Thuốc nhỏ mắt cho trẻ sơ sinh và những lưu ý an toàn phụ huynh cần biết

Thuốc nhỏ mắt trẻ sơ sinh là gì?

Mắt trẻ sơ sinh sau khi chào đời phải tiếp xúc ngay với môi trường bên ngoài, đồng thời các cấu trúc bảo vệ như tuyến lệ chưa hoàn thiện chức năng dẫn lưu. Do đó, mắt trẻ rất dễ tích tụ ghèn, dịch tiết và nhạy cảm trước các tác nhân gây kích ứng. Việc sử dụng dung dịch nhỏ mắt nhằm mục đích duy trì độ ẩm tự nhiên, loại bỏ dị vật và hỗ trợ điều trị khi có viêm nhiễm kết mạc.

Tuy nhiên, khái niệm thuốc nhỏ mắt tốt nhất thực chất là sản phẩm phù hợp nhất với tình trạng thực tế của trẻ. Với việc chăm sóc thường quy, dung dịch đẳng trương natri clorid 0,9% dạng đơn liều không chất bảo quản luôn là lựa chọn tiêu chuẩn. Với các bệnh lý nhiễm khuẩn mắt ở trẻ sơ sinh, thuốc nhỏ mắt phải là các chế phẩm chứa hoạt chất kháng sinh đặc hiệu do bác sĩ chuyên khoa chỉ định, tuyệt đối không áp dụng các kinh nghiệm truyền miệng hay tự ý mua thuốc nhỏ mắt người lớn cho trẻ.

Phân loại các dung dịch nhỏ mắt dùng cho trẻ sơ sinh

Để chăm sóc mắt trẻ sơ sinh, các sản phẩm nhỏ mắt thường được chia làm hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất là dung dịch làm sạch an toàn, phổ biến nhất là nước muối sinh lý natri clorid 0,9% vô trùng. Sản phẩm này có tác dụng rửa trôi bụi bẩn, ghèn mắt và làm ẩm niêm mạc mà không gây kích ứng giác mạc non nớt của trẻ. Nhóm thứ hai là các loại thuốc nhỏ mắt điều trị chứa hoạt chất kháng sinh hoặc kháng viêm, chỉ được sử dụng khi trẻ mắc các bệnh lý như viêm kết mạc sơ sinh hoặc nhiễm khuẩn mắt. Phụ huynh cần phân biệt rõ hai nhóm này để tránh nhầm lẫn nguy hiểm giữa dung dịch vệ sinh và thuốc điều trị.

Tiêu chí lựa chọn thuốc nhỏ mắt an toàn cho trẻ sơ sinh

Khi chọn dung dịch nhỏ mắt cho trẻ sơ sinh, tiêu chí vô trùng và an toàn cho niêm mạc phải được đặt lên hàng đầu. Đối với việc vệ sinh mắt thông thường mỗi ngày, dạng tép đơn liều không chứa chất bảo quản là lựa chọn tối ưu vì giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo vi khuẩn. Sản phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn dùng cho mắt và còn nguyên niêm phong. Đối với các trường hợp nghi ngờ nhiễm khuẩn khiến mắt trẻ sưng đỏ, đổ ghèn vàng đặc, phụ huynh không được tự ý mua thuốc kháng sinh mà phải đưa trẻ đến bác sĩ chuyên khoa nhi hoặc chuyên khoa mắt để được thăm khám, kê đơn hoạt chất phù hợp với lứa tuổi.

Hướng dẫn thao tác nhỏ mắt đúng cách cho trẻ sơ sinh

Quy trình nhỏ mắt cho trẻ sơ sinh cần thực hiện nhẹ nhàng và đúng kỹ thuật để tránh làm tổn thương mắt. Trước khi thao tác, người chăm sóc phải rửa sạch tay bằng xà phòng và nước sạch. Đặt trẻ nằm ngửa trên mặt phẳng êm ái, giữ đầu trẻ cố định nhẹ nhàng. Dùng ngón tay kéo nhẹ mi dưới xuống để tạo túi cùng kết mạc, sau đó nhỏ 1 giọt dung dịch vào khóe mắt, lưu ý không để đầu ống thuốc chạm trực tiếp vào mắt, lông mi hay da của trẻ. Sau khi nhỏ, dùng miếng gạc vô trùng riêng biệt cho từng mắt để thấm phần dịch thừa chảy ra ngoài, tránh lau chùi mạnh gây xước niêm mạc.

Chăm sóc mắt cho trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ

Một số trẻ sơ sinh thường xuyên bị chảy nước mắt sống và đọng ghèn ở khóe mắt do tắc tuyến lệ bẩm sinh. Trường hợp này không nhất thiết phải dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh kéo dài nếu không có dấu hiệu nhiễm trùng phối hợp. Thay vào đó, biện pháp chăm sóc chủ yếu là vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% và thực hiện động tác mát xa ống lệ mũi theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế. Việc xoa bóp nhẹ nhàng từ góc trong mắt xuôi xuống cánh mũi sẽ tạo áp lực giúp mở thông màng tắc tự nhiên của tuyến lệ. Phụ huynh nên đưa trẻ đi tái khám định kỳ để theo dõi sự phát triển của ống dẫn lệ.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh mạnh cho trẻ sơ sinh khi chưa có chỉ định y khoa vì có thể gây biến chứng teo giác mạc hoặc tăng nhãn áp. Không dùng chung một lọ thuốc nhỏ mắt cho nhiều người hoặc cho cả hai mắt nếu một bên đang bị đau đỏ. Cần đưa trẻ đi khám ngay tại cơ sở y tế nếu mắt trẻ có các dấu hiệu cảnh báo như sưng phù mí mắt, xuất huyết kết mạc, mắt đục mờ hoặc chảy mủ vàng xanh liên tục.

Tóm tắt

Chăm sóc mắt cho trẻ sơ sinh đòi hỏi sự nhẹ nhàng, cẩn trọng và tuân thủ nguyên tắc vô khuẩn. Nước muối sinh lý natri clorid 0,9% là giải pháp làm sạch an toàn hàng ngày, trong khi các loại thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất kháng sinh chỉ được sử dụng khi có chỉ định từ bác sĩ. Phụ huynh nên duy trì thói quen vệ sinh đúng cách và đưa trẻ đi khám ngay khi mắt có biểu hiện bất thường.