Tiếng thổi tâm thu là gì và các thông tin cần biết

Tiếng thổi tâm thu là gì?

Tiếng thổi tâm thu được tạo ra bởi dòng máu chảy xoáy bất thường trong các buồng tim hoặc các mạch máu lớn gần tim trong giai đoạn tâm thu. Bình thường, dòng máu di chuyển êm ả qua các van tim mở rộng. Khi van tim bị hẹp, hở hoặc khi tốc độ dòng máu tăng cao đột ngột, áp lực chuyển động tạo nên các rung động âm thanh có tần số khác nhau.

Bác sĩ thính chẩn bằng ống nghe tại các vị trí tương ứng với van hai lá, van ba lá, van động mạch chủ hoặc van động mạch phổi để ghi nhận âm thanh này. Tiếng thổi tâm thu được đánh giá dựa trên cường độ từ độ 1 đến độ 6, âm sắc, thời điểm xuất hiện trong thì tâm thu và hướng lan của âm thanh trên lồng ngực.

Phân loại tiếng thổi tâm thu theo nguyên nhân sinh lý và bệnh lý

Tiếng thổi tâm thu được chia thành hai nhóm chính dựa trên bản chất nguyên nhân là sinh lý hoặc bệnh lý.

Tiếng thổi tâm thu sinh lý hay còn gọi là tiếng thổi lành tính thường gặp ở trẻ em, thanh thiếu niên, phụ nữ mang thai hoặc những người có tình trạng tăng tuần hoàn như sốt, cường giáp và thiếu máu. Trong các trường hợp này, cấu trúc tim hoàn toàn bình thường nhưng tốc độ dòng máu qua van tim tăng lên gây ra tiếng thổi. Hiện tượng này thường không gây triệu chứng, không ảnh hưởng đến chức năng tim và có thể tự mất đi khi tình trạng nguyên nhân ổn định.

Ngược lại, tiếng thổi tâm thu bệnh lý xuất phát từ những tổn thương thực thể tại tim. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm hẹp van động mạch chủ, hở van hai lá, hẹp van động mạch phổi hoặc các dị tật tim bẩm sinh như thông liên thất, thông liên nhĩ. Tiếng thổi bệnh lý thường có cường độ mạnh hơn, kéo dài hơn và có thể đi kèm các biểu hiện bất thường về tuần hoàn.

Biểu hiện đi kèm cần lưu ý khi có tiếng thổi tâm thu

Bản thân tiếng thổi tâm thu là một dấu hiệu thính chẩn chứ không phải là một bệnh lý độc lập. Do đó, người sở hữu tiếng thổi tâm thu sinh lý thường hoàn toàn khỏe mạnh và không cảm nhận được bất kỳ triệu chứng bất thường nào.

Tuy nhiên, nếu tiếng thổi xuất phát từ bệnh lý tim mạch thực sự, cơ thể có thể xuất hiện các biểu hiện đi kèm như khó thở khi vận động, mệt mỏi kéo dài, đau ngực hoặc nhịp tim đập nhanh hồi hộp. Trẻ nhỏ bị bệnh tim bẩm sinh có thể có dấu hiệu bú kém, chậm tăng cân, da niêm mạc tím tái hoặc thường xuyên bị viêm đường hô hấp. Việc quan sát sát sao các triệu chứng toàn thân kết hợp với nghe tim giúp định hướng chẩn đoán chính xác hơn.

Phương pháp kiểm tra y khoa để đánh giá tiếng thổi tâm thu

Khi phát hiện tiếng thổi tâm thu qua thăm khám lâm sàng bằng ống nghe, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp cận lâm sàng cần thiết nhằm xác định bản chất âm thanh và kiểm tra cấu trúc tim.

Siêu âm tim là phương pháp chẩn đoán hình ảnh quan trọng nhất giúp quan sát trực tiếp hình thái các van tim, đo kích thước các buồng tim và đánh giá vận tốc dòng máu. Ngoài ra, điện tâm đồ giúp ghi nhận nhịp tim và các dấu hiệu phì đại cơ tim. Chụp X-quang ngực thẳng hỗ trợ đánh giá bóng tim và tuần hoàn phổi. Trong một số trường hợp phức tạp, bác sĩ có thể chỉ định thêm cộng hưởng từ tim hoặc thông tim thăm dò để có kết luận toàn diện.

Hướng theo dõi và quản lý sức khỏe khi ghi nhận tiếng thổi tâm thu

Việc quản lý người có tiếng thổi tâm thu phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả chẩn đoán nguyên nhân từ bác sĩ chuyên khoa tim mạch.

Đối với tiếng thổi tâm thu sinh lý lành tính, người bệnh không cần điều trị nội khoa hay can thiệp phẫu thuật và có thể sinh hoạt, tập luyện thể thao hoàn toàn bình thường. Người bệnh chỉ cần tái khám định kỳ theo hướng dẫn của y bác sĩ.

Đối với tiếng thổi tâm thu bệnh lý, hướng xử trí sẽ tập trung vào việc kiểm soát nguyên nhân gốc rễ. Bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ bằng siêu âm tim, dùng thuốc điều trị triệu chứng hoặc cân nhắc can thiệp qua da, phẫu thuật sửa van, thay van tim hay sửa chữa dị tật bẩm sinh khi có chỉ định y khoa rõ ràng.

Lưu ý an toàn

Thông tin về tiếng thổi tâm thu chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc kê đơn của y bác sĩ. Người dân tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị tim mạch hoặc tự chẩn đoán mức độ nghiêm trọng khi nghe thấy âm thanh bất thường. Mọi đánh giá lâm sàng cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa tim mạch thông qua các thiết bị y tế chuyên dụng. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh nên đến các cơ sở y tế uy tín để được kiểm tra trực tiếp.

Tóm tắt

Tiếng thổi tâm thu có thể là một hiện tượng sinh lý hoàn toàn lành tính hoặc là tín hiệu cảnh báo tổn thương cấu trúc tim mạch. Việc chủ động khám sức khỏe định kỳ và thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán theo chỉ định của bác sĩ sẽ giúp phát hiện sớm nguyên nhân, từ đó có kế hoạch theo dõi và chăm sóc sức khỏe tim mạch an toàn, hiệu quả.