Thực hư cách dùng mật kỳ đà chữa hen suyễn và co giật

Mật kỳ đà chữa hen suyễn là gì?

Mật kỳ đà là túi mật lấy từ các loài kỳ đà hoang dã hoặc nuôi nhốt, từ lâu đã xuất hiện trong một số bài thuốc dân gian truyền miệng với lời đồn thổi có thể trị bách bệnh, nổi bật nhất là chữa hen phế quản mạn tính và cắt các cơn co giật, kinh phong ở trẻ nhỏ. Trên thực tế, túi mật của các loài bò sát chứa nhiều axit mật, sắc tố mật và các hợp chất chuyển hóa sinh học có độc tính cao nếu sử dụng trực tiếp qua đường uống.

Y học hiện đại chưa từng công nhận mật kỳ đà là dược liệu điều trị bệnh hô hấp hay thần kinh. Những tác dụng hạ cơn suyễn hay dứt cơn giật hoàn toàn chỉ là ngộ nhận hoặc trùng hợp ngẫu nhiên khi cơn bệnh tự thoái lui. Ngược lại, các trung tâm chống độc đã tiếp nhận không ít ca bệnh nhập viện trong tình trạng suy thận cấp, hoại tử tế bào gan do uống mật kỳ đà tươi hoặc ngâm rượu.

Nguồn gốc và thực hư lời đồn về công dụng của mật kỳ đà

Trong dân gian, kỳ đà là loài bò sát hoang dã thường được đồn thổi nhiều công dụng trị bệnh, trong đó mật kỳ đà thường được truyền tai là vị thuốc quý có khả năng chữa dứt điểm hen phế quản và trị các chứng kinh phong, co giật ở cả người lớn lẫn trẻ em. Nhiều người tin rằng tính hàn của mật có thể giải độc, thanh nhiệt và cắt cơn co thắt phế quản nhanh chóng.

Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cho biết những lời đồn đại này hoàn toàn dựa trên kinh nghiệm truyền khẩu chưa được kiểm chứng. Bệnh hen suyễn và chứng co giật xuất phát từ những cơ chế bệnh sinh phức tạp trong cơ thể. Việc tin vào những bài thuốc dân gian thiếu căn cứ khoa học không chỉ khiến người bệnh tốn kém chi phí mà còn dễ dẫn đến tâm lý chủ quan, tự ý ngưng các loại thuốc điều trị nền tảng đã được bác sĩ kê đơn.

Góc nhìn y học hiện đại về tác dụng của mật kỳ đà

Dưới góc độ khoa học thực nghiệm, thành phần của mật kỳ đà tương tự như mật của nhiều loài động vật khác, bao gồm các muối mật, sắc tố mật, cholesterol và một số độc tố sinh học tự nhiên. Y văn hiện đại trên thế giới và trong nước chưa từng ghi nhận bất kỳ công trình nghiên cứu hay thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh mật kỳ đà có hoạt chất giúp giãn cơ trơn khí phế quản hoặc ức chế dẫn truyền phóng điện bất thường ở vỏ não.

Bệnh hen suyễn là tình trạng viêm mạn tính đường thở cần các hoạt chất kháng viêm và giãn phế quản chuyên biệt. Trong khi đó, co giật có thể do sốt cao, động kinh hoặc tổn thương hệ thần kinh trung ương. Mật động vật hoàn toàn không có cơ chế tác động lên các thụ thể thần kinh hay phản ứng viêm dị ứng này, do đó việc kỳ vọng mật kỳ đà chữa dứt điểm hai bệnh lý trên là hoàn toàn không có căn cứ.

Mối nguy ngộ độc và biến chứng khi tự ý dùng mật động vật

Việc tự ý uống mật kỳ đà tươi hoặc pha rượu ngâm tiềm ẩn hàng loạt mối nguy hại nặng nề đối với sức khỏe. Axit mật đậm đặc trong mật động vật khi đưa trực tiếp vào đường tiêu hóa có thể gây ăn mòn niêm mạc dạ dày, tiêu chảy dữ dội, nôn mửa và rối loạn điện giải. Đặc biệt, các hợp chất độc hại trong túi mật động vật khi hấp thu vào máu sẽ tạo gánh nặng cực lớn cho gan và thận, rất dễ dẫn đến viêm gan nhiễm độc và suy thận cấp tính.

Ngoài ra, kỳ đà là động vật hoang dã mang nhiều loại ký sinh trùng, vi khuẩn đường ruột như Salmonella và độc tố nấm mốc. Sử dụng túi mật tươi sống không qua quy trình vô trùng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng huyết nghiêm trọng. Đối với bệnh nhân hen hoặc người có cơ địa dị ứng, các protein lạ trong mật bò sát còn có thể kích hoạt phản ứng phản vệ cấp tính, gây co thắt đường thở trầm trọng hơn và đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Giải pháp kiểm soát an toàn cho bệnh hen suyễn và co giật

Khi gặp các vấn đề hô hấp mạn tính hoặc rối loạn thần kinh, việc tiếp cận đúng các phương pháp điều trị chuẩn mực có ý nghĩa sống còn đối với người bệnh. Với bệnh hen suyễn, chuyên khoa hô hấp hiện nay áp dụng các phác đồ kiểm soát bằng thuốc xịt định liều chứa corticosteroid hít và thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài, giúp kiểm soát hoàn toàn triệu chứng và ngăn ngừa tái phát cơn cấp.

Đối với các cơn co giật, bệnh nhân cần được bác sĩ chuyên khoa thần kinh thăm khám, đo điện não đồ, chụp cộng hưởng từ sọ não để tìm rõ căn nguyên như động kinh, u não hay rối loạn chuyển hóa. Từ đó, bác sĩ sẽ chỉ định các thuốc chống động kinh phù hợp theo từng cá thể. Người chăm sóc tuyệt đối không cố gắng vắt chanh, đổ mật kỳ đà hay nhét bất kỳ vật cứng nào vào miệng người đang co giật vì hành động này rất dễ gây hít sặc vào đường thở, dẫn đến nghẹt thở và ngừng tuần hoàn.

Lưu ý an toàn

Mật kỳ đà và các loại mật động vật không phải là thuốc và không có giá trị thay thế thuốc chữa bệnh. Tuyệt đối không cho trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc phụ nữ mang thai uống mật kỳ đà dưới bất kỳ hình thức nào. Nếu sau khi lỡ sử dụng mật động vật mà xuất hiện các dấu hiệu như nôn nao, đau bụng dữ dội, tiêu chảy, vàng da, vàng mắt hoặc tiểu ít, người bệnh cần đến ngay khoa hồi sức cấp cứu của bệnh viện gần nhất để được thải độc và bảo tồn chức năng tạng kịp thời.

Tóm tắt

Mật kỳ đà không phải là biện pháp thay thế cho phác đồ y khoa đối với bệnh hen phế quản và các cơn co giật. Việc tự ý sử dụng các chế phẩm mật động vật tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính, suy giảm chức năng gan thận và làm lỡ mất thời điểm can thiệp y tế thích hợp. Người bệnh cần thăm khám tại các cơ sở y tế để được chẩn đoán nguyên nhân và kiểm soát bệnh an toàn.