Bốn thói quen đưa vi nhựa vào cơ thể người Việt hay mắc phải

Thói quen đưa vi nhựa vào cơ thể là gì?

Vi nhựa là những phân mảnh nhựa có kích thước rất nhỏ, thường dưới 5 milimét, hình thành từ quá trình phân hủy hoặc biến đổi của các vật liệu nhựa lớn hơn dưới tác động của nhiệt độ, ma sát và hóa chất. Do kích thước cực kỳ bé, vi nhựa có khả năng di chuyển qua đường ăn uống, nước uống và không khí để xâm nhập vào dòng máu cũng như các mô cơ quan.

Tại đây, chúng có thể kích hoạt phản ứng viêm tự nhiên của cơ thể và gây nên tình trạng stress oxy hóa ở tế bào. Dù các ảnh hưởng lâu dài vẫn đang được giới khoa học tiếp tục nghiên cứu, việc hạn chế tối đa các nguồn phơi nhiễm vi nhựa từ vật dụng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm được các chuyên gia y tế khuyến cáo mạnh mẽ nhằm bảo vệ sức khỏe tổng thể.

Đựng thực phẩm nóng trực tiếp trong bao nilon hoặc hộp nhựa kém chất lượng

Hình ảnh mua đồ ăn sẵn như bún, phở, cháo hoặc canh nóng đựng trong các bao nilon mỏng hoặc hộp nhựa dùng một lần rất phổ biến ở các cửa hàng thực phẩm. Khi thực phẩm ở nhiệt độ cao tiếp xúc trực tiếp với bề mặt nhựa, nhiệt độ làm suy giảm liên kết polymer và khiến vật liệu giải phóng các hạt vi nhựa cùng một số hóa chất phụ gia vào thức ăn.

Nguy cơ này gia tăng đáng kể nếu sử dụng các loại bao nilon tái chế hoặc hộp nhựa trôi nổi không được kiểm định độ an toàn thực phẩm. Khi con người tiêu thụ lượng thức ăn này, vi nhựa sẽ theo đường tiêu hóa đi vào cơ thể. Việc tích tụ vi nhựa lâu dài có thể ảnh hưởng đến vi nấm đường ruột và hệ miễn dịch. Người tiêu dùng nên chuyển sang dùng cặp lồng inox, bát sứ hoặc thủy tinh khi mua đồ ăn nóng mang về.

Hâm nóng thức ăn bằng hộp nhựa thông thường trong lò vi sóng

Nhiều gia đình có thói quen đưa nguyên hộp nhựa đựng thức ăn vào lò vi sóng để quay nóng vì tính tiện lợi. Tuy nhiên, sóng vĩ ba và nhiệt độ tăng nhanh trong lò vi sóng sẽ làm gia tăng tốc độ phân hủy bề mặt nhựa, khiến lượng vi nhựa giải phóng vào thực phẩm cao gấp nhiều lần so với điều kiện nhiệt độ phòng.

Đặc biệt, các loại hộp nhựa đã qua sử dụng nhiều lần, có dấu hiệu trầy xước, cong vênh hoặc ngả màu càng dễ bị nứt vỡ vi mô và giải phóng vi nhựa khi gặp nhiệt. Dù trên một số hộp nhựa có nhãn dùng được trong lò vi sóng, điều đó thường chỉ có nghĩa là hộp không bị chảy biến dạng chứ không đảm bảo hoàn toàn không giải phóng vi nhựa. Cách xử lý an toàn nhất là sớt thức ăn ra bát thố thủy tinh hoặc tô gốm sứ trước khi hâm nóng.

Dùng màng bọc thực phẩm sai cách khi thức ăn còn nóng hoặc chứa nhiều dầu mỡ

Màng bọc thực phẩm là dụng cụ hữu ích giúp bảo quản thức ăn tránh vi khuẩn và bay mùi trong tủ lạnh. Mặc dù vậy, việc bọc kín thức ăn ngay khi vừa nấu xong còn nghi ngút khói hoặc để màng bọc tiếp xúc sát bề mặt món ăn chứa nhiều dầu mỡ có thể dẫn đến việc hấp thụ vi nhựa.

Nhiệt độ cao cùng chất béo trong dung dịch thực phẩm hoạt động như chất môi giới làm mềm cấu trúc màng bọc, tạo điều kiện cho các hạt nhựa vi mô và thành phần hóa dẻo hòa tan vào món ăn. Thêm vào đó, việc dùng màng bọc thực phẩm che đậy bát đĩa rồi cho vào lò vi sóng quay ở nhiệt độ cao cũng là nguyên nhân phổ biến sinh ra vi nhựa. Người nội trợ nên chờ thức ăn nguội bớt trước khi bọc, hoặc dùng nắp đậy thủy tinh chuyên dụng để thay thế màng bọc.

Sử dụng cốc giấy dùng một lần để uống trà và cà phê nóng

Cốc giấy dùng một lần thường được đa số người tiêu dùng đánh giá là giải pháp thân thiện với môi trường và an toàn hơn so với ly nhựa. Tuy nhiên, để giữ cho giấy không bị mục hay thấm nước, mặt trong của hầu hết các loại cốc giấy đều được tráng một lớp màng nhựa cực mỏng, thường làm từ polyethylene.

Khi rót các loại đồ uống nóng như trà, cà phê hay nước sôi vào cốc, nhiệt độ cao sẽ làm lớp màng nhựa tráng bên trong bị giãn nở và bong tróc ra vô số hạt vi nhựa li ti hòa lẫn vào nước uống. Tương tự, một số loại ống hút giấy cũng được phủ chất chống thấm chứa thành phần nhựa. Thường xuyên tiêu thụ nước nóng từ các vật dụng này sẽ khiến lượng vi nhựa đi vào cơ thể ngày một tăng. Việc thay thế bằng ly sứ, thủy tinh hoặc bình giữ nhiệt cá nhân là giải pháp khắc phục hiệu quả.

Lưu ý an toàn

Thông tin trên đây mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và giúp định hướng thói quen sinh hoạt an toàn. Mặc dù các nghiên cứu hiện nay cho thấy vi nhựa có khả năng kích hoạt phản ứng viêm và stress oxy hóa, tác động lâm sàng cụ thể trên từng cá thể người bệnh vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố cơ địa. Người dân không nên quá hoang mang nhưng cần chủ động thay đổi đồ dùng nhựa bằng các vật liệu an toàn như thủy tinh, gốm sứ và inox. Khi xuất hiện các biểu hiện bất thường về đường tiêu hóa hoặc sức khỏe chung, bạn nên tìm đến các chuyên gia y tế hoặc bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn cụ thể.

Tóm tắt

Thay đổi các thói quen sinh hoạt hằng ngày như hạn chế đựng đồ nóng bằng bao nilon, không hâm hộp nhựa trong lò vi sóng và ưu tiên vật dụng bằng thủy tinh, gốm sứ là giải pháp thiết thực để giảm thiểu phơi nhiễm vi nhựa. Việc chủ động bảo vệ cơ thể từ những hành động nhỏ sẽ giúp duy trì sức khỏe an toàn và bền vững cho cả gia đình.