Thời điểm nên thực hiện xét nghiệm suy buồng trứng và các lưu ý cần biết

Xét nghiệm suy buồng trứng là gì?

Suy buồng trứng, đặc biệt là suy buồng trứng sớm, là tình trạng buồng trứng ngừng hoạt động bình thường hoặc suy giảm chức năng sản xuất trứng và tiết hormone sinh dục nữ trước tuổi 40. Hiện tượng này dẫn đến việc giảm dự trữ nang noãn, thiếu hụt nội tiết tố estrogen và progesterone, gây rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và tăng nguy cơ hiếm muộn.

Xét nghiệm suy buồng trứng bao gồm hệ thống các phân tích máu định lượng hormone sinh dục kết hợp cùng chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu. Mục đích chính của việc kiểm tra là đánh giá khả năng dự trữ của buồng trứng, xác định mức độ suy giảm chức năng và tìm kiếm các yếu tố liên quan. Thông qua kết quả đo lường, bác sĩ chuyên khoa sẽ có căn cứ khoa học để đưa ra chẩn đoán xác thực, tư vấn kế hoạch hỗ trợ sinh sản hoặc liệu pháp điều hòa nội tiết phù hợp với từng cá nhân.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đi xét nghiệm suy buồng trứng sớm

Phụ nữ nên chủ động đi khám và thực hiện xét nghiệm suy buồng trứng khi nhận thấy chu kỳ kinh nguyệt có biểu hiện xáo trộn rõ rệt. Những biểu hiện thường gặp gồm kinh nguyệt thưa dần, khoảng cách giữa các chu kỳ kéo dài trên 35 ngày, lượng máu kinh ra rất ít hoặc mất kinh liên tiếp từ 3 tháng trở lên mà không mang thai.

Bên cạnh rối loạn kinh nguyệt, những triệu chứng tương tự thời kỳ tiền mãn kinh như các cơn bốc hỏa, vã mồ hôi ban đêm, rối loạn giấc ngủ, tâm trạng thay đổi thất thường, khô rát âm đạo và giảm ham muốn tình dục cũng là tín hiệu cảnh báo quan trọng. Ngoài ra, phụ nữ dưới 40 tuổi đã quan hệ tình dục đều đặn trong 6 đến 12 tháng nhưng chưa thể thụ thai cũng là đối tượng cần được làm xét nghiệm sớm để tìm nguyên nhân.

Thời điểm chuẩn xác trong chu kỳ kinh nguyệt để làm xét nghiệm

Thời điểm lấy mẫu máu có ý nghĩa quyết định đối với độ chuẩn xác của các xét nghiệm nội tiết đánh giá chức năng buồng trứng. Đối với xét nghiệm định lượng hormone kích thích tạo nang trứng FSH, hormone tạo hoàng thể LH và nồng độ Estradiol, thời điểm thích hợp nhất là vào ngày thứ hai đến ngày thứ tư của chu kỳ kinh nguyệt, tính từ ngày đầu tiên bắt đầu ra máu kinh.

Lý do là vào những ngày đầu chu kỳ, buồng trứng đang ở trạng thái nghỉ cơ bản, phản ánh chân thực nhất khả năng đáp ứng nội tiết của hệ trục hạ đồi tuyến yên buồng trứng. Ngược lại, xét nghiệm kháng thể kháng ống Muller AMH có nồng độ ổn định hơn nên có thể tiến hành lấy máu vào bất kỳ ngày nào trong tháng, không phụ thuộc vào việc có đang hành kinh hay không.

Các chỉ số xét nghiệm và phương pháp thăm dò thường được thực hiện

Để đưa ra đánh giá toàn diện về chức năng buồng trứng, bác sĩ thường chỉ định phối hợp nhiều chỉ số cận lâm sàng khác nhau. Xét nghiệm AMH đóng vai trò đo lường số lượng tế bào nang noãn nguyên thủy còn lại, là chỉ số phản ánh dự trữ buồng trứng có giá trị dự báo cao.

Cùng với AMH, xét nghiệm FSH và Estradiol vào đầu chu kỳ cung cấp thông tin về hoạt động điều hòa nội tiết; nếu nồng độ FSH tăng cao kèm Estradiol hạ thấp, đây là gợi ý chức năng buồng trứng suy giảm. Ngoài xét nghiệm máu, siêu âm đầu dò âm đạo vào đầu chu kỳ giúp đếm số lượng nang noãn thứ cấp trên cả hai buồng trứng, cung cấp hình ảnh trực quan giúp củng cố nhận định lâm sàng của bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao cần chủ động kiểm tra chức năng buồng trứng

Một số nhóm phụ nữ có nguy cơ cao suy giảm chức năng buồng trứng sớm nên chủ động kiểm tra mà không cần đợi đến khi xuất hiện triệu chứng rầm rộ. Nhóm này bao gồm những người có mẹ hoặc chị gái từng bị mãn kinh sớm trước 40 tuổi, người mắc các bệnh tự miễn như viêm tuyến giáp mạn tính hoặc bệnh suy thượng thận.

Bên cạnh đó, phụ nữ có tiền sử can thiệp ngoại khoa trên cơ quan sinh sản như bóc tách u nang buồng trứng, cắt bỏ một bên buồng trứng hoặc điều trị lạc nội mạc tử cung cũng có nguy cơ suy giảm dự trữ noãn nhanh hơn bình thường. Những người từng trải qua các đợt hóa trị liệu hoặc xạ trị vùng chậu cũng cần được tư vấn kiểm tra chức năng buồng trứng trước và sau điều trị để có phương án bảo tồn khả năng sinh sản.

Lưu ý an toàn

Kết quả xét nghiệm suy buồng trứng có thể dao động tùy theo thể trạng, tình trạng căng thẳng thần kinh hoặc các loại thuốc nội tiết đang dùng. Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý đọc kết quả để suy đoán bệnh hoặc tự mua các sản phẩm tăng cường nội tiết không rõ nguồn gốc. Mọi kết luận chẩn đoán và hướng can thiệp y khoa bắt buộc phải do bác sĩ chuyên khoa phụ sản chỉ định sau khi thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Xét nghiệm suy buồng trứng đóng vai trò cốt lõi trong việc đánh giá khả năng sinh sản và cân bằng nội tiết của nữ giới. Việc lựa chọn đúng thời điểm trong chu kỳ kinh nguyệt giúp kết quả có độ chuẩn xác cao nhất. Phụ nữ nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa phụ sản ngay khi nhận thấy chu kỳ kinh có dấu hiệu bất thường nhằm xây dựng kế hoạch bảo vệ sức khỏe và thiên chức làm mẹ kịp thời.