Thói quen sinh hoạt khiến tóc nhanh bạc và cách chăm sóc nang tóc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Màu sắc của mái tóc được quyết định bởi sắc tố melanin sản xuất từ các tế bào melanocyte nằm sâu trong nang tóc. Khi các tế bào này suy yếu hoặc ngưng hoạt động, sợi tóc mọc ra sẽ chuyển sang màu trắng hoặc xám bạc. Nhiều người thường nghĩ bạc tóc chỉ là quy luật tự nhiên khi có tuổi hoặc do di truyền từ gia đình.
Tuy nhiên, các yếu tố lối sống và thói quen sinh hoạt không lành mạnh hằng ngày có thể kích hoạt tình trạng stress oxy hóa, làm tổn thương nang tóc và đẩy nhanh quá trình mất sắc tố sớm hơn nhiều so với dự kiến. Hiểu rõ những thói quen này giúp bạn có hướng điều chỉnh kịp thời để bảo tồn mái tóc khỏe mạnh.
Thói quen khiến tóc bạc là gì?
Hiện tượng bạc tóc về mặt sinh lý học là sự giảm sút hoặc mất hoàn toàn sắc tố melanin trong thân tóc. Quá trình này diễn ra tự nhiên khi con người già đi do sự thoái hóa dần của các tế bào gốc sắc tố tại nang tóc. Di truyền cũng là yếu tố quan trọng quyết định thời điểm một người bắt đầu xuất hiện những sợi tóc bạc đầu tiên trong đời.
Mặc dù vậy, y học nhận thấy lối sống đóng vai trò kích hoạt hoặc làm chậm tiến trình thoái hóa này. Những thói quen sinh hoạt bất lợi tạo ra sự tích tụ quá mức các gốc tự do, gây tổn thương tế bào và dẫn đến tình trạng tóc bạc sớm. Việc can thiệp sớm vào thói quen hàng ngày chính là phương pháp hỗ trợ tích cực để bảo vệ nang tóc.
Căng thẳng kéo dài và thiếu ngủ làm suy giảm tế bào sắc tố
Căng thẳng thần kinh và mất ngủ thường xuyên là một trong những nguyên nhân hàng đầu thúc đẩy tóc bạc nhanh hơn. Khi cơ thể chịu áp lực tâm lý kéo dài, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích và giải phóng lượng lớn chất dẫn truyền thần kinh noradrenaline. Hoạt chất này tác động trực tiếp vào các tế bào gốc sắc tố nằm bên trong nang tóc, khiến chúng bị biệt hóa và cạn kiệt nhanh chóng trước khi kịp sản sinh sắc tố melanin mới.
Bên cạnh đó, việc thiếu ngủ làm gián đoạn chu kỳ phục hồi sinh học của cơ thể, làm suy giảm lưu lượng máu vận chuyển đến nuôi dưỡng da đầu. Khi tế bào nang tóc không nhận đủ oxy và năng lượng trong thời gian dài, chức năng sản xuất sắc tố sẽ suy giảm rõ rệt, dẫn đến việc xuất hiện các sợi tóc bạc rải rác hoặc từng cụm.
Hút thuốc lá làm tăng stress oxy hóa lên nang tóc
Khói thuốc lá chứa hàng nghìn hợp chất độc hại và là tác nhân trực tiếp làm gia tăng nồng độ các gốc tự do trong cơ thể. Tình trạng stress oxy hóa diễn ra ở mức độ cao sẽ tấn công trực tiếp màng tế bào, DNA và các enzym chịu trách nhiệm tổng hợp melanin tại nang tóc. Điều này làm tế bào sản sinh sắc tố nhanh chóng bị thoái hóa và ngưng hoạt động.
Không chỉ vậy, chất nicotine cùng các độc chất trong thuốc lá còn gây co thắt các mạch máu nhỏ ngoại vi, làm giảm tuần hoàn máu dưới da đầu. Sự thiếu hụt tuần hoàn này khiến chân tóc yếu đi, sợi tóc mọc ra mỏng manh, dễ gãy rụng và mất màu sắc tự nhiên nhanh hơn rất nhiều so với người không hút thuốc hoặc không tiếp xúc với khói thuốc thụ động.
Chế độ ăn thiếu hụt vitamin và khoáng chất thiết yếu
Nang tóc đòi hỏi nguồn cung cấp liên tục các chất dinh dưỡng vi lượng để duy trì cấu trúc keratin và sắc tố melanin. Chế độ ăn uống kiêng khem quá mức, ăn nhiều thức ăn nhanh nhiều dầu mỡ nhưng nghèo dinh dưỡng dễ khiến cơ thể thiếu hụt các vi chất then chốt như vitamin nhóm B, đặc biệt là vitamin B12, cùng các khoáng chất như sắt, kẽm và đồng.
Đồng là nguyên tố vi lượng thiết yếu cấu thành enzym tyrosinase, loại men xúc tác quá trình hình thành sắc tố tóc. Thiếu sắt và vitamin B12 gây giảm lưu lượng máu và oxy nuôi dưỡng chân tóc. Khi chân tóc bị bỏ đói dinh dưỡng, sợi tóc mới mọc lên không được cung cấp đủ sắc tố, trở nên giòn xốp và chuyển màu xám bạc sớm hơn độ tuổi bình thường.
Tác động nhiệt độ cao và lạm dụng hóa chất tạo kiểu tóc
Việc lạm dụng các dịch vụ tạo kiểu bằng nhiệt độ cao như sấy nóng, là tóc, uốn nhuộm liên tục bằng hóa chất mạnh cũng là yếu tố đẩy nhanh quá trình lão hóa tóc. Các loại hóa chất tẩy tóc thường chứa nồng độ hydroperoxide cao, một chất có khả năng phá hủy hạt sắc tố melanin tự nhiên của sợi tóc từ bên trong.
Nhiệt độ cao và hóa chất còn làm tổn thương lớp biểu bì bảo vệ bên ngoài, khiến da đầu dễ bị viêm chân tóc hoặc kích ứng mạn tính. Môi trường da đầu suy yếu không chỉ làm tóc xơ rối, gãy rụng mà còn gián tiếp cản trở hoạt động bình thường của tế bào nang tóc, khiến sợi tóc mất đi sức sống và nhanh chóng bạc màu.
Lưu ý an toàn
Các biện pháp thay đổi lối sống chỉ có tác dụng hỗ trợ làm chậm quá trình lão hóa và bảo vệ nang tóc chứ không thể đảo ngược hoàn toàn những sợi tóc đã bạc do gen hoặc tuổi già. Người đọc không nên tự ý sử dụng các loại thuốc truyền miệng chưa được kiểm định hoặc lạm dụng các sản phẩm nhuộm tóc không rõ nguồn gốc. Nếu tình trạng tóc bạc đi kèm rụng tóc nhiều bất thường, mệt mỏi hay rối loạn thể trạng, cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa da liễu để được thăm khám chuẩn xác.
Tóm tắt
Tóc bạc là quy luật tất yếu của quá trình lão hóa tự nhiên và chịu sự chi phối mạnh mẽ từ yếu tố di truyền. Dù vậy, việc chủ động nhận diện và thay đổi những thói quen sinh hoạt bất lợi sẽ giúp bảo vệ nang tóc, làm chậm tiến trình mất sắc tố và duy trì độ chắc khỏe cho mái tóc lâu dài hơn.
Nguồn tham khảo
- International Journal of Trichology: Evaluation of systemic oxidative stress in patients with premature canities and correlation of severity of hair graying with the degree of redox imbalance
- Journal of Investigative Dermatology: 872 Evaluation of physiological, psychological, and lifestyle factors associated with premature hair graying
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nhổ tóc bạc có làm tóc bạc mọc ra nhiều hơn không?
Nhổ tóc bạc không làm mọc thêm nhiều sợi bạc khác vì mỗi sợi tóc mọc từ một nang tóc độc lập. Tuy nhiên, việc nhổ thường xuyên có thể làm tổn thương nang tóc, gây viêm chân tóc hoặc để lại sẹo khiến tóc không thể mọc lại.
Tóc bạc sớm thường do thiếu hụt những chất dinh dưỡng nào?
Tình trạng tóc bạc sớm thường liên quan đến sự thiếu hụt vitamin B12, vitamin D, sắt và kẽm. Khi cơ thể không nhận đủ các vi chất này, quá trình tạo máu và nuôi dưỡng tế bào sắc tố tại nang tóc sẽ bị suy giảm đáng kể.
Thường xuyên nhuộm tóc có làm tóc nhanh bạc hơn không?
Bản thân thuốc nhuộm không thay đổi mã di truyền của nang tóc, nhưng hóa chất tẩy và chất oxy hóa mạnh có thể gây kích ứng da đầu, làm yếu sợi tóc và đẩy nhanh quá trình tổn thương nang tóc nếu lạm dụng quá mức.
Sợi tóc đã bạc có thể phục hồi màu đen tự nhiên được không?
Nếu tóc bạc do tuổi tác hoặc gen thì không thể đen trở lại tự nhiên. Ngược lại, nếu hiện tượng bạc tóc xuất phát từ stress cấp tính hoặc thiếu hụt dinh dưỡng tạm thời, nang tóc có thể phục hồi một phần sắc tố khi cơ thể khỏe lại.
Khi nào hiện tượng tóc bạc cần được bác sĩ kiểm tra?
Bạn nên thăm khám chuyên khoa da liễu hoặc nội tiết khi tóc bạc xuất hiện ồ ạt ở độ tuổi dưới ba mươi, đi kèm rụng tóc nhiều, mệt mỏi kéo dài, rối loạn kinh nguyệt hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
