Thoát vị đĩa đệm gây teo chân có nguy hiểm không và cách xử trí

Thoát vị đĩa đệm gây teo chân có nguy hiểm không?

Thoát vị đĩa đệm gây teo chân là hiện tượng khối cơ ở đùi hoặc bắp chân bị teo nhỏ, giảm thể tích và suy giảm trương lực cơ do rễ thần kinh chi phối vận động ở vùng cột sống thắt lưng bị khối đĩa đệm chèn ép trong thời gian dài. Bình thường, đĩa đệm nằm giữa hai đốt sống có vai trò giảm xóc và hỗ trợ cột sống vận động linh hoạt. Khi bao xơ đĩa đệm rách ra, nhân nhầy bên trong thoát ra ngoài và trực tiếp đè ép vào rễ thần kinh tủy sống.

Biến chứng teo chân không xuất hiện ngay từ đầu mà thường là kết quả của quá trình chèn ép rễ thần kinh tiến triển kéo dài kèm theo thói quen hạn chế vận động chân đau của người bệnh. Đây là tình trạng bệnh lý đòi hỏi phải được đánh giá cẩn trọng bởi bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc cơ xương khớp.

Cơ chế dẫn đến teo cơ chân ở người bệnh thoát vị đĩa đệm

Teo cơ bắp chân hoặc đùi xảy ra khi khối nhân nhầy đĩa đệm thoát ra khỏi vòng sợi, chèn ép trực tiếp và kéo dài lên các rễ thần kinh tủy sống ở vùng thắt lưng như L4, L5 hoặc S1. Những rễ thần kinh này chịu trách nhiệm dẫn truyền tín hiệu điều khiển vận động từ tủy sống đến các nhóm cơ ở chi dưới. Khi tín hiệu thần kinh bị gián đoạn, các sợi cơ không nhận được xung động kích thích thường xuyên, dẫn đến hiện tượng suy giảm kích thước và khối lượng sợi cơ.

Bên cạnh yếu tố chèn ép cơ học, tình trạng đau nhức dữ dội kéo dài khiến người bệnh hạn chế cử động chân bên đau. Việc giảm chịu lực và ít vận động khớp gối, cổ chân trong thời gian dài cũng thúc đẩy quá trình teo cơ do bất động diễn ra nhanh hơn, làm cho chân teo rõ rệt so với bên đối diện.

Mức độ nguy hiểm của biến chứng teo chân do thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm gây teo chân là tình trạng rất nguy hiểm vì đây là bằng chứng cho thấy tổn thương thần kinh đã chuyển sang giai đoạn suy giảm chức năng vận động chứ không chỉ dừng lại ở triệu chứng đau hay tê bì cảm giác. Nếu tình trạng chèn ép rễ thần kinh không được giải tỏa kịp thời, các tế bào thần kinh vận động có thể bị thoái hóa không hồi phục, khiến cơ chân bị teo vĩnh viễn và mất sức cơ.

Nguy hiểm hơn, nếu khối thoát vị lớn chèn ép vào chùm đuôi ngựa, người bệnh có thể đối mặt với hội chứng chùm đuôi ngựa. Tình trạng này gây mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện, tê bì vùng tầng sinh môn và liệt chi dưới hoàn toàn. Do đó, teo chân do thoát vị đĩa đệm là dấu hiệu báo động đỏ cần được bác sĩ chuyên khoa ngoại thần kinh hoặc cơ xương khớp đánh giá khẩn cấp.

Dấu hiệu nhận biết biến chứng teo chân đang tiến triển

Trước khi khối cơ teo đi rõ rệt, người bệnh thường trải qua giai đoạn đau thần kinh tọa lan từ vùng thắt lưng xuống mông, mặt sau đùi và cẳng chân. Kèm theo đó là cảm giác tê rần, châm chích hoặc mất cảm giác cục bộ ở mu bàn chân và các ngón chân.

Khi rễ thần kinh vận động bị tổn thương nặng, người bệnh sẽ nhận thấy chân yếu dần, bước đi khập khiễng, thường xuyên vấp ngã hoặc khó khăn khi kiễng gót chân, nhấc mũi bàn chân. Khi so sánh chu vi hai bắp chân hoặc hai bên đùi bằng mắt thường hoặc thước dây, bên chân bị đau sẽ thon nhỏ hơn rõ rệt, cơ mềm nhão và giảm độ săn chắc. Khi xuất hiện dấu hiệu yếu chân hoặc teo cơ, người bệnh cần tới bệnh viện ngay để được thăm khám.

Phương hướng can thiệp y khoa khi bị teo chân do thoát vị đĩa đệm

Khi phát hiện teo chân, người bệnh cần được thăm khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh hoặc chấn thương chỉnh hình cột sống để chụp cộng hưởng từ và đo điện cơ. Tùy thuộc vào mức độ chèn ép và thời gian tổn thương, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng cá nhân.

Các phương pháp điều trị bảo tồn bao gồm việc sử dụng thuốc kiểm soát phản ứng viêm thần kinh theo đơn của bác sĩ, kết hợp các bài tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng nhằm kích thích lại hoạt động thần kinh cơ, ngăn ngừa teo cơ tiến triển. Trong trường hợp teo cơ tiến triển nhanh, sức cơ giảm nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu chèn ép chùm đuôi ngựa, phẫu thuật giải ép rễ thần kinh có thể được chỉ định kịp thời để bảo vệ chức năng vận động của chân.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không được tự ý đắp thuốc lá, tiêm thuốc không rõ nguồn gốc vào cột sống hoặc tìm đến các thầy lang để bẻ khớp, kéo nắn lưng thô bạo vì có thể gây liệt chân cấp tính. Mọi bài tập phục hồi chức năng cần có sự tư vấn của nhân viên y tế để tránh làm tổn thương thêm đĩa đệm. Thông tin trong bài chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Thoát vị đĩa đệm gây teo chân là dấu hiệu cảnh báo tổn thương rễ thần kinh tiến triển cần được can thiệp y tế sớm. Người bệnh không nên tự ý điều trị tại nhà hay trì hoãn việc thăm khám. Việc tuân thủ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp hoặc thần kinh sẽ giúp bảo tồn chức năng vận động và ngăn ngừa biến chứng tàn phế.