Tiêm vắc-xin phòng lao có thể phòng, chống Covid-19 không

Vắc-xin phòng lao BCG và Covid-19 là gì?

Vắc-xin BCG là một loại vắc-xin sống giảm độc lực, được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới từ nhiều thập kỷ qua để bảo vệ trẻ em khỏi các thể lao nặng. Cơ chế hoạt động của nó không chỉ dừng lại ở việc tạo ra miễn dịch đặc hiệu với vi khuẩn lao mà còn được cho là có khả năng kích thích hệ miễn dịch tự nhiên, hay còn gọi là miễn dịch không đặc hiệu. Chính đặc tính này đã dẫn đến các nghiên cứu về khả năng bảo vệ chéo của BCG đối với các loại bệnh truyền nhiễm khác, bao gồm cả các bệnh do virus đường hô hấp gây ra. Mặc dù có những giả thuyết cho rằng việc tiêm vắc-xin BCG có thể giúp cơ thể phản ứng nhanh hơn với các tác nhân gây bệnh mới, nhưng việc áp dụng rộng rãi vắc-xin này như một biện pháp phòng chống Covid-19 vẫn chưa được các tổ chức y tế quốc tế khuyến cáo chính thức.

Cơ chế miễn dịch không đặc hiệu của vắc-xin BCG

Vắc-xin BCG được cho là có khả năng huấn luyện hệ miễn dịch tự nhiên, giúp các tế bào miễn dịch phản ứng nhanh và mạnh mẽ hơn khi gặp phải các tác nhân gây bệnh lạ. Hiện tượng này được gọi là miễn dịch được đào tạo. Khi cơ thể tiếp xúc với vắc-xin BCG, các tế bào miễn dịch như đại thực bào và tế bào tiêu diệt tự nhiên có thể được tăng cường khả năng nhận diện và tiêu diệt mầm bệnh.

Tuy nhiên, sự tăng cường miễn dịch này mang tính chất chung và không có nghĩa là nó tạo ra kháng thể đặc hiệu chống lại virus SARS-CoV-2. Việc kích hoạt hệ miễn dịch tự nhiên có thể giúp cơ thể giảm bớt phản ứng viêm quá mức hoặc hỗ trợ quá trình chống lại một số loại nhiễm trùng, nhưng hiệu quả này đối với Covid-19 vẫn còn là chủ đề cần nhiều nghiên cứu chuyên sâu hơn để xác định rõ ràng.

Các nghiên cứu về vắc-xin BCG và Covid-19

Trong giai đoạn đại dịch, nhiều nghiên cứu quan sát đã được thực hiện để so sánh tỷ lệ mắc và tử vong do Covid-19 giữa các quốc gia có và không có chính sách tiêm vắc-xin BCG bắt buộc. Một số kết quả ban đầu cho thấy sự tương quan nhất định, nhưng các nhà khoa học cảnh báo rằng những dữ liệu này có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố nhiễu khác như độ tuổi dân số, chất lượng hệ thống y tế, các biện pháp giãn cách xã hội và khả năng xét nghiệm của từng quốc gia.

Do đó, các nghiên cứu quan sát không đủ để đưa ra kết luận về mối quan hệ nhân quả. Các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng là tiêu chuẩn vàng để đánh giá hiệu quả thực sự của vắc-xin BCG trong việc phòng ngừa Covid-19. Cho đến nay, các kết quả từ những thử nghiệm này vẫn chưa đủ thuyết phục để thay đổi các hướng dẫn y tế hiện hành về tiêm chủng phòng bệnh lao.

Khuyến cáo từ các tổ chức y tế

Tổ chức Y tế Thế giới và các cơ quan y tế uy tín trên thế giới đều nhấn mạnh rằng vắc-xin BCG không nên được sử dụng như một biện pháp phòng ngừa Covid-19. Việc tiêm vắc-xin BCG chỉ nên được thực hiện theo đúng chỉ định y khoa để phòng bệnh lao, đặc biệt là ở những vùng có tỷ lệ lưu hành bệnh lao cao.

Việc tự ý tiêm vắc-xin BCG với hy vọng phòng chống Covid-19 không những không mang lại hiệu quả bảo vệ như mong đợi mà còn có thể gây ra những tác dụng phụ không đáng có. Người dân cần tuân thủ các biện pháp phòng bệnh đã được chứng minh hiệu quả như tiêm vắc-xin phòng Covid-19 chuyên biệt, đeo khẩu trang, giữ khoảng cách và vệ sinh cá nhân theo hướng dẫn của cơ quan y tế địa phương.

Lưu ý an toàn

Thông tin về vắc-xin BCG và Covid-19 chỉ mang tính chất tham khảo dựa trên các giả thuyết khoa học hiện có. Vắc-xin BCG là chế phẩm sinh học cần được tiêm bởi nhân viên y tế có chuyên môn. Tuyệt đối không tự ý tìm mua hoặc tiêm vắc-xin khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Mọi quyết định liên quan đến tiêm chủng cần dựa trên tư vấn trực tiếp từ cơ sở y tế uy tín để đảm bảo an toàn và phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân.

Tóm tắt

Hiện tại, không có bằng chứng khoa học khẳng định vắc-xin BCG có thể thay thế vắc-xin phòng Covid-19 hoặc bảo vệ hiệu quả trước virus SARS-CoV-2. Việc phòng bệnh cần dựa trên các phương pháp đã được kiểm chứng. Hãy trao đổi với bác sĩ nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về lịch tiêm chủng cá nhân.