Những loại thức ăn dễ gây ngộ độc cho bà bầu và cách phòng ngừa

Thức ăn gây ngộ độc cho bà bầu là gì?

Ngộ độc thực phẩm ở phụ nữ mang thai xảy ra khi người mẹ tiêu thụ thức ăn hoặc nước uống bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh, bao gồm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc độc tố do chúng tiết ra. Ở trạng thái bình thường, hàng rào tiêu hóa và hệ miễn dịch có thể vô hiệu hóa phần lớn các mầm bệnh này. Tuy nhiên, sự thay đổi nội tiết trong thai kỳ làm giảm tốc độ nhu động ruột và suy giảm nhẹ khả năng phòng vệ miễn dịch của niêm mạc đường tiêu hóa.

Tình trạng này khiến các mầm bệnh nguy hiểm như Listeria monocytogenes, Salmonella enterica, Toxoplasma gondii hay Escherichia coli dễ dàng xâm nhập vào máu. Không chỉ gây nôn mửa, tiêu chảy, sốt và mất nước trầm trọng cho người mẹ, các tác nhân truyền nhiễm này còn có khả năng vượt qua hàng rào nhau thai, dẫn đến sảy thai, nhiễm trùng ối, thai lưu hoặc dị tật bẩm sinh ở thai nhi.

Thịt gia súc, gia cầm, hải sản và trứng chưa nấu chín kỹ

Nhóm thực phẩm tươi sống từ động vật là nguồn lây truyền phổ biến nhất của các tác nhân gây ngộ độc thực phẩm như vi khuẩn Salmonella, Campylobacter, Escherichia coli và ký sinh trùng Toxoplasma gondii. Phụ nữ mang thai ăn các món bò tái, nem chua, thịt gia cầm nấu chưa kỹ hoặc hải sản sống như hàu, sò, sashimi dễ bị viêm dạ dày ruột cấp tính.

Ký sinh trùng Toxoplasma có trong thịt sống có thể truyền qua nhau thai, gây tổn thương não bộ, suy giảm thị lực bẩm sinh hoặc dẫn đến sảy thai. Bên cạnh đó, trứng sống hoặc lòng đào trong các món tráng miệng như sốt mayonnaise tươi hay tiramisu cũng tiềm ẩn vi khuẩn Salmonella. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, thai phụ cần nấu chín thịt đến khi không còn màu hồng và luộc trứng chín kỹ hoàn toàn lòng đỏ.

Sữa tươi chưa tiệt trùng và các loại phô mai mềm

Sữa tươi nguyên chất vừa vắt chưa qua thanh trùng và các chế phẩm từ sữa chưa tiệt trùng là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn Listeria monocytogenes phát triển. Vi khuẩn này có khả năng sống sót và nhân lên ngay cả trong điều kiện nhiệt độ thấp của tủ lạnh gia đình.

Nhiễm khuẩn Listeria trong thai kỳ có thể gây ra bệnh cảnh giống cảm cúm nhẹ ở người mẹ nhưng lại dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như sảy thai, thai lưu, sinh non hoặc nhiễm trùng huyết sơ sinh. Các loại phô mai mềm làm từ sữa chưa tiệt trùng như phô mai Brie, Camembert, Feta hay phô mai xanh là những món mẹ bầu cần kiêng hoàn toàn. Khi chọn sữa, sữa chua hoặc phô mai, thai phụ cần kiểm tra kỹ nhãn mác để chắc chắn sản phẩm được làm từ nguồn sữa đã tiệt trùng hoặc thanh trùng.

Rau sống, rau mầm và củ quả chưa được rửa kỹ

Rau củ và trái cây là nguồn cung cấp vitamin thiết yếu nhưng nếu rửa không sạch sẽ trở thành nguồn đưa ký sinh trùng và vi khuẩn vào cơ thể. Đất cát bám trên vỏ củ quả có thể chứa noãn nang Toxoplasma từ phân mèo hoang hoặc vi khuẩn từ phân bón nông nghiệp.

Đặc biệt, giá đỗ và các loại rau mầm như mầm củ cải, mầm cỏ linh lăng ẩn chứa nguy cơ ngộ độc rất cao. Hạt mầm cần môi trường ấm áp và độ ẩm cao để phát triển, vô tình tạo môi trường hoàn hảo cho vi khuẩn Salmonella và Escherichia coli sinh sôi vào sâu bên trong thân cây mầm mà rửa thông thường không thể loại bỏ được. Thai phụ chỉ nên ăn rau mầm và giá đỗ khi đã được nấu chín sôi hoàn toàn trong các món canh, xào hoặc súp.

Thực phẩm nguội, đồ chế biến sẵn và đồ hộp bảo quản lâu ngày

Các món thịt nguội, giăm bông, xúc xích hun khói, thịt xông khói, pate đóng hộp mở nắp lâu ngày và các món trộn sẵn bày bán ở chợ thường tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn chéo sau chế biến. Vi khuẩn Listeria rất dễ bám vào bề mặt thực phẩm trong quá trình cắt thái, đóng gói và bảo quản.

Khi phụ nữ mang thai tiêu thụ các loại thực phẩm nguội mà không đun sôi lại, mầm bệnh sẽ trực tiếp đi vào đường tiêu hóa. Ngoài ra, thức ăn thừa từ bữa trước nếu để ngoài nhiệt độ phòng quá hai giờ rồi cất tủ lạnh cũng tạo điều kiện cho độc tố tụ cầu vàng hoặc vi khuẩn kỵ khí phát triển. Thai phụ cần tập thói quen đun sôi lại toàn bộ thức ăn thừa ở nhiệt độ trên bảy mươi độ C trước khi ăn và hạn chế tối đa các loại đồ nguội chế biến sẵn.

Lưu ý an toàn

Thông tin về các loại thực phẩm nguy cơ cao nhằm mục đích hỗ trợ phụ nữ mang thai chủ động xây dựng thực đơn an toàn tại nhà. Bài viết không thay thế cho các chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị y khoa chuyên sâu. Khi có biểu hiện đau bụng dữ dội, nôn ói liên tục hoặc sốt cao, thai phụ tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc cầm tiêu chảy về uống mà phải đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa sản hoặc truyền nhiễm để được xử trí an toàn.

Tóm tắt

Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và thai nhi bằng cách lựa chọn thực phẩm tươi sạch, nấu chín kỹ và bảo quản lạnh đúng quy chuẩn. Nếu nghi ngờ ăn phải thực phẩm kém chất lượng hoặc xuất hiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa bất thường, mẹ bầu hãy chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.