Thuốc điều trị viêm phổi cấp dùng loại nào và những lưu ý quan trọng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm phổi cấp là tình trạng nhiễm trùng cấp tính tại nhu mô phổi, có thể do vi khuẩn, virus hoặc nấm gây ra, dẫn đến các phế nang bị viêm và chứa đầy dịch hoặc mủ. Câu hỏi thuốc điều trị viêm phổi cấp dùng loại nào luôn là băn khoăn lớn của người bệnh khi gặp phải tình trạng sốt, ho có đờm và đau tức ngực.
Trên thực tế, không có một loại thuốc đơn lẻ nào dùng chung cho tất cả các trường hợp viêm phổi cấp. Việc lựa chọn nhóm thuốc cụ thể phải căn cứ vào nguyên nhân vi sinh, mức độ nghiêm trọng của bệnh, độ tuổi cũng như tình trạng bệnh lý nền của từng bệnh nhân sau khi được bác sĩ thăm khám cẩn thận.
Thuốc điều trị viêm phổi cấp là gì?
Viêm phổi cấp tính là tổn thương viêm nhiễm xuất hiện nhanh tại các phế nang, tiểu phế quản tận và tổ chức kẽ của phổi. Bệnh có thể khởi phát sau một đợt cảm cúm, nhiễm trùng đường hô hấp trên hoặc xuất hiện đột ngột với các triệu chứng sốt cao, rét run, ho khạc đờm đặc, đau ngực kiểu màng phổi và cảm giác hụt hơi. Quá trình lựa chọn thuốc điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào việc xác định đúng tác nhân gây bệnh thông qua khám lâm sàng, chụp X-quang ngực và xét nghiệm máu hoặc xét nghiệm đờm. Việc dùng thuốc đúng căn nguyên và đủ thời gian là yếu tố quyết định giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như tràn dịch màng phổi, áp xe phổi hay suy hô hấp cấp.
Nhóm thuốc kháng sinh điều trị viêm phổi do vi khuẩn
Nhóm thuốc kháng sinh là nền tảng trong điều trị viêm phổi cấp do vi khuẩn. Bác sĩ thường chỉ định các nhóm kháng sinh phổ biến như nhóm beta-lactam bao gồm penicillin hoặc cephalosporin, nhóm macrolid hoặc nhóm fluoroquinolon tùy thuộc vào chủng vi khuẩn nghi ngờ và tình trạng kháng thuốc tại địa phương. Với các trường hợp viêm phổi mắc phải tại cộng đồng mức độ nhẹ, người bệnh thường được kê đơn thuốc dạng uống ngoại trú. Những trường hợp nặng hơn hoặc viêm phổi bệnh viện có thể cần dùng kháng sinh đường tiêm truyền tĩnh mạch tại bệnh viện theo phác đồ chặt chẽ. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh mà không có đơn thuốc từ bác sĩ chuyên khoa hô hấp.
Nhóm thuốc kháng virus và phạm vi áp dụng
Khi tác nhân gây viêm phổi cấp là virus, chẳng hạn như virus cúm hoặc virus hợp bào hô hấp, các loại kháng sinh thông thường sẽ không mang lại hiệu quả. Trong một số trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng thuốc kháng virus đặc hiệu nếu người bệnh được phát hiện sớm trong giai đoạn đầu của bệnh hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao chuyển nặng. Đối với phần lớn các ca viêm phổi do virus mức độ nhẹ, nguyên tắc can thiệp chủ yếu tập trung vào việc nâng cao thể trạng, nghỉ ngơi, bù đủ dịch và theo dõi sát sao dấu hiệu bội nhiễm vi khuẩn để kịp thời bổ sung biện pháp y khoa khi cần thiết.
Các nhóm thuốc hỗ trợ kiểm soát triệu chứng đường hô hấp
Bên cạnh các thuốc tác động trực tiếp lên căn nguyên gây bệnh, nhóm thuốc hỗ trợ cải thiện triệu chứng đóng vai trò rất quan trọng giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn. Thuốc hạ sốt và giảm đau như paracetamol thường được dùng khi người bệnh sốt cao hoặc đau nhức người, cần tuân thủ đúng khoảng cách giữa các lần uống. Thuốc long đờm giúp làm loãng dịch tiết phế quản để đường thở thông thoáng hơn. Bác sĩ thường hạn chế chỉ định các loại thuốc ức chế cơn ho mạnh vì ho là phản xạ tự nhiên giúp tống xuất đờm và vi sinh vật gây hại ra khỏi đường hô hấp dưới. Trong một số trường hợp khó thở do co thắt phế quản, thuốc giãn phế quản dạng khí dung có thể được bác sĩ chỉ định thêm.
Nguyên tắc tuân thủ điều trị và chăm sóc người bệnh tại nhà
Việc sử dụng thuốc điều trị viêm phổi cấp đòi hỏi tính kỷ luật cao để đảm bảo an toàn và hiệu quả hồi phục. Người bệnh cần uống thuốc đúng thời gian, đúng khoảng cách giữa các cữ thuốc và uống đủ liệu trình được kê đơn, ngay cả khi các biểu hiện sốt hay ho đã thuyên giảm rõ rệt. Không được tự ý chia sẻ đơn thuốc cho người khác hoặc sử dụng lại đơn thuốc từ các đợt bệnh trước. Trong suốt quá trình dùng thuốc, người bệnh cần uống nhiều nước ấm, duy trì chế độ dinh dưỡng dễ tiêu, nghỉ ngơi tại không gian thoáng khí và tái khám đúng hẹn để bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương phổi qua nghe phổi hoặc chụp X-quang phổi.
Lưu ý an toàn
Thông tin về các nhóm thuốc điều trị viêm phổi cấp chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo kiến thức y khoa, không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc tự thay đổi liều lượng. Việc lạm dụng hoặc dùng sai thuốc có thể dẫn đến hiện tượng kháng kháng sinh, suy giảm chức năng gan thận hoặc làm lu mờ triệu chứng nguy hiểm của bệnh.
Tóm tắt
Viêm phổi cấp là bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp dưới cần can thiệp y tế đúng lúc và đúng nguyên nhân. Người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán, không tự mua kháng sinh hoặc dùng lại đơn thuốc cũ. Khi có dấu hiệu sốt, ho đờm hay khó thở, việc đi khám sớm giúp lựa chọn phác đồ điều trị an toàn và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
- Indian Journal of Anesthesia and Analgesia: COVID 19 Severe Acute Respiratory tract infection and Pneumonia: Recommendations for Oxygen Therapy in a Resource Limited setting
- International Journal of Applied Pharmaceutics: ASSESSMENT OF ANTIBIOTIC PRESCRIPTION IN PATIENTS WITH NON-PNEUMONIA ACUTE RESPIRATORY TRACT INFECTION
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Uống kháng sinh có chữa khỏi mọi trường hợp viêm phổi cấp không?
Kháng sinh chỉ tiêu diệt vi khuẩn, hoàn toàn không có tác dụng đối với viêm phổi do virus cúm hay RSV. Bác sĩ chỉ cân nhắc dùng kháng sinh khi xác định nhiễm khuẩn hoặc có tình trạng bội nhiễm vi khuẩn thứ phát.
Nếu uống thuốc vài ngày chưa đỡ sốt có nên tự đổi loại khác không?
Người bệnh không được tự ý đổi sang kháng sinh khác khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Việc đổi thuốc tùy tiện làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh và khiến bệnh diễn tiến phức tạp, khó kiểm soát hơn.
Hết sốt và giảm ho rồi có được dừng thuốc điều trị không?
Người bệnh bắt buộc phải dùng đủ số ngày và đúng liều lượng theo đơn của bác sĩ. Dừng thuốc sớm khi triệu chứng vừa thuyên giảm dễ khiến vi khuẩn còn sót lại bùng phát trở lại và kháng thuốc.
Người có bệnh mạn tính cần chú ý gì khi dùng thuốc viêm phổi?
Người có bệnh lý nền như đái tháo đường, suy tim, bệnh thận mạn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cần được bác sĩ đánh giá chức năng gan thận trước khi kê đơn nhằm tránh tương tác bất lợi.
Khi nào người bệnh viêm phổi cấp cần đến bệnh viện cấp cứu ngay?
Nếu xuất hiện khó thở, thở dốc, đau tức ngực dữ dội, sốt cao liên tục không hạ, lơ mơ hoặc môi tím tái, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế để cấp cứu.
