Thở máy không xâm nhập và những lưu ý quan trọng khi áp dụng

Thở máy không xâm nhập là gì?

Thở máy không xâm nhập là phương thức thông khí nhân tạo sử dụng áp lực dương để đưa không khí vào phổi qua giao diện bên ngoài, phổ biến nhất là mặt nạ mũi, mặt nạ mũi miệng hoặc mũ trùm đầu. Khác với thông khí xâm nhập đòi hỏi đưa ống nhựa qua dây thanh âm vào khí quản, phương thức này bảo tồn được chức năng tự nhiên của đường hô hấp trên như lọc bụi, làm ấm và làm ẩm không khí. Người bệnh vẫn có thể giao tiếp, khạc đờm hoặc ăn uống gián đoạn trong những khoảng thời gian nghỉ thích hợp theo hướng dẫn của bác sĩ. Phương pháp này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị các dạng suy hô hấp cấp và mạn tính, đồng thời rút ngắn thời gian nằm viện tại các khoa hồi sức và hô hấp.

Những trường hợp được chỉ định và chống chỉ định thở máy không xâm nhập

• Phương pháp này thường được chỉ định trong đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD có ứ khí cacbonic, phù phổi cấp huyết động do suy tim, suy hô hấp sau khi rút ống nội khí quản, hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ mức độ vừa đến nặng. Thiết bị giúp giảm gánh nặng cho cơ hô hấp và cải thiện sự trao đổi khí ở phế nang.
• Tuy nhiên, kỹ thuật này chống chỉ định ở người bệnh ngừng thở, rối loạn tri giác sâu, hôn mê, nôn ói liên tục, chấn thương vùng mặt hoặc có nguy cơ sặc dịch đường thở cao. Khi xuất hiện các tình huống này, việc can thiệp bằng ống nội khí quản là bắt buộc để đảm bảo an toàn thông khí.

Lưu ý quan trọng về lựa chọn và điều chỉnh mặt nạ thở

• Mặt nạ thở là cầu nối quyết định sự thành công của thông khí không xâm nhập. Mặt nạ cần vừa khít với sống mũi và khuôn miệng để ngăn dòng khí áp lực cao rò rỉ ra ngoài, đặc biệt tránh luồng khí thổi trực tiếp vào mắt gây viêm kết mạc hoặc khô giác mạc.
• Đồng thời, dây cố định mặt nạ không được siết quá chặt vì áp lực tì đè liên tục dễ gây loét da, hoại tử mô ở vùng sống mũi và hai gò má. Nhân viên y tế và người chăm sóc cần kiểm tra định kỳ bề mặt tiếp xúc, có thể dùng miếng dán đệm bảo vệ da tại các vị trí chịu lực tì đè lớn.

Quy trình theo dõi và giám sát người bệnh trong suốt quá trình thở máy

• Trong suốt quá trình thở máy, người bệnh cần được theo dõi liên tục độ bão hòa oxy trong máu ngoại vi qua máy đo SpO2, mạch, huyết áp, nhịp thở và tri giác. Khí máu động mạch thường được lấy định kỳ để đánh giá nồng độ oxy và cacbonic trong máu, từ đó điều chỉnh thông số áp lực máy thở kịp thời.
• Nếu người bệnh có biểu hiện kích thích vật vã, khó thở tăng dần, SpO2 giảm sâu hoặc bụng chướng nhiều do nuốt khí, nhân viên y tế cần xử trí ngay. Sự giám sát chặt chẽ giúp phát hiện sớm nguy cơ thất bại của thông khí không xâm nhập để kịp thời chuyển sang đặt nội khí quản.

Chăm sóc đường thở và hướng dẫn người bệnh phối hợp nhịp nhàng

• Người bệnh cần được hướng dẫn phối hợp nhịp thở đều đặn với nhịp bơm của máy, tránh hoảng loạn hoặc thở chống máy. Khi bắt đầu, nhân viên y tế thường giải thích cặn kẽ để giảm bớt âu lo, giúp người bệnh thích nghi dần với luồng khí áp lực dương.
• Bên cạnh đó, việc làm ẩm khí thở là yếu tố rất cần thiết để tránh khô niêm mạc mũi họng và đọng đờm đặc quánh. Vệ sinh sạch sẽ khoang miệng, hút đờm dãi khi cần thiết và lau chùi mặt nạ thở hằng ngày giúp hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp hoặc bội nhiễm vi khuẩn.

Lưu ý an toàn

Thở máy không xâm nhập đòi hỏi máy móc chuyên dụng và sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa hoặc điều dưỡng được đào tạo. Tuyệt đối không tự ý điều chỉnh thông số áp lực, thể tích hay tháo lắp dây máy khi chưa có chỉ định y tế. Nếu người bệnh xuất hiện dấu hiệu tím tái, co giật, lú lẫn, thở dốc hoặc nôn ói, cần báo ngay cho nhân viên y tế để xử trí cấp cứu kịp thời. Thông tin trong bài viết chỉ mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa.

Tóm tắt

Thở máy không xâm nhập là biện pháp hỗ trợ hô hấp giá trị, giúp cải thiện thông khí và giảm nguy cơ đặt nội khí quản cho nhiều người bệnh. Việc tuân thủ chỉ định, lựa chọn đúng mặt nạ, theo dõi liên tục các chỉ số sinh tồn và chăm sóc da chu đáo là chìa khóa để kỹ thuật này đạt hiệu quả cao, an toàn.