Tiếp xúc với người bệnh bao lâu có thể bị nhiễm Covid-19?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Thời gian tiếp xúc với người bệnh bao lâu có thể bị nhiễm Covid-19 là thắc mắc phổ biến của nhiều người khi vừa trải qua một cuộc gặp gỡ có nguy cơ. Trên thực tế, không có một con số phút cố định để khẳng định chắc chắn có nhiễm bệnh hay không, bởi sự lây truyền phụ thuộc vào nồng độ virus trong không khí, khoảng cách và mức độ thông thoáng của môi trường.
Hiểu rõ cơ chế phát tán của virus SARS-CoV-2 qua các giọt bắn hô hấp và hạt khí dung sẽ giúp mỗi người đánh giá đúng mức độ phơi nhiễm. Từ đó, người tiếp xúc có thể chủ động thực hiện các biện pháp theo dõi sức khỏe, xét nghiệm đúng thời điểm và ngăn chặn sự lây lan cho những người xung quanh.
Tiếp xúc với người bệnh bao lâu có thể bị nhiễm covid-19 là gì?
Covid-19 là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp cấp tính do virus SARS-CoV-2 gây ra, lây lan chủ yếu thông qua các giọt bắn bắn ra khi người nhiễm bệnh thở, nói chuyện, ho hoặc hắt hơi. Khi tiếp xúc gần, những hạt bắn lớn có thể rơi trực tiếp vào niêm mạc mắt, mũi, miệng của người đối diện. Đồng thời, các hạt khí dung siêu nhỏ chứa virus có thể lơ lửng trong không khí và xâm nhập sâu vào đường hô hấp của người khác nếu ở cùng một không gian kín. Do đó, nguy cơ nhiễm bệnh không chỉ tính bằng thời lượng tiếp xúc mà là sự kết hợp giữa thời gian, cự ly và mật độ virus tích tụ trong bầu không khí xung quanh.
Ngưỡng thời gian tiếp xúc và nguy cơ lây truyền virus
Nhiều hướng dẫn dịch tễ học thường sử dụng mốc tiếp xúc gần tích lũy khoảng mười lăm phút trong phạm vi dưới hai mét để đánh giá nguy cơ lây nhiễm. Tuy nhiên, con số này chỉ mang tính định hướng tương đối chứ không phải là ngưỡng an toàn tuyệt đối. Khả năng lây truyền của virus SARS-CoV-2 phụ thuộc vào nồng độ hạt khí dung chứa mầm bệnh trong môi trường tại thời điểm gặp gỡ. Nếu người bệnh đang ở giai đoạn tải lượng virus cao, nói to, ho hoặc hắt hơi, sự lây nhiễm có thể diễn ra chỉ sau vài phút tiếp xúc ngắn ngủi. Ngược lại, việc tiếp xúc thoáng qua ở không gian ngoài trời thoáng gió thường có nguy cơ thấp hơn đáng kể so với cùng khoảng thời gian trong phòng đóng kín cửa.
Ảnh hưởng của độ thông thoáng phòng ốc đến khả năng phơi nhiễm
Môi trường không gian kín và độ thông khí đóng vai trò quyết định đối với nguy cơ phơi nhiễm Covid-19. Trong những căn phòng kín sử dụng điều hòa nhiệt độ và không có luồng gió tự nhiên đối lưu, các giọt bắn dạng khí dung kích thước nhỏ có thể lơ lửng trong không khí nhiều giờ liền. Khi một người bước vào không gian này, việc hít thở liên tục lượng không khí tích tụ mầm bệnh sẽ làm tăng nhanh nguy cơ lây nhiễm ngay cả khi không đứng đối diện trực tiếp với người bệnh. Ở chiều ngược lại, các khu vực mở ngoài trời hoặc phòng mở toang cửa sổ có gió đối lưu liên tục sẽ làm loãng nồng độ virus nhanh chóng, nhờ đó giảm thiểu tối đa khả năng xâm nhập của mầm bệnh vào đường hô hấp.
Vai trò của khẩu trang và hàng rào miễn dịch cá nhân
Bên cạnh thời gian và không gian, các biện pháp bảo vệ cá nhân tạo ra sự khác biệt rất lớn trong việc ngăn chặn lây nhiễm. Việc đeo khẩu trang đúng quy cách, che kín cả mũi lẫn miệng từ cả hai phía người bệnh và người tiếp xúc sẽ làm giảm mạnh lượng giọt bắn phát tán cũng như lượng hạt virus xâm nhập. Tình trạng miễn dịch của người tiếp xúc, bao gồm tiền sử tiêm chủng vaccine phòng Covid-19 hoặc lần nhiễm bệnh gần nhất, cũng giúp cơ thể có sẵn kháng thể để vô hiệu hóa một phần mầm bệnh, từ đó giảm nguy cơ nhiễm hoặc giảm mức độ nặng nếu chẳng may mắc phải. Tuy nhiên, các biến thể mới có khả năng lây lan nhanh vẫn đòi hỏi sự cẩn trọng cao độ.
Các bước chủ động theo dõi sức khỏe sau khi tiếp xúc gần
Khi nhận biết bản thân vừa có tiếp xúc gần với người nhiễm Covid-19, việc đầu tiên cần làm là hạn chế đến nơi đông người và chủ động đeo khẩu trang y tế chất lượng tốt khi ở cạnh người thân. Nên tự theo dõi thân nhiệt và chú ý các biểu hiện như rát họng, nghẹt mũi, ho, đau mỏi cơ hoặc sốt nhẹ. Việc xét nghiệm kháng nguyên nhanh nên được thực hiện sau vài ngày kể từ thời điểm tiếp xúc hoặc ngay khi cơ thể xuất hiện triệu chứng nghi ngờ. Nếu kết quả âm tính nhưng triệu chứng vẫn tiếp diễn, nên làm lại xét nghiệm sau bốn mươi tám giờ và giữ khoảng cách an toàn để tránh lây nhiễm chéo trong gia đình.
Lưu ý an toàn
Các mốc thời gian tiếp xúc chỉ mang tính tham khảo dịch tễ học chung và không thay thế cho đánh giá chuyên môn y tế. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nặng như khó thở, đau tức ngực liên tục hoặc sốt cao kéo dài, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra và hỗ trợ kịp thời, tránh tự ý sử dụng các loại thuốc điều trị đặc hiệu khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Tóm tắt
Nguy cơ nhiễm Covid-19 phụ thuộc vào cả thời gian, khoảng cách và độ thông thoáng của không gian tiếp xúc. Khi nghi ngờ có tiếp xúc gần với người bệnh, việc tự theo dõi triệu chứng và giữ khoảng cách phòng ngừa giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ lây lan cho gia đình và cộng đồng.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sau khi tiếp xúc bao lâu thì nên làm xét nghiệm Covid-19?
Người có tiếp xúc gần nên tự theo dõi các triệu chứng đường hô hấp từ ngày thứ hai đến ngày thứ mười bốn sau phơi nhiễm. Việc thực hiện xét nghiệm nhanh kháng nguyên sau vài ngày tiếp xúc giúp phát hiện sớm nguy cơ lây nhiễm.
Tiếp xúc dưới 15 phút có khả năng bị nhiễm bệnh không?
Khả năng này hoàn toàn có thể xảy ra. Trong phòng kín có người mắc bệnh ho hoặc nói chuyện nhiều, các giọt bắn mịn lơ lửng trong không khí có thể khiến người vào sau hít phải mầm bệnh dù chỉ tiếp xúc trong thời gian ngắn.
Người nhiễm Covid-19 dễ lây truyền cho người khác vào giai đoạn nào?
Người bệnh thường có khả năng phát tán virus mạnh nhất trong khoảng từ một đến hai ngày trước khi triệu chứng đầu tiên xuất hiện cho đến vài ngày đầu của đợt bệnh, khi tải lượng virus đường hô hấp ở mức cao.
Đeo khẩu trang có bảo đảm an toàn tuyệt đối khi tiếp xúc gần không?
Khẩu trang đạt chuẩn giúp giảm đáng kể lượng giọt bắn phát tán ra ngoài và ngăn cản một phần virus hít vào. Tuy nhiên hiệu quả còn tùy thuộc vào độ ôm khít của khẩu trang và thời gian ở cùng không gian kín.
Cần làm gì nếu xuất hiện triệu chứng bất thường sau khi tiếp xúc?
Khi xuất hiện các dấu hiệu như khó thở, tức ngực kéo dài, sốt cao không hạ hoặc cơ thể mệt lả, người phơi nhiễm cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí an toàn.
