Tiêm ngừa chó cắn bao nhiêu mũi, có đắt không? Phác đồ và lưu ý cần biết

Tiêm ngừa chó cắn bao nhiêu mũi là gì?

Tiêm ngừa sau khi bị chó cắn là quy trình can thiệp y tế dự phòng khẩn cấp nhằm tạo ra kháng thể bảo vệ cơ thể trước khi virus dại kịp xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương. Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật sang người qua vết cào, cắn hoặc liếm vào vết thương hở. Khi các triệu chứng lâm sàng của bệnh dại xuất hiện, tỷ lệ tử vong gần như là 100% vì hiện nay y học chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu.

Các dòng vắc xin phòng dại hiện đại được sản xuất từ công nghệ nuôi cấy tế bào tinh chế, có độ an toàn sinh học cao, đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ và không gây ảnh hưởng đến hệ thần kinh như các dòng vắc xin công nghệ cũ. Việc tiêm chủng đúng lịch và đủ liều theo hướng dẫn y khoa giúp cơ thể thiết lập hàng rào bảo vệ vững chắc chống lại mầm bệnh.

Số lượng mũi tiêm phòng dại sau khi bị chó cắn

Số lượng mũi vắc xin phòng dại phụ thuộc vào việc người bệnh đã từng tiêm ngừa dại trước đây hay chưa và đường tiêm được áp dụng tại cơ sở y tế. Đối với người chưa từng tiêm phòng dại, phác đồ tiêm bắp cơ bản thường gồm 5 mũi vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28. Nếu áp dụng phác đồ tiêm trong da, liệu trình có thể gồm các lần tiêm vào các ngày 0, 3, 7 và 28 nhằm tiết kiệm lượng vắc xin sử dụng.

Trường hợp con vật cắn người là chó nuôi có thể theo dõi được và vẫn sống khỏe mạnh sau 10 ngày kể từ thời điểm cắn, bác sĩ có thể xem xét cho dừng tiêm sau mũi thứ 3. Ngược lại, nếu con vật bị ốm, biến mất, phát dại hoặc bị giết thịt, người bị cắn bắt buộc phải hoàn thành đầy đủ toàn bộ liệu trình theo đúng hẹn. Đối với những người đã được tiêm phòng dại đầy đủ trước đó, khi bị động vật cắn lại chỉ cần tiêm bổ sung 2 mũi vào ngày 0 và ngày 3 mà không cần dùng huyết thanh kháng dại.

Trường hợp cần kết hợp huyết thanh kháng dại

Bên cạnh số mũi vắc xin, mức độ nghiêm trọng của vết thương theo phân độ của Tổ chức Y tế Thế giới cũng quyết định việc người bệnh có phải dùng thêm huyết thanh kháng dại hay không. Vết thương độ một chỉ tiếp xúc ngoài da lành lặn thì không cần tiêm ngừa. Vết thương độ hai gồm vết cào, xước nhẹ không chảy máu cần tiêm vắc xin phòng dại ngay lập tức.

Đối với vết thương độ ba, bao gồm vết cắn sâu chảy máu, nhiều vết thương ở các vùng gần hệ thần kinh trung ương như đầu, mặt, cổ, đầu ngón tay hoặc niêm mạc bị dính nước bọt của con vật, người bệnh cần được chỉ định tiêm kết hợp cả vắc xin phòng dại và huyết thanh kháng dại. Huyết thanh kháng dại cung cấp kháng thể bảo vệ tức thì trong thời gian chờ cơ thể tự sản sinh kháng thể từ vắc xin, đóng vai trò sống còn trong việc ngăn chặn virus dại di chuyển lên não bộ.

Chi phí tiêm phòng dại và các yếu tố ảnh hưởng

Chi phí tiêm phòng sau khi bị chó cắn phụ thuộc vào nhiều yếu tố thực tế bao gồm loại vắc xin dại được chỉ định, số lượng mũi tiêm cần thiết, việc có phải sử dụng huyết thanh kháng dại hay không và biểu giá dịch vụ tại cơ sở tiêm chủng. Hiện nay, các loại vắc xin phòng bệnh dại thế hệ mới nuôi cấy trên tế bào như Verorab hoặc Abhayrab có mức giá tương đối hợp lý và đồng đều giữa các trung tâm y tế dự phòng.

Nếu chỉ cần tiêm vắc xin phòng dại đơn thuần, tổng chi phí cho một liệu trình hoàn chỉnh thường không quá cao so với mặt bằng chung các can thiệp y tế khẩn cấp. Tuy nhiên, nếu vết thương nặng đòi hỏi phải sử dụng thêm huyết thanh kháng dại, tổng chi phí sẽ tăng lên do liều lượng huyết thanh được tính toán chuẩn xác dựa trên cân nặng của người bệnh. Ngoài ra, người bị thương cũng có thể cần tiêm thêm vắc xin hoặc huyết thanh phòng uốn ván để ngăn ngừa nhiễm trùng phối hợp.

Xử trí vết thương đúng cách trước khi tiêm phòng

Ngay sau khi bị chó cắn, việc xử trí sơ cứu vết thương tại chỗ đóng vai trò cực kỳ quan trọng giúp giảm thiểu tối đa lượng virus dại xâm nhập vào mô bào. Vết thương cần được rửa ngay lập tức dưới vòi nước chảy liên tục cùng với xà phòng dịu nhẹ trong tối thiểu 15 phút, sau đó sát trùng lại bằng cồn 70 độ hoặc dung dịch povidone-iodine.

Người bị cắn tuyệt đối không nên chà xát quá mạnh làm rách nát mô, không nặn máu, không đắp lá thuốc nam hay bôi bất kỳ chất lạ nào lên miệng vết thương. Sau khi sơ cứu cơ bản, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ đánh giá nguy cơ, làm sạch lại vết thương chuyên sâu và chỉ định phác đồ tiêm phòng phù hợp nhất mà không nên chờ đợi các dấu hiệu bất thường xuất hiện.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chỉ định y khoa trực tiếp. Tuyệt đối không tự ý chữa chó cắn bằng mẹo dân gian, thuốc nam hay thử bả dại. Mọi trường hợp bị động vật nghi dại cắn, cào cần đến cơ sở y tế để được khám và tiêm chủng kịp thời.

Tóm tắt

Tiêm ngừa dại sau khi bị chó cắn là biện pháp bảo vệ tính mạng thiết yếu vì bệnh dại chưa có thuốc đặc trị khi đã phát tác. Chủ động đến cơ sở tiêm chủng sớm giúp bác sĩ chỉ định đúng phác đồ, đảm bảo hiệu quả phòng ngừa và tối ưu chi phí y tế.