Tổng hợp các loại thuốc điều trị ung thư phổi giai đoạn cuối và vai trò kiểm soát bệnh

Thuốc chữa ung thư phổi giai đoạn cuối là gì?

Ung thư phổi giai đoạn cuối, thường được xếp vào giai đoạn bốn trong phân loại lâm sàng, là tình trạng các tế bào ác tính từ phế quản phổi đã lan rộng sang màng phổi, phổi đối bên hoặc di căn xa tới các cơ quan khác như xương, não, gan hay tuyến thượng thận. Ở giai đoạn này, các biện pháp can thiệp tại chỗ như phẫu thuật triệt căn không còn là chỉ định ưu tiên do khối u đã phân tán khắp cơ thể.

Do đó, phác đồ điều trị chủ yếu dựa vào các nhóm thuốc tác động toàn thân. Mục tiêu chính của việc dùng thuốc là ức chế quá trình phân chia của tế bào ác tính, làm chậm tốc độ di căn, bảo vệ chức năng hô hấp và xoa dịu các cơn đau đớn. Việc chỉ định thuốc đòi hỏi phải dựa trên phân tích loại mô bệnh học như ung thư phổi tế bào nhỏ hay không tế bào nhỏ, kết hợp cùng các xét nghiệm dấu ấn phân tử nhằm tìm ra phương án tối ưu, hạn chế tối đa độc tính cho cơ thể người bệnh.

Liệu pháp nhắm trúng đích trong điều trị ung thư phổi di căn

Liệu pháp nhắm trúng đích là một trong những bước ngoặt lớn trong điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến xa hoặc di căn. Nhóm thuốc này hoạt động dựa trên cơ chế khóa các tín hiệu phân chia bất thường của tế bào u mang đột biến sinh học cụ thể mà ít gây tổn hại đến các tế bào khỏe mạnh bình thường quanh mô phổi.

Các nhóm thuốc phổ biến hiện nay bao gồm các chất ức chế tyrosine kinase tác động lên đột biến thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì EGFR thế hệ một, thế hệ hai và thế hệ ba như osimertinib, gefitinib hay erlotinib. Đối với các đột biến tái sắp xếp gene ALK hoặc ROS1, các hoạt chất như alectinib, crizotinib hay brigatinib thường được ưu tiên. Để áp dụng liệu pháp này, người bệnh bắt buộc phải được tiến hành xét nghiệm đột biến gene trên mẫu mô sinh thiết hoặc sinh thiết lỏng. Mặc dù thuốc đem lại hiệu quả kiểm soát u ấn tượng và ít độc tính toàn thân hơn hóa trị, nguy cơ kháng thuốc sau một thời gian đáp ứng vẫn là thách thức cần bác sĩ theo dõi chặt chẽ.

Liệu pháp miễn dịch giúp tăng cường khả năng nhận diện tế bào ác tính

Thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch đã làm thay đổi đáng kể tiên lượng sống cho nhiều bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn muộn. Bình thường, tế bào ung thư có khả năng lẩn trốn sự truy quét của hệ thống phòng vệ cơ thể bằng cách kích hoạt các thụ thể ức chế trên bề mặt lympho bào T. Các thuốc miễn dịch can thiệp vào con đường truyền tín hiệu PD-1 hoặc PD-L1 nhằm tái kích hoạt các tế bào miễn dịch tự nhiên nhận diện và tiêu diệt khối u ác tính.

Các hoạt chất miễn dịch đã được phê duyệt và ứng dụng rộng rãi trên lâm sàng gồm có pembrolizumab, nivolumab hay atezolizumab. Phác đồ có thể sử dụng đơn độc nếu khối u biểu hiện nồng độ PD-L1 cao, hoặc phối hợp cùng hóa trị liệu để tối ưu hóa tỷ lệ đáp ứng của khối u. Tuy nhiên, do kích thích hoạt động miễn dịch toàn thân, thuốc có thể gây ra các biến cố tự miễn như viêm phổi kẽ, viêm gan, viêm đại tràng hoặc rối loạn nội tiết tuyến giáp, đòi hỏi bệnh nhân phải được theo dõi sát sao bởi nhân viên y tế có chuyên môn.

Hóa trị toàn thân và liệu pháp ức chế sinh mạch máu khối u

Hóa trị truyền thống sử dụng các hóa chất gây độc tế bào nhằm ngăn chặn sự nhân lên nhanh chóng của các khối u ác tính di căn. Dù hiện nay có thêm nhiều phương pháp tân tiến, hóa trị bằng phác đồ kết hợp hai thuốc có dẫn xuất bạch kim như cisplatin hoặc carboplatin cùng với pemetrexed, paclitaxel, gemcitabine vẫn đóng vai trò trụ cột trong phác đồ điều trị ban đầu hoặc điều trị bước hai cho bệnh nhân không có đột biến sinh học phù hợp.

Bên cạnh hóa trị, liệu pháp kháng sinh mạch với các hoạt chất như bevacizumab hay ramucirumab cũng thường được bác sĩ cân nhắc kết hợp. Cơ chế của nhóm này là ức chế yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu VEGF, từ đó ngăn chặn quá trình hình thành các mao mạch mới nuôi dưỡng khối u, cô lập nguồn cung cấp oxy và dưỡng chất đến tế bào ác tính. Khi phối hợp hóa trị và kháng sinh mạch, hiệu quả kiểm soát kích thước khối u tăng lên rõ rệt nhưng cần cảnh giác với nguy cơ chảy máu, tăng huyết áp hoặc protein niệu.

Nhóm thuốc chăm sóc giảm nhẹ và nâng đỡ thể trạng toàn diện

Bên cạnh các liệu pháp chống ung thư đặc hiệu, nhóm thuốc điều trị triệu chứng và chăm sóc giảm nhẹ giữ vai trò thiết yếu giúp nâng đỡ thể trạng người bệnh ung thư phổi giai đoạn cuối. Ở giai đoạn này, các biến chứng như đau nhức do di căn xương, khó thở do tràn dịch màng phổi, ho dai dẳng, sụt cân và buồn nôn diễn ra thường xuyên, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống hàng ngày.

Bác sĩ chuyên khoa sẽ thiết lập phác đồ giảm đau theo bậc thang chuẩn hóa, bắt đầu từ thuốc giảm đau thông thường đến các dẫn xuất opioid mạnh như morphin hay fentanyl khi cần thiết. Ngoài ra, các thuốc chống hủy xương như zoledronic acid hoặc denosumab được bổ sung để hạn chế gãy xương bệnh lý và giảm đau do tổn thương xương. Thuốc chống nôn, thuốc giãn phế quản, corticoid giảm phù nề chèn ép cũng được phối hợp khoa học nhằm mang lại cảm giác thoải mái nhất, hỗ trợ người bệnh duy trì tinh thần và thể lực để đáp ứng các đợt điều trị tiếp theo.

Lưu ý an toàn

Tất cả các loại thuốc điều trị ung thư phổi giai đoạn muộn đều là thuốc kê đơn đặc biệt và bắt buộc phải có chỉ định, theo dõi từ bác sĩ chuyên khoa ung bướu. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý tìm mua các loại thuốc truyền miệng, thuốc nam không rõ nguồn gốc hoặc tự ý điều chỉnh liều lượng thuốc đang dùng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao, khó thở tăng dần, ho ra máu hay mệt lả, bệnh nhân cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Các nhóm thuốc sử dụng trong ung thư phổi giai đoạn muộn đã mang lại nhiều bước tiến, giúp kiểm soát bệnh và nâng cao thời gian sống. Việc lựa chọn phác đồ luôn cần sự đánh giá toàn diện từ bác sĩ chuyên khoa ung bướu thông qua các xét nghiệm chuyên sâu. Người bệnh không nên tự ý tìm kiếm hoặc thay đổi phương pháp điều trị mà cần tuân thủ lộ trình y khoa cá thể hóa.