Thường xuyên chảy máu cam là bệnh gì và cách sơ cứu

Thường xuyên chảy máu cam là gì?

Chảy máu cam xảy ra khi các mạch máu nhỏ nằm trong niêm mạc mũi bị rách hoặc tổn thương. Niêm mạc mũi chứa hệ thống mao mạch rất phong phú, đặc biệt là khu vực điểm mạch Kiesselbach ở phần trước vách ngăn mũi. Do nằm ở vị trí nông, các mạch máu này rất nhạy cảm với sự thay đổi nhiệt độ, độ ẩm hoặc tác động cơ học. Chảy máu cam được chia thành hai nhóm chính là chảy máu mũi trước và chảy máu mũi sau. Chảy máu mũi trước chiếm đại đa số trường hợp và thường lành tính, trong khi chảy máu mũi sau ít gặp hơn nhưng có xu hướng nghiêm trọng hơn, thường xuất hiện ở người cao tuổi hoặc người có bệnh lý nền.

Các nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng chảy máu cam

Hiện tượng chảy máu cam có thể xuất phát từ nguyên nhân tại chỗ hoặc nguyên nhân toàn thân.

Về nguyên nhân tại chỗ, không khí khô lạnh hoặc dùng máy điều hòa liên tục làm niêm mạc mũi bị mất độ ẩm, dẫn đến nứt nẻ và vỡ các mao mạch nhỏ. Thói quen ngoáy mũi, xì mũi quá mạnh hoặc tình trạng viêm nhiễm như viêm mũi dị ứng, viêm xoang cũng làm niêm mạc sưng nề và dễ chảy máu. Lệch vách ngăn mũi làm luồng không khí hít vào bị xoáy, gây khô niêm mạc bất thường.

Về nguyên nhân toàn thân, tăng huyết áp mạn tính ở người lớn tuổi làm tăng áp lực lên thành mạch. Các rối loạn đông máu, suy giảm tiểu cầu hoặc việc sử dụng lâu dài thuốc chống đông máu cũng là những yếu tố khiến tình trạng chảy máu mũi dễ xuất hiện và kéo dài.

Các bệnh lý liên quan đến hiện tượng hay bị chảy máu cam

Khi chảy máu cam xuất hiện thường xuyên và khó cầm, đây có thể là biểu hiện lâm sàng của một số bệnh lý chuyên khoa cần chú ý.

Tại vùng Tai Mũi Họng, tình trạng chảy máu mũi dai dẳng có thể liên quan đến các khối u lành tính như u xơ vòm họng, políp mũi hoặc u nhú vòm họng. Trong một số trường hợp ít gặp hơn nhưng nghiêm trọng, đó có thể là dấu hiệu ban đầu của ung thư vòm họng hoặc ung thư hốc mũi.

Ở mảng Huyết học, chảy máu cam liên tục cảnh báo các bệnh lý rối loạn đông máu di truyền như bệnh Hemophilia, bệnh Von Willebrand, hoặc tình trạng xuất huyết giảm tiểu cầu tự phát. Bệnh nhân mắc bệnh lý gan mạn tính làm giảm tổng hợp các yếu tố đông máu cũng dễ bị chảy máu cam hơn.

Hướng dẫn các bước sơ cứu chảy máu cam đúng cách tại nhà

Xử trí sơ cứu ban đầu đúng kỹ thuật giúp kiểm soát nhanh chóng tình trạng chảy máu mũi và ngăn ngừa nguy cơ biến chứng.

Bước đầu tiên là giữ bình tĩnh và ngồi thẳng lưng, hơi cúi đầu về phía trước. Tư thế này giúp giảm áp lực máu lên vùng đầu và ngăn không cho máu chảy ngược xuống cổ họng. Ngay sau đó, dùng ngón tay cái và ngón trỏ bóp chặt hai bên cánh mũi, ngay phần sụn mềm.

Người bệnh cần duy trì lực bóp liên tục trong vòng 5 đến 10 phút, đồng thời thở bằng miệng nhẹ nhàng. Trong thời gian này, không nên thả tay ra kiểm tra quá sớm. Để tăng hiệu quả cầm máu, có thể chườm khăn lạnh lên cầu mũi giúp mạch máu co lại. Sau 10 phút, thả tay ra; nếu máu vẫn chảy, thực hiện lại thao tác bóp cánh mũi thêm một lần.

Những sai lầm cần tránh khi thực hiện cầm máu mũi

Nhiều người thường áp dụng các thói quen sai lầm khi sơ cứu chảy máu cam, dẫn đến tình trạng nguy hiểm hơn.

Sai lầm phổ biến nhất là ngửa đầu ra sau hoặc nằm ngửa. Thói quen này làm dòng máu chảy ngược xuống họng, đi vào dạ dày gây kích ứng, nôn mửa hoặc sặc vào đường hô hấp gây khó thở.

Một sai lầm khác là tự ý nhét bông gòn hay giấy vệ sinh không vô trùng vào sâu hốc mũi. Việc này không tạo đủ áp lực cầm máu mà còn tăng nguy cơ nhiễm trùng. Khi rút ra, cặn giấy hoặc sợi bông có thể làm bong tróc cục máu đông vừa hình thành. Bên cạnh đó, tuyệt đối không xì mũi hay súc miệng quá mạnh ngay sau khi vừa dừng chảy máu.

Biện pháp phòng ngừa hiện tượng chảy máu cam tái phát

Để giảm tần suất bị chảy máu cam, việc duy trì độ ẩm niêm mạc và bảo vệ vùng mũi họng là rất cần thiết.

Người bệnh nên sử dụng dung dịch nước muối sinh lý xịt hoặc nhỏ mũi hàng ngày để làm sạch và giữ ẩm niêm mạc mũi, đặc biệt là khi làm việc trong môi trường điều hòa hoặc thời tiết hanh khô. Đặt máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ cũng giúp cải thiện không khí hít thở.

Bên cạnh đó, cần loại bỏ thói quen ngoáy mũi hoặc dụi mũi mạnh. Trẻ em nên được cắt móng tay ngắn để tránh làm tổn thương niêm mạc. Người có bệnh lý nền như tăng huyết áp hay viêm mũi dị ứng cần tuân thủ việc điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa để kiểm soát căn nguyên bệnh lý.

Lưu ý an toàn

Các thông tin hướng dẫn trên chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa chung và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên sâu. Tình trạng chảy máu cam ở mỗi người có thể xuất phát từ nguyên nhân khác nhau. Người bệnh không được tự ý mua thuốc cầm máu, thuốc xịt co mạch hoặc tự thay đổi liều lượng thuốc đang điều trị bệnh lý nền. Khi gặp hiện tượng chảy máu cam bất thường, việc thăm khám trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Huyết học là cần thiết để xác định chính xác nguyên nhân.

Tóm tắt

Hay chảy máu cam phần lớn là tình trạng lành tính và có thể kiểm soát hiệu quả nếu áp dụng đúng kỹ thuật sơ cứu tại nhà. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu toàn thân bất thường, người bệnh không nên chủ quan. Việc chủ động đến khám tại các cơ sở y tế uy tín sẽ giúp phát hiện sớm nguyên nhân và có hướng theo dõi an toàn.