Thời điểm vệ sinh mũi họng đúng cách giúp phòng ngừa Covid-19

Vệ sinh mũi họng phòng ngừa Covid-19 là gì?

Vệ sinh mũi họng phòng ngừa Covid-19 là phương pháp sử dụng các dung dịch làm sạch y tế, phổ biến nhất là dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0.9% hoặc dung dịch sát khuẩn họng chuyên dụng, nhằm rửa trôi mầm bệnh, chất nhầy ứ đọng và bụi bẩn bám trên bề mặt niêm mạc đường hô hấp trên. Vùng tỵ hầu và khẩu hầu là nơi tập trung mật độ cao các thụ thể ACE2, vốn là điểm liên kết chính để virus SARS-CoV-2 xâm nhập vào cơ thể con người.

Biện pháp vệ sinh tại chỗ hoạt động dựa trên cơ chế cơ học, giúp pha loãng và cuốn trôi các giọt bắn chứa vi sinh vật gây hại trước khi chúng kịp bám dính vững chắc vào tế bào biểu mô. Mặc dù không thể thay thế cho vắc xin hay các biện pháp phòng ngừa dịch tễ mang tính toàn thân, việc duy trì thói quen làm sạch khoang mũi và họng đúng cách là một bước cản vật lý hữu hiệu, giúp hỗ trợ hệ miễn dịch tại chỗ và bảo vệ niêm mạc đường thở luôn ẩm sạch, khỏe mạnh.

Thời điểm sau khi trở về từ khu vực đông người

Sau khi di chuyển trên các phương tiện giao thông công cộng, đi chợ, siêu thị, bệnh viện hoặc tham gia các sự kiện tập trung đông người, nguy cơ các giọt bắn chứa mầm bệnh bám dính vào niêm mạc hô hấp trên là rất cao. Virus SARS-CoV-2 thường có thời gian cư trú và nhân lên tại vùng niêm mạc mũi họng trước khi tiến sâu xuống đường hô hấp dưới. Do đó, việc súc họng và vệ sinh khoang mũi ngay sau khi về đến nhà sẽ hỗ trợ loại bỏ các tác nhân gây bệnh cơ học, bụi bẩn và giảm bớt mật độ vi sinh vật bám dính trên bề mặt tế bào biểu mô hầu họng.

Thời điểm sau khi tiếp xúc gần với người nghi nhiễm

Khi nhận thấy bản thân vừa tiếp xúc gần với người đang có các biểu hiện ho sốt, hắt hơi hoặc người có kết quả xét nghiệm nghi ngờ nhiễm bệnh, việc vệ sinh mũi họng cần được thực hiện càng sớm càng tốt. Lúc này, súc họng sâu xuống vùng đáy họng kết hợp xịt rửa khoang mũi nhẹ nhàng giúp rửa trôi phần lớn các giọt bắn chứa virus còn đọng lại trên bề mặt niêm mạc. Bên cạnh thao tác làm sạch đường hô hấp, bạn cần chủ động theo dõi thân nhiệt, hạn chế tiếp xúc gần với người thân trong gia đình và tuân thủ các khuyến cáo phòng dịch hiện hành.

Thời điểm sau khi thức dậy buổi sáng và trước khi đi ngủ

Khoang miệng và vòm họng là môi trường ấm ẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn và dịch nhầy tích tụ trong suốt giấc ngủ ban đêm. Vệ sinh vòm họng và mũi sau khi thức dậy vào buổi sáng giúp làm sạch dịch đọng, thông thoáng đường thở và tăng cường sức đề kháng tự nhiên cho niêm mạc hô hấp. Tương tự, làm sạch mũi họng vào buổi tối trước khi đi ngủ sẽ loại bỏ những tạp chất, khói bụi tích tụ sau một ngày dài tiếp xúc với môi trường, hạn chế tình trạng khô rát cổ họng và kích ứng đường thở về đêm.

Thời điểm xuất hiện dấu hiệu kích ứng hầu họng ban đầu

Khi bắt đầu cảm thấy ngứa rát cổ họng, vướng đờm hoặc nghẹt mũi nhẹ sau khi đi mưa hay hít phải không khí lạnh, việc làm sạch mũi họng kịp thời sẽ mang lại hiệu quả làm dịu rõ rệt. Nước muối sinh lý natri clorid 0.9% giúp làm lỏng dịch tiết nhầy, giảm sung huyết nhẹ và ngăn cản sự phát triển quá mức của các tác nhân gây viêm đường hô hấp trên. Thao tác súc họng đều đặn trong giai đoạn sớm này có thể hỗ trợ cơ thể kiểm soát các triệu chứng khó chịu ban đầu một cách êm dịu, hạn chế diễn tiến viêm nhiễm sâu hơn.

Kỹ thuật súc họng và vệ sinh khoang mũi đúng cách

Để đạt hiệu quả phòng ngừa tối ưu, người dân cần thực hiện đúng kỹ thuật cho từng vùng niêm mạc. Khi súc họng, hãy ngửa cổ ra sau một góc khoảng 45 độ, phát âm khò nhẹ trong cổ họng để dung dịch tiếp xúc sâu tới vòm họng và amidan trong khoảng 30 giây rồi nhổ ra, lặp lại từ hai đến ba lần. Đối với mũi, nên dùng bình rửa chuyên dụng hoặc chai xịt phun sương chứa dung dịch đẳng trương, nghiêng nhẹ đầu sang một bên và xịt dứt khoát với áp lực vừa phải để nước muối chảy qua khoang mũi mà không gây sặc hay tổn thương niêm mạc cuốn mũi.

Lưu ý an toàn

Người dân không nên tự ý pha nước muối đậm đặc tại nhà vì nồng độ muối quá cao sẽ làm tổn thương, teo niêm mạc và gây khô rát cổ họng kéo dài. Tránh dùng chung bình xịt mũi, dụng cụ súc họng giữa các thành viên để ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm chéo. Không thụt rửa mũi với áp lực nước quá mạnh vì có thể đẩy dịch bẩn ngược lên vòi nhĩ dẫn tới viêm tai giữa. Khi có các dấu hiệu sốt cao, khó thở hoặc đau rát họng tăng dần, cần liên hệ cơ sở y tế để được thăm khám.

Tóm tắt

Vệ sinh đường hô hấp trên bằng dung dịch nước muối sinh lý là giải pháp bổ trợ hữu ích giúp làm sạch cơ học và giảm mật độ vi sinh vật bám dính. Để phòng ngừa Covid-19 cùng các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp hiệu quả, người dân cần kết hợp súc họng và nhỏ mũi đúng thời điểm với các biện pháp bảo vệ toàn diện như đeo khẩu trang, thông thoáng không gian sống và theo dõi sức khỏe chủ động.