Thói quen giảm cân sau sinh gây hại cho sức khỏe phụ nữ cần tránh

Giảm cân sau sinh là gì?

Giảm cân sau sinh là quá trình cơ thể dần tiêu hao lượng mỡ tích lũy trong thai kỳ để trở về trạng thái ổn định. Trong giai đoạn hậu sản, đặc biệt là 6 tháng đầu đời của trẻ, nhu cầu năng lượng và vi chất của người mẹ luôn ở mức cao để phục vụ hoạt động tiết sữa và tái tạo năng lượng cho các hoạt động thường ngày.

Theo sinh lý tự nhiên, việc cho con bú hoàn toàn kết hợp với chế độ ăn cân bằng đã giúp tiêu hao một lượng calo đáng kể mỗi ngày. Cân nặng sau sinh thường giảm từ từ và đòi hỏi tính kiên trì. Ngược lại, nếu cố tình can thiệp bằng các biện pháp tiêu cực, mẹ có nguy cơ đối mặt với chứng suy nhược cơ thể, rối loạn chức năng tiêu hóa, rụng tóc kéo dài và trầm cảm sau sinh.

Cắt giảm khẩu phần ăn quá mức hoặc bỏ bữa

Nhiều chị em lựa chọn cách bỏ bữa sáng hoặc cắt giảm triệt để nhóm chất bột đường và chất béo với hy vọng giảm mỡ bụng cấp tốc. Đây là sai lầm phổ biến ở phụ nữ nuôi con bằng sữa mẹ. Khi cơ thể không nhận đủ lượng calo cần thiết, quá trình trao đổi chất bị chậm lại, đồng thời lượng vi chất quan trọng như canxi, sắt, kẽm và các vitamin nhóm B trong sữa mẹ có nguy cơ suy giảm.

Thiếu năng lượng đột ngột khiến người mẹ thường xuyên chóng mặt, hạ đường huyết, kiệt sức và dễ cáu gắt. Ngoài ra, việc bỏ bữa kéo dài làm suy giảm tiết hormone prolactin và oxytocin, dẫn đến hiện tượng giảm tiết sữa hoặc mất sữa sớm. Mẹ sau sinh cần duy trì chế độ ăn đa dạng đủ 4 nhóm chất, chia nhỏ các bữa ăn trong ngày thay vì nhịn ăn tiêu cực.

Tự ý sử dụng trà giảm cân hoặc thuốc giảm cân cấp tốc

Thị trường hiện nay có nhiều loại trà thanh lọc, bột giảm mỡ hoặc thực phẩm chức năng giảm cân cấp tốc được quảng cáo dùng được cho mẹ bỉm sữa. Phần lớn các sản phẩm này hoạt động theo cơ chế nhuận tràng, lợi tiểu hoặc ức chế thần kinh gây cảm giác chán ăn, khiến cân nặng giảm ảo do mất nước và điện giải tạm thời.

Những hoạt chất chưa qua kiểm chứng an toàn có thể bài tiết qua sữa mẹ và đi vào cơ thể trẻ sơ sinh, gây nguy cơ rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy hoặc kích thích thần kinh ở trẻ. Đối với người mẹ, việc lạm dụng thuốc giảm cân dễ dẫn tới suy nhược cơ thể, rối loạn nhịp tim và tổn thương niêm mạc dạ dày. Do đó, phụ nữ đang nuôi con bú tuyệt đối không nên tự ý dùng các sản phẩm giảm béo khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

Tập luyện thể lực cường độ cao quá sớm

Tập thể dục giúp đốt cháy năng lượng và làm săn chắc cơ thể, nhưng việc nóng vội tập gym nặng, gập bụng liên tục hoặc chạy bộ đường dài khi cơ thể chưa hồi phục hoàn toàn là một thói quen gây hại. Sau sinh nở, vùng đáy chậu, cơ thẳng bụng và các dây chằng xương chậu của người mẹ vẫn còn lỏng lẻo do tác động của hormone relaxin trong thai kỳ.

Vận động quá sức có thể làm rách vết rạch tầng sinh môn, toác vết mổ đẻ hoặc dẫn đến sa tử cung, sa bàng quang và chứng tiểu không tự chủ. Bên cạnh đó, tình trạng gắng sức quá mức khiến axit lactic tích tụ nhiều trong máu và có thể làm thay đổi nhẹ mùi vị của sữa mẹ. Phụ nữ sau sinh nên bắt đầu bằng các bài đi bộ nhẹ nhàng hoặc bài tập Kegel, chỉ tăng dần cường độ khi đã được bác sĩ sản phụ khoa thăm khám và đồng ý.

Thức khuya và cắt giảm thời gian nghỉ ngơi

Việc chăm sóc trẻ sơ sinh thường làm xáo trộn giấc ngủ, nhưng một số bà mẹ lại tận dụng thời gian rảnh vào ban đêm để làm việc, dùng thiết bị điện tử hoặc tìm kiếm các thực đơn ăn kiêng. Thiếu ngủ mạn tính là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến nỗ lực kiểm soát cân nặng thất bại và làm suy giảm sức đề kháng.

Khi cơ thể thiếu ngủ, hormone cortisol gây căng thẳng sẽ tăng cao, đồng thời kích thích cơ thể tiết ra ghrelin tạo cảm giác thèm ăn đồ ngọt và thức ăn giàu năng lượng. Tình trạng này khiến mỡ dễ tích tụ nhiều hơn ở vùng bụng, làm tăng nguy cơ kháng insulin và hội chứng mệt mỏi kéo dài. Tranh thủ ngủ đủ giấc cùng các cữ ngủ của con là giải pháp quan trọng giúp cân bằng nội tiết và hỗ trợ giảm mỡ tự nhiên.

Lưu ý an toàn

Phụ nữ sau sinh cần lưu ý rằng thông tin dinh dưỡng và vận động chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hay phác đồ điều trị cá nhân hóa. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc ức chế thèm ăn, thuốc tiêu mỡ hoặc áp dụng các chế độ ăn kiêng ngặt nghèo khi đang cho con bú. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như chóng mặt kéo dài, ngất xỉu, vết mổ sưng đau hoặc sụt giảm sữa đột ngột, chị em cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được bác sĩ thăm khám và tư vấn kịp thời.

Tóm tắt

Lấy lại vóc dáng sau sinh là một hành trình dài cần sự kiên nhẫn và phương pháp khoa học. Thay vì nóng vội áp dụng các biện pháp tiêu cực gây hại cho sức khỏe, phụ nữ nên ưu tiên chế độ dinh dưỡng cân đối, uống đủ nước, nghỉ ngơi hợp lý và vận động nhẹ nhàng để bảo vệ thể trạng của chính mình cũng như sự phát triển của con yêu.