nôn ói. Trước giờ khởi hành khoảng một đến hai tiếng, người di chuyển nên dùng một bữa ăn nhẹ, thanh đạm, ít dầu mỡ và giàu carbohydrate dễ tiêu hóa như bánh mì hoặc cháo loãng. Cần kiêng rượu bia, nước ngọt có gas và thức ăn cay nóng để hạn chế kích ứng niêm mạc dạ dày trong suốt chuyến đi.

Giữ không gian xe thông thoáng và hít thở không khí tự nhiên

Không khí ngột ngạt và mùi xăng dầu là yếu tố kích hoạt cơn say xe rất nhanh. Nếu thời tiết cho phép, việc hạ cửa kính để đón gió trời lưu thông sẽ mang lại cảm giác dễ chịu. Trong trường hợp sử dụng điều hòa, nên điều chỉnh hướng gió thổi nhẹ nhàng, tránh phả thẳng vào mặt và giữ khoang xe sạch sẽ, không vương mùi thuốc lá hay mùi thức ăn nồng nặc. Hít thở sâu và chậm rãi cũng hỗ trợ cân bằng nhịp hô hấp và làm dịu hệ thần kinh thực vật.

Sử dụng gừng tươi hoặc vỏ quả có múi để làm dịu dạ dày

Mùi tinh dầu tự nhiên từ vỏ cam, vỏ quýt hoặc vài lát gừng tươi có tác dụng hỗ trợ an thần nhẹ và giảm buồn nôn. Tinh dầu d-limonene trong vỏ quả có múi giúp phân tán mùi khó chịu, trong khi hoạt chất gingerol của gừng tươi làm êm dịu niêm mạc dạ dày. Ngậm một lát gừng mỏng, uống trà gừng ấm hoặc bóp nhẹ vỏ quýt để ngửi hương thơm trước và trong khi xe chạy là cách thức dân gian lành tính, dễ chuẩn bị.

Tránh đọc sách điện thoại và phân tán sự chú ý tích cực

Tập trung nhìn vào màn hình điện thoại, máy tính bảng hoặc đọc sách làm tăng mức độ xung đột cảm giác: mắt báo cơ thể đang đứng yên nhìn trang sách, nhưng tiền đình tai trong lại cảm nhận xe đang chao đảo. Thay vào đó, hành khách nên nghe nhạc nhẹ, trò chuyện thoải mái với người đồng hành hoặc nhắm mắt ngủ một giấc ngắn. Trạng thái nghỉ ngơi khi nhắm mắt sẽ ngắt bớt kích thích thị giác, giúp não bộ bớt căng thẳng.

Bấm huyệt Nội quan và ngậm kẹo bạc hà giúp thư giãn thần kinh

Bấm huyệt Nội quan ở mặt trong cổ tay, cách lằn chỉ cổ tay khoảng hai đốt ngón tay, là biện pháp y học cổ truyền giúp giảm cảm giác buồn nôn và chướng bụng. Dùng ngón tay cái ấn với lực vừa phải và day tròn nhẹ nhàng trong vài phút ở cả hai bên tay. Ngoài ra, việc dùng miếng dán cổ tay hoặc vòng bấm huyệt cũng tạo áp lực ổn định, hỗ trợ thư giãn cho người dễ say tàu xe.

Tham khảo ý kiến chuyên môn khi sử dụng thuốc chống say xe

Đối với những trường hợp say xe nặng, các nhóm thuốc chống say xe đường uống hoặc miếng dán thẩm thấu qua da chứa hoạt chất kháng histamine hoặc kháng cholinergic có thể được cân nhắc. Tuy nhiên, thuốc cần được sử dụng trước chuyến đi theo đúng thời gian hướng dẫn và phải có sự tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn. Tuyệt đối không tự ý dùng quá liều hoặc dùng thuốc cho trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai khi chưa được thăm khám.

Lưu ý an toàn

Các biện pháp can thiệp tự nhiên và mẹo hỗ trợ chỉ nhằm xoa dịu triệu chứng nhẹ và trung bình. Thuốc chống say xe có thể gây tác dụng phụ buồn ngủ, khô miệng hoặc làm giảm độ tập trung, do đó người trực tiếp lái xe tuyệt đối không được sử dụng. Phụ nữ có thai, người đang cho con bú, người mắc bệnh lý tăng nhãn áp hoặc phì đại tuyến tiền liệt cần hỏi ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng bất kỳ loại thuốc hay miếng dán say xe nào.

Tóm tắt

Say xe hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu kết hợp chuẩn bị thể trạng, lựa chọn vị trí ngồi thích hợp và duy trì không gian thông thoáng trong suốt hành trình. Người thường xuyên say xe nặng nên chủ động tham khảo ý kiến nhân viên y tế để có phương án dự phòng an toàn, phù hợp trước mỗi chuyến đi.