Thoái hóa cột sống khi mang thai và các lưu ý chăm sóc an toàn cho bà bầu

Thoái hóa cột sống khi mang thai là gì?

Thoái hóa cột sống là quá trình biến đổi thoái hóa mạn tính tại sụn khớp, đĩa đệm và các tổ chức xương dưới sụn. Ở người bình thường, quá trình này diễn ra từ từ theo tuổi tác hoặc thói quen vận động. Tuy nhiên, đối với phụ nữ mang thai, sự kết hợp giữa việc tăng cân nhanh chóng, thay đổi trục cơ thể và sự nới lỏng của hệ thống dây chằng có thể thúc đẩy tình trạng thoái hóa tiềm ẩn bộc lộ rõ nét, hoặc làm nặng thêm các tổn thương cột sống đã có từ trước.

Khác với các đối tượng khác, việc chẩn đoán và xử trí thoái hóa cột sống ở thai phụ đòi hỏi sự thận trọng đặc biệt. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh dùng tia bức xạ như chụp X-quang hoặc chụp cắt lớp vi tính cùng các loại thuốc giảm đau thông thường đều bị hạn chế tối đa nhằm tránh gây hại cho thai nhi. Do đó, việc theo dõi sát sao biểu hiện lâm sàng và áp dụng các biện pháp hỗ trợ tự nhiên là trọng tâm trong chăm sóc cột sống cho phụ nữ thời kỳ mang thai.

Nguyên nhân khiến thoái hóa cột sống bùng phát trong thai kỳ

Trong suốt thai kỳ, cơ thể người phụ nữ trải qua hàng loạt thay đổi lớn về giải phẫu và nội tiết tố. Trọng lượng thai nhi, nước ối và nhau thai tăng nhanh khiến trọng tâm cơ thể dồn về phía trước, buộc cột sống thắt lưng phải cong nhiều hơn để giữ thăng bằng. Áp lực liên tục này tác động trực tiếp lên hệ thống đĩa đệm và sụn khớp cột sống.

Bên cạnh đó, hormone relaxin và estrogen tăng tiết trong thai kỳ làm giãn các dây chằng vùng chậu và cột sống nhằm chuẩn bị cho quá trình sinh nở. Mặc dù đây là phản ứng sinh lý tự nhiên, sự lỏng lẻo của dây chằng lại khiến các đốt sống mất đi sự vững chắc nâng đỡ vốn có. Nếu người mẹ đã có sẵn tình trạng thoái hóa cột sống thắt lưng hoặc thoái hóa cột sống cổ trước khi thụ thai, áp lực gia tăng trong thai kỳ sẽ kích hoạt các triệu chứng đau nhức trở nên rõ rệt hơn.

Biểu hiện thường gặp của thoái hóa cột sống ở thai phụ

Biểu hiện phổ biến nhất là cảm giác đau âm ỉ hoặc nhức buốt tập trung tại vùng thắt lưng, xương cùng cụt, đôi khi lan xuống mông và đùi. Cơn đau thường tăng lên khi thai phụ đứng lâu, ngồi nhiều, cúi người hoặc chuyển tư thế từ nằm sang ngồi. Nhiều mẹ bầu cảm thấy cứng khớp cột sống vào buổi sáng sau khi thức dậy hoặc sau một thời gian dài nghỉ ngơi.

Nếu vị trí thoái hóa nằm ở cột sống cổ, thai phụ có thể cảm thấy mỏi gáy, cứng cổ và đau lan sang hai bên bả vai. Một số trường hợp chèn ép rễ thần kinh có thể gây cảm giác tê bì, châm chích hoặc yếu nhẹ ở các ngón tay hoặc bàn chân. Việc nhận diện rõ vị trí và tính chất của cơn đau giúp bác sĩ phân biệt giữa đau lưng cơ học đơn thuần do mang thai và bệnh lý thoái hóa cột sống tiến triển.

Biện pháp chăm sóc giảm đau an toàn tại nhà cho bà bầu

Để giảm bớt cảm giác khó chịu mà vẫn đảm bảo an toàn cho thai nhi, các phương pháp chăm sóc không dùng thuốc luôn là lựa chọn ưu tiên hàng đầu. Thai phụ có thể áp dụng chườm ấm lên vùng thắt lưng hoặc bả vai từ mười lăm đến hai mươi phút mỗi lần để làm giãn cơ và tăng cường lưu thông máu cục bộ. Không nên chườm quá nóng hoặc chườm trực tiếp lên vùng bụng.

Điều chỉnh tư thế trong sinh hoạt hằng ngày cũng đóng vai trò vô cùng thiết thực. Mẹ bầu nên ngồi trên ghế có tựa lưng êm ái, đặt một gối nhỏ đỡ hõm lưng, tránh ngồi xổm hoặc bắt chéo chân. Khi đứng dậy hoặc cúi xuống lấy đồ vật, hãy gập nhẹ khớp gối và giữ thẳng lưng thay vì cúi gập người từ eo. Đai đỡ bụng bầu chuyên dụng cũng có thể hỗ trợ nâng đỡ bớt phần nào sức nặng của thai nhi, giảm bớt tải trọng đè nặng lên các đốt sống lưng.

Thời điểm thai phụ cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay

Mặc dù đau lưng là triệu chứng phổ biến trong thai kỳ, phụ nữ mang thai không nên chủ quan trước những biểu hiện bất thường. Thai phụ cần đến cơ sở y tế để được thăm khám ngay nếu cơn đau lưng xuất hiện đột ngột với mức độ dữ dội, không thuyên giảm khi nghỉ ngơi hoặc đi kèm tình trạng sốt, ớn lạnh.

Các dấu hiệu cảnh báo chèn ép thần kinh nghiêm trọng bao gồm cảm giác tê buốt mất cảm giác ở vùng bẹn, mông, khó kiểm soát việc tiểu tiện hoặc đại tiện, hoặc chân yếu rõ rệt khiến việc đi lại trở nên khó khăn. Ngoài ra, cơn đau vùng thắt lưng quặn từng cơn kèm theo co thắt tử cung hoặc ra máu âm đạo có thể là dấu hiệu chuyển dạ sớm hoặc dọa sinh non, đòi hỏi phải được can thiệp y tế khẩn cấp tại chuyên khoa sản phụ khoa.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên sâu. Phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự ý dùng thuốc uống, cao dán hoặc các bài thuốc dân gian truyền miệng khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Luôn trao đổi trực tiếp với bác sĩ sản phụ khoa và bác sĩ cơ xương khớp để có kế hoạch chăm sóc an toàn nhất cho cả mẹ và thai nhi.

Tóm tắt

Thoái hóa cột sống trong thai kỳ gây ra nhiều bất tiện nhưng phần lớn có thể kiểm soát tốt nếu được can thiệp sớm và đúng cách. Việc chủ động điều chỉnh sinh hoạt, tập luyện nhẹ nhàng và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sản phụ khoa cùng bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp sẽ giúp thai phụ trải qua thai kỳ khỏe mạnh, an toàn và giảm thiểu tối đa các cơn đau khó chịu.