Tiêm vắc xin COVID-19 và những cập nhật mới người dân cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tiêm vắc xin COVID-19 là biện pháp y tế dự phòng hiệu quả giúp kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể chống lại virus SARS-CoV-2. Hiện nay, chiến lược tiêm chủng đã chuyển từ tiêm diện rộng sang tập trung bảo vệ các nhóm nguy cơ cao xảy ra biến chứng nặng.
Nhiều người dân thắc mắc về việc có cần tiếp tục tiêm vắc xin COVID-19 hay không và lịch tiêm được điều chỉnh như thế nào. Việc nắm rõ khuyến cáo mới giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình một cách khoa học.
Theo các chuyên gia y tế dự phòng, miễn dịch từ vắc xin hoặc sau khi nhiễm bệnh tự nhiên có thể giảm dần theo thời gian. Sự xuất hiện của các biến thể mới cũng đặt ra yêu cầu phải cập nhật chiến lược tiêm nhắc lại phù hợp.
Tiêm vắc xin COVID-19
Vắc xin COVID-19 hoạt động bằng cách huấn luyện hệ miễn dịch nhận biết và chống lại virus SARS-CoV-2 mà không gây bệnh nặng. Các vắc xin được đưa vào sử dụng đều trải qua kiểm định nghiêm ngặt về tính an toàn và hiệu quả. Mục tiêu chính của tiêm vắc xin COVID-19 hiện nay là ngăn ngừa biến chứng nặng, giảm tỷ lệ nhập viện và tử vong. Việc tiêm chủng đặc biệt có ý nghĩa với người cao tuổi và người có bệnh lý nền. Hướng dẫn tiêm vắc xin COVID-19 liên tục được cơ quan y tế cập nhật dựa trên dữ liệu dịch tễ và mức độ miễn dịch cộng đồng.
Thay đổi trong chiến lược tiêm vắc xin COVID-19 hiện nay
Chiến lược tiêm vắc xin COVID-19 đã có sự điều chỉnh so với giai đoạn đầu đại dịch. Thay vì tiêm diện rộng cho toàn dân, ngành y tế hiện tập trung vào tiêm bổ sung cho các nhóm có rủi ro cao. Sự thay đổi này xuất phát từ thực tế đại đa số người dân đã có miễn dịch nền do từng tiêm vắc xin hoặc nhiễm bệnh.
Bên cạnh đó, vắc xin cũng được cập nhật thành phần để tăng khả năng bảo vệ trước các biến thể mới của virus SARS-CoV-2. Việc theo dõi hướng dẫn từ Bộ Y tế giúp người dân xác định đúng thời điểm cần tiêm nhắc lại, đảm bảo hiệu quả bảo vệ tốt nhất.
Các nhóm đối tượng ưu tiên tiêm nhắc vắc xin COVID-19
Theo khuyến cáo y tế, việc tiêm nhắc vắc xin COVID-19 ưu tiên cho các nhóm dễ bị tổn thương. Nhóm đầu tiên gồm người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên và người mắc bệnh lý nền mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính hoặc suy thận.
Nhóm tiếp theo là người suy giảm miễn dịch do điều trị ung thư, ghép tạng hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch. Phụ nữ mang thai và nhân viên y tế trực tiếp chăm sóc bệnh nhân cũng cần duy trì nồng độ kháng thể bảo vệ cao. Đối với người trẻ khỏe mạnh, việc tiêm nhắc phụ thuộc vào hướng dẫn cụ thể của y tế địa phương.
Phản ứng thường gặp và theo dõi an toàn sau khi tiêm
Sau khi tiêm vắc xin COVID-19, cơ thể có thể xuất hiện một số phản ứng thông thường chứng tỏ hệ miễn dịch đang đáp ứng. Biểu hiện phổ biến gồm đau sưng nhẹ tại vị trí tiêm, sốt nhẹ, mệt mỏi, đau đầu hoặc đau cơ. Các triệu chứng này thường tự giảm sau 1 đến 3 ngày.
Người tiêm chủng cần ở lại cơ sở y tế theo dõi ít nhất 30 phút sau tiêm và tiếp tục tự theo dõi tại nhà trong 24 đến 48 giờ. Nếu có dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, tức ngực hoặc phát ban toàn thân, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.
Lưu ý quan trọng trước và sau khi tiêm vắc xin COVID-19
Để tiêm vắc xin COVID-19 an toàn, người đi tiêm cần chuẩn bị tốt về thể trạng. Trước khi tiêm nên nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống đủ chất và uống nhiều nước. Cần thông báo trung thực cho bác sĩ về tiền sử dị ứng, bệnh mạn tính và các thuốc đang sử dụng.
Nếu đang bị sốt cấp tính hoặc đợt cấp của bệnh mạn tính, buổi tiêm có thể cần hoãn lại. Sau khi tiêm, tránh vận động thể lực quá sức hoặc dùng đồ uống có cồn trong ngày đầu. Tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế giúp quá trình tiêm chủng đạt hiệu quả cao.
Lưu ý an toàn
Thông tin về vắc xin COVID-19 mang tính chất giáo dục sức khỏe chung và không thay thế cho tư vấn y khoa trực tiếp. Quyết định tiêm chủng, loại vắc xin và khoảng cách giữa các mũi tiêm cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ hoặc hướng dẫn chính thức từ cơ quan y tế. Người có bệnh lý nền phức tạp cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi tiêm. Không tự ý ngưng hoặc thay đổi liệu trình điều trị bệnh mạn tính đang sử dụng.
Tóm tắt
Tiêm vắc xin COVID-19 vẫn là giải pháp hiệu quả giúp củng cố hệ miễn dịch và giảm nguy cơ biến chứng nặng do virus SARS-CoV-2. Việc cập nhật khuyến cáo tiêm chủng và thực hiện theo dõi an toàn y tế sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.
Nguồn tham khảo
- Population joint modeling of SARS-CoV-2 neutralizing titer dynamics after COVID-19 mRNA vaccine booster administration: Population joint modeling of SARS-CoV-2 neutralizing titer dynamics after COVID-19 mRNA vaccine booster administration
- Qeios Ltd: Early Real-World Evidence on the Relative SARS-CoV-2 Vaccine Effectiveness of Bivalent COVID-19 Booster Doses: a Narrative Review
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đã từng mắc COVID-19 thì có cần tiêm vắc xin COVID-19 nữa không?
Người từng mắc COVID-19 vẫn nên tiêm vắc xin theo khuyến cáo y tế vì miễn dịch tự nhiên giảm dần theo thời gian. Thời điểm tiêm cụ thể cần tư vấn bác sĩ dựa trên thời gian khỏi bệnh.
Phụ nữ đang mang thai có tiêm vắc xin COVID-19 được không?
Phụ nữ mang thai thuộc nhóm rủi ro cao nên được khuyến cáo tiêm vắc xin COVID-19. Việc tiêm chủng cần qua khám phân loại và tư vấn trực tiếp từ bác sĩ sản khoa hoặc y tế dự phòng.
Các phản ứng thông thường sau tiêm vắc xin COVID-19 kéo dài bao lâu?
Các phản ứng thông thường như sốt nhẹ, đau chỗ tiêm hoặc mệt mỏi thường xuất hiện trong 24 giờ đầu và tự khỏi sau 1 đến 3 ngày. Nếu triệu chứng kéo dài, cần liên hệ cơ sở y tế.
Tiêm vắc xin COVID-19 có ngăn ngừa hoàn toàn việc lây nhiễm không?
Vắc xin COVID-19 không ngăn ngừa lây nhiễm 100 phần trăm nhưng giúp giảm đáng kể nguy cơ diễn tiến nặng, nhập viện và tử vong khi nhiễm bệnh, giúp hệ miễn dịch phản ứng hiệu quả hơn.
Người có bệnh nền mạn tính cần lưu ý gì trước khi tiêm?
Người có bệnh nền cần duy trì dùng thuốc theo đơn của bác sĩ. Trước khi tiêm, phải thông báo đầy đủ tình trạng bệnh và thuốc đang dùng cho bác sĩ khám phân loại để được đánh giá an toàn.
