Thực phẩm nên tránh để kiểm soát axit uric

Thực phẩm nên tránh để kiểm soát axit uric là gì?

Axit uric là sản phẩm phụ tự nhiên sinh ra từ quá trình thoái giáng hợp chất purin, vốn có sẵn trong tế bào cơ thể và xuất hiện nhiều trong các nguồn thực phẩm hàng ngày. Ở người có chức năng chuyển hóa bình thường, phần lớn axit uric hòa tan trong máu sẽ được lọc và bài tiết ra ngoài qua thận cùng nước tiểu, một lượng nhỏ đào thải qua đường tiêu hóa.

Khi cơ thể sản xuất quá nhiều axit uric hoặc thận giảm khả năng đào thải, nồng độ axit uric trong máu sẽ vượt ngưỡng bão hòa sinh lý. Tình trạng này kéo dài dẫn tới sự kết tinh của muối mononatri urat tại các khớp ngón chân, cổ chân, đầu gối, gây ra bệnh gút với những đợt viêm sưng tấy đau nhức. Kiểm soát chế độ ăn uống thông qua việc kiêng các nguồn thực phẩm giàu purin là phương pháp hỗ trợ kiểm soát bệnh tự nhiên, giúp làm chậm tiến triển của tình trạng tăng axit uric máu.

Thịt đỏ và nội tạng động vật giàu purin

Các loại thịt đỏ như thịt bò, thịt cừu, thịt bê và đặc biệt là nội tạng động vật bao gồm gan, thận, tim, lòng chứa mật độ purin rất cao. Khi cơ thể dung nạp và phân giải lượng lớn purin từ nhóm thực phẩm này, lượng axit uric sinh ra trong máu sẽ gia tăng nhanh chóng, tạo gánh nặng lớn cho khả năng đào thải của thận.

Để duy trì nồng độ axit uric ổn định và ngăn ngừa nguy cơ khởi phát cơn gút cấp, người có cơ địa axit uric cao nên cắt giảm tối đa các món ăn từ phủ tạng. Thay vì tiêu thụ thịt đỏ thường xuyên, người bệnh có thể cân nhắc chuyển sang các nguồn đạm lành mạnh hơn như ức gà bỏ da, trứng hoặc các chế phẩm từ đậu nành với khẩu phần vừa phải được cân đối trong ngày.

Các loại hải sản và động vật có vỏ

Nhiều loại hải sản, đặc biệt là các loại cá béo như cá cơm, cá trích, cá thu, cá mòi cùng động vật thân mềm và giáp xác như sò, cua, tôm, hàu chứa hàm lượng nhân purin dồi dào. Tiêu thụ hải sản quá nhiều trong một bữa ăn có thể khiến nồng độ axit uric huyết thanh tăng đột biến trong thời gian ngắn.

Mặc dù hải sản mang lại nhiều axit béo có lợi cho sức khỏe tim mạch, người có nồng độ axit uric cao cần chủ động kiểm soát khẩu phần ăn. Trong giai đoạn axit uric máu chưa ổn định hoặc đang có triệu chứng đau khớp, việc tạm thời hạn chế các loại hải sản giàu purin là lựa chọn cần thiết nhằm tránh kích thích phản ứng viêm tại khớp.

Bia rượu và đồ uống chứa cồn

Đồ uống có cồn, đặc biệt là bia và rượu mạnh, là yếu tố hàng đầu thúc đẩy sự tích tụ axit uric trong cơ thể. Bia không chỉ cung cấp thêm một lượng purin ngoại sinh đáng kể do quá trình lên men của men bia, mà cồn khi vào cơ thể còn làm tăng phân hủy phân tử năng lượng tạo ra axit uric.

Bên cạnh đó, quá trình chuyển hóa cồn tạo ra axit lactic trong máu, chất này cạnh tranh trực tiếp với axit uric tại ống thận, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng bài tiết axit uric ra ngoài qua nước tiểu. Việc kết hợp uống nhiều rượu bia cùng các món ăn nhiều đạm là nguyên nhân phổ biến kích hoạt các đợt sưng đau khớp cấp tính.

Nước ngọt và thực phẩm chứa nhiều đường fructose

Đường fructose, thành phần quen thuộc trong si-rô bắp ngọt dùng làm nước ngọt có ga, bánh kẹo và nước trái cây đóng hộp, có cơ chế thúc đẩy sản sinh axit uric rất đặc thù. Khi gan chuyển hóa fructose, quá trình tiêu thụ năng lượng diễn ra nhanh chóng kích hoạt chu trình thoái hóa purin nội sinh, dẫn đến tăng nhanh axit uric máu chỉ sau thời gian ngắn tiêu thụ.

Khác với trái cây tươi tự nhiên chứa nhiều chất xơ giúp làm chậm hấp thu đường, các loại nước ngọt công nghiệp khiến lượng đường hấp thu ồ ạt vào máu. Do đó, loại bỏ nước ngọt có ga, nước ép đóng hộp pha sẵn và hạn chế đồ ngọt công nghiệp là bước can thiệp quan trọng giúp tối ưu hóa việc kiểm soát axit uric.

Lưu ý an toàn

Thông tin về chế độ ăn uống chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay đơn thuốc của bác sĩ chuyên khoa. Người có nồng độ axit uric cao không nên tự ý cắt giảm quá mức dẫn đến thiếu hụt dưỡng chất, đồng thời tuyệt đối không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều lượng các thuốc hạ axit uric đang sử dụng nếu chưa có hướng dẫn y tế.

Tóm tắt

Việc điều chỉnh chế độ ăn uống bằng cách hạn chế thực phẩm giàu purin, thức uống có cồn và đường fructose là giải pháp thiết thực hỗ trợ kiểm soát axit uric máu. Tuy nhiên, chế độ dinh dưỡng không thể thay thế phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người có nồng độ axit uric cao nên chủ động thăm khám định kỳ để được theo dõi nồng độ axit uric trong máu và tư vấn kế hoạch chăm sóc sức khỏe toàn diện.