Thoái hóa điểm vàng có chữa được không và cách kiểm soát tiến triển bệnh

Thoái hóa điểm vàng có chữa được không là gì?

Thoái hóa điểm vàng, hay còn gọi là thoái hóa hoàng điểm, là tình trạng tổn thương khu vực trung tâm của võng mạc, nơi chịu trách nhiệm tạo ra hình ảnh sắc nét, rõ chi tiết phục vụ cho các hoạt động như đọc sách, lái xe, nhận diện khuôn mặt và nhận biết màu sắc. Bệnh thường tiến triển dần theo tuổi tác và được chia thành hai dạng chính gồm thể khô và thể ướt.

Ở thể khô, các chất lắng đọng màu vàng tích tụ dưới võng mạc kết hợp với sự thoái hóa dần của tế bào cảm thụ ánh sáng khiến thị lực trung tâm mờ đi từ từ qua nhiều năm. Khi bệnh chuyển sang thể ướt, các mạch máu non bất thường tăng sinh dưới hoàng điểm, rất dễ vỡ và gây phù nề hoặc xuất huyết đáy mắt. Tổn thương do thoái hóa điểm vàng chỉ ảnh hưởng đến tầm nhìn trung tâm mà không phá hủy thị lực ngoại vi, vì vậy bệnh nhân thường nhìn mờ hoặc méo mó vật thể ở giữa nhưng vẫn nhìn thấy vùng xung quanh.

Bệnh thoái hóa điểm vàng có chữa được không phụ thuộc vào thể bệnh

Khả năng điều trị thoái hóa điểm vàng phụ thuộc rất lớn vào việc bệnh thuộc thể khô hay thể ướt. Thể khô chiếm đa số các trường hợp, tiến triển âm thầm theo thời gian khi các tế bào tại hoàng điểm dần bị teo đi. Ở giai đoạn này, y học hiện đại chưa có phương pháp đảo ngược hoàn toàn tổn thương hay khôi phục lại vùng võng mạc đã mất chức năng. Mục tiêu can thiệp chủ yếu tập trung vào việc làm chậm tốc độ thoái hóa tế bào và bảo vệ tối đa phần thị lực còn lại.

Ngược lại, thoái hóa điểm vàng thể ướt tuy chỉ chiếm khoảng mười đến mười lăm phần trăm nhưng lại có diễn tiến nhanh và mức độ suy giảm thị lực nghiêm trọng hơn do các tân mạch bất thường phát triển bên dưới võng mạc gây rò rỉ dịch hoặc máu. Dù không thể phục hồi thị lực như ban đầu, thể ướt có thể được kiểm soát tích cực nhờ các liệu pháp y khoa can thiệp kịp thời, giúp ngăn chặn tân mạch rỉ dịch và phòng ngừa sẹo hóa hoàng điểm vĩnh viễn.

Các phương pháp y khoa giúp kiểm soát thoái hóa điểm vàng thể ướt

Đối với thoái hóa điểm vàng thể ướt, bước tiến lớn nhất của nhãn khoa hiện nay là liệu pháp tiêm thuốc ức chế yếu tố tăng sinh nội mô mạch máu vào nội nhãn. Các loại thuốc này có tác dụng ngăn cản sự phát triển của các mao mạch bất thường, giảm phù nề võng mạc và hạn chế rò rỉ dịch tại điểm vàng. Người bệnh thường cần tiêm theo liệu trình định kỳ được bác sĩ chuyên khoa mắt cá nhân hóa dựa trên mức độ đáp ứng và hình ảnh chụp cắt lớp quang học võng mạc.

Bên cạnh đó, trong một số trường hợp cụ thể, quang đông laser hoặc liệu pháp quang động có thể được cân nhắc để phong bế các tân mạch đang rò rỉ. Các can thiệp này không giúp mắt sáng trở lại như bình thường nhưng giữ vai trò bảo vệ quan trọng, ngăn ngừa nguy cơ mất thêm thị lực trung tâm và hỗ trợ giữ vững khả năng tự sinh hoạt của người bệnh.

Biện pháp can thiệp và làm chậm tiến triển thoái hóa điểm vàng thể khô

Mặc dù thoái hóa điểm vàng thể khô chưa có thuốc ức chế tân mạch đặc hiệu, nhiều nghiên cứu lâm sàng đã chứng minh việc bổ sung một số chất chống oxy hóa liều cao có thể làm chậm đáng kể nguy cơ bệnh tiến triển sang giai đoạn nặng. Nhóm dưỡng chất quan trọng thường bao gồm kẽm oxit, đồng, vitamin C, vitamin E kết hợp cùng lutein và zeaxanthin, hai sắc tố điểm vàng quan trọng giúp lọc ánh sáng xanh gây hại cho đáy mắt.

Ngoài việc dùng thực phẩm bổ sung theo hướng dẫn y tế, xây dựng chế độ dinh dưỡng giàu rau lá xanh đậm như cải xoăn, rau chân vịt, cùng các loại cá béo giàu acid béo omega ba cũng góp phần bảo vệ màng tế bào võng mạc. Việc kiểm soát huyết áp, nồng độ mỡ máu và duy trì cân nặng hợp lý cũng giúp cải thiện tuần hoàn vi mạch đến nuôi dưỡng hoàng điểm.

Hỗ trợ phục hồi chức năng thị lực và thích ứng sinh hoạt hàng ngày

Đối với người đã bị suy giảm thị lực trung tâm do thoái hóa điểm vàng, phục hồi chức năng thị giác là một phần rất quan trọng để duy trì chất lượng cuộc sống độc lập. Bác sĩ nhãn khoa và chuyên gia khúc xạ có thể tư vấn người bệnh sử dụng các thiết bị trợ thị chuyên dụng như kính lúp phóng đại, kính viễn vọng đeo mắt, hoặc các phần mềm đọc màn hình và thiết bị điện tử có độ tương phản cao.

Bên cạnh công cụ hỗ trợ, cải thiện môi trường sinh hoạt trong nhà cũng tạo ra sự khác biệt lớn. Gia đình nên lắp đặt hệ thống đèn chiếu sáng tập trung, loại bỏ chướng ngại vật dưới sàn, tận dụng các nhãn chữ lớn với tông màu tương phản mạnh trên vật dụng hàng ngày. Những điều chỉnh này giúp người bệnh dễ dàng đọc sách, nấu nướng và hạn chế tối đa nguy cơ té ngã khi di chuyển.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt, tiêm thuốc hoặc dùng các loại thảo dược không rõ nguồn gốc để điều trị thoái hóa điểm vàng. Bất kỳ sự thay đổi đột ngột nào về thị lực, như hình ảnh bị uốn cong, xuất hiện đốm đen che khuất tầm nhìn, đều cần được bác sĩ nhãn khoa kiểm tra ngay.

Tóm tắt

Thoái hóa điểm vàng hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được can thiệp kịp thời. Việc phát hiện sớm qua thăm khám mắt định kỳ và tuân thủ phác đồ điều trị đóng vai trò quyết định trong việc bảo tồn thị lực trung tâm. Người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ nhãn khoa để có kế hoạch chăm sóc đôi mắt phù hợp nhất.