Người trưởng thành nên tiêm vắc xin đậu mùa khỉ theo khuyến cáo y tế

Vắc xin đậu mùa khỉ là gì?

Đậu mùa khỉ là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus mpox gây ra, có thể lây truyền từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với nốt ban, dịch cơ thể, giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần hoặc qua các vật dụng sinh hoạt nhiễm mầm bệnh. Bệnh thường biểu hiện bằng sốt, đau đầu, sưng hạch bạch huyết và các tổn thương dạng mụn nước hoặc mụn mủ đặc trưng trên da và niêm mạc.

Trước sự biến đổi dịch tễ học toàn cầu, các tổ chức y tế quốc tế và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ đã cập nhật chiến lược tiêm chủng phòng ngừa chủ động bằng vắc xin thế hệ mới. Vắc xin giúp kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể đặc hiệu, làm giảm đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh cũng như mức độ nghiêm trọng của các biến chứng nếu không may mắc phải.

Nhóm đối tượng người trưởng thành được khuyến nghị tiêm phòng

Theo hướng dẫn của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, vắc xin đậu mùa khỉ không áp dụng đại trà cho toàn bộ dân số mà tập trung vào các nhóm người trưởng thành có nguy cơ phơi nhiễm cao. Nhóm này bao gồm những người có nhiều bạn tình mới hoặc quan hệ tình dục đồng giới nam trong khu vực đang có ca nhiễm lưu hành.

Bên cạnh đó, nhân viên y tế làm việc tại các phòng xét nghiệm chuyên sâu, nhân viên xử lý mẫu bệnh phẩm chứa virus đậu mùa khỉ và lực lượng y tế trực tiếp chăm sóc bệnh nhân cũng thuộc diện ưu tiên bảo vệ. Việc xác định đúng đối tượng giúp tối ưu hóa nguồn cung ứng vắc xin và ngăn chặn các chuỗi lây truyền phức tạp trong cộng đồng một cách nhanh chóng.

Lịch tiêm chủng hai liều tiêu chuẩn và thời gian tạo kháng thể

Phác đồ vắc xin phòng bệnh đậu mùa khỉ hiện nay yêu cầu tiêm đủ hai liều tiêu chuẩn để tạo hàng rào miễn dịch vững chắc. Mũi tiêm thứ hai được thực hiện sau mũi tiêm đầu tiên đúng hai mươi tám ngày. Cơ thể chỉ đạt mức bảo vệ cao nhất sau khoảng hai tuần tính từ thời điểm hoàn thành mũi thứ hai.

Nhiều người có tâm lý chủ quan chỉ tiêm một mũi duy nhất khi thấy triệu chứng dịch bệnh tại địa phương có dấu hiệu lắng xuống. Tuy nhiên, dữ liệu lâm sàng cho thấy một liều tiêm không đem lại kháng thể đầy đủ và bền vững trước nguy cơ tái bùng phát. Do đó, người tiêm cần ghi nhớ lịch hẹn và tuân thủ nghiêm ngặt khoảng cách giữa hai mũi tiêm theo hướng dẫn chuyên môn.

Khuyến cáo về mũi tiêm nhắc lại và tính chất định kỳ

Vấn đề tiêm nhắc lại vắc xin đậu mùa khỉ định kỳ đang được các cơ quan y tế quốc tế theo dõi sát sao. Hiện tại, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ chưa ban hành khuyến cáo bắt buộc về việc tiêm mũi bổ sung định kỳ hàng năm cho toàn bộ người lớn đã hoàn thành phác đồ hai liều cơ bản.

Tuy nhiên, đối với những cá nhân bị suy giảm miễn dịch nặng như người nhiễm virus HIV giai đoạn tiến triển hoặc nhân viên phòng thí nghiệm thường xuyên tiếp xúc với virus sống, bác sĩ có thể cân nhắc đánh giá nồng độ kháng thể và nguy cơ phơi nhiễm thực tế để đưa ra quyết định tiêm nhắc. Người dân không nên tự ý tìm kiếm các mũi tiêm bổ sung ngoài hướng dẫn chính thức.

Kết hợp tiêm chủng với các biện pháp phòng lây nhiễm hàng ngày

Tiêm phòng vắc xin là biện pháp can thiệp y tế dự phòng quan trọng hàng đầu nhưng không thay thế hoàn toàn các thói quen vệ sinh và phòng bệnh cơ bản. Ngay cả khi đã hoàn thành hai mũi tiêm, người trưởng thành vẫn cần hạn chế tiếp xúc da kề da trực tiếp với người đang có tổn thương da nghi ngờ hoặc vết phát ban chưa rõ nguyên nhân.

Ngoài ra, việc thực hiện quan hệ tình dục an toàn, sử dụng biện pháp bảo vệ và duy trì thông tin trung thực với bạn tình đóng vai trò quyết định trong việc ngăn chặn virus lây lan. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường trên cơ thể, người bệnh cần chủ động cách ly và liên hệ cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin về vắc xin đậu mùa khỉ trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay tư vấn tiêm chủng cá nhân hóa từ cán bộ y tế. Người có tiền sử dị ứng nghiêm trọng với thành phần vắc xin, phụ nữ mang thai hoặc người mắc bệnh suy giảm miễn dịch cần thăm khám trực tiếp tại trung tâm tiêm chủng hoặc bệnh viện có chuyên khoa truyền nhiễm trước khi tiêm. Tuyệt đối không tự ý tìm mua các loại vắc xin trôi nổi trên thị trường.

Tóm tắt

Tiêm chủng vắc xin phòng đậu mùa khỉ đóng vai trò thiết yếu trong việc hạn chế lây lan dịch bệnh ở các nhóm có nguy cơ cao. Việc hiểu rõ lịch tiêm đủ hai liều, nhóm đối tượng cần bảo vệ và thời điểm tiêm nhắc lại theo khuyến cáo quốc tế sẽ giúp người trưởng thành chủ động phòng bệnh. Mọi thắc mắc về lịch tiêm cá nhân cần được giải đáp trực tiếp bởi chuyên gia y tế dự phòng.