Thiết bị bảo hộ cá nhân PPE trong y tế và các quy định sử dụng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
- Trang thiết bị bảo hộ cá nhân (Personal Protective Equipment – PPE) trong y tế bao gồm các trang phục và dụng cụ chuyên dụng nhằm tạo rào cản vật lý ngăn sự tiếp xúc giữa nhân viên y tế với tác nhân gây bệnh hay dịch tiết nguy hiểm. Tuân thủ quy định sử dụng PPE là giải pháp then chốt trong kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở y tế.
- Bài viết này giải thích cấu tạo các loại PPE phổ biến nguyên tắc lựa chọn và quy trình mang tháo chuẩn xác theo khuyến cáo y khoa.
Thiết bị bảo hộ cá nhân PPE là gì?
Thiết bị bảo hộ cá nhân PPE trong y tế bao gồm các công cụ trang phục và thiết bị được nhân viên y tế hoặc người chăm sóc sử dụng nhằm bảo vệ cơ thể khỏi tác nhân sinh học vi khuẩn vi virus chất dịch cơ thể hoặc hóa chất độc hại. Các vật dụng PPE phổ biến gồm khẩu trang y tế khẩu trang hiệu suất cao N95 găng tay khám bệnh áo bọc bảo hộ kính bảo hộ tấm che mặt mũ trùm đầu và bao bọc giày. Mục đích chính của PPE là giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm vi sinh vật phòng ngừa lây nhiễm chéo giữa bệnh nhân và nhân viên y tế. Việc lựa chọn loại PPE phụ thuộc vào mức độ nguy cơ của từng hoạt động y tế từ khám bệnh đến thủ thuật xâm lấn.
Các thành phần chính của bộ trang thiết bị bảo hộ cá nhân PPE
Một bộ trang thiết bị bảo hộ cá nhân đầy đủ trong y tế được phối hợp từ nhiều vật dụng tùy theo mức độ phòng hộ yêu cầu. Khẩu trang y tế hoặc khẩu trang lọc khuẩn chuyên dụng N95 bảo vệ đường hô hấp khỏi giọt bắn và hạt khí dung mang mầm bệnh. Găng tay y tế ngăn ngừa sự tiếp xúc trực tiếp của bàn tay với máu dịch cơ thể và vi sinh vật trên bề mặt. Kính bảo hộ và tấm che mặt bảo vệ niêm mạc mắt mũi miệng khỏi sự bắn của dịch tiết khi làm thủ thuật. Áo khoác phòng hộ hoặc bộ quần áo liền thân che chắn phần lớn cơ thể và quần áo công tác. Mũ trùm đầu và bao giày bảo vệ tóc và chân khỏi nguy cơ vương dính dịch tiết nguy hiểm.
Nguyên tắc lựa chọn và sử dụng đồ phòng hộ y tế phù hợp
Việc sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân PPE cần tuân thủ các nguyên tắc đánh giá nguy cơ y khoa cụ thể. Nhân viên y tế cần xác định bản chất của đường lây nhiễm như lây qua tiếp xúc giọt bắn hay đường không khí để chọn phương tiện tương ứng. Khi thực hiện thủ thuật không phát sinh khí dung như khám ngoài da hay đo huyết áp việc sử dụng găng tay và khẩu trang y tế thông thường đã đủ an toàn. Tuy nhiên đối với thủ thuật phát sinh khí dung như đặt nội khí quản hay hút đờm bắt buộc phải sử dụng khẩu trang N95 kính bảo hộ và áo bảo hộ chống thấm. Việc sử dụng quá nhiều thiết bị không cần thiết gây lãng phí và tăng nguy cơ tự lây nhiễm khi tháo bỏ.
Quy trình mang và tháo thiết bị bảo hộ cá nhân theo chuẩn y tế
Trình tự mang và tháo đồ phòng hộ y tế đóng vai trò quyết định với hiệu quả ngăn ngừa lây nhiễm chéo. Trước khi mang PPE nhân viên y tế cần thực hiện vệ sinh tay bằng dung dịch sát khuẩn. Trình tự mang thông thường bắt đầu từ mặc áo bảo hộ mang khẩu trang đeo kính hoặc tấm che mặt mũ trùm và đi găng tay. Ngược lại quy trình tháo bỏ là giai đoạn nguy hiểm nhất do mặt ngoài thiết bị đã bị nhiễm khuẩn. Thứ tự tháo bỏ chuẩn khuyến cáo bao gồm tháo găng tay tháo áo bảo hộ cẩn thận thực hiện vệ sinh tay tháo kính che mặt tháo mũ trùm tháo khẩu trang và kết thúc bằng sát khuẩn tay toàn diện. Toàn bộ thiết bị dùng một lần phải được bỏ ngay vào thùng rác thải y tế lây nhiễm.
Lưu ý trong bảo quản và xử lý rác thải thiết bị bảo hộ PPE
Các thiết bị bảo hộ cá nhân y tế đa số được thiết kế sử dụng một lần và phải được loại bỏ sau khi kết thúc ca làm việc hoặc khi rách bẩn. Đối với trang thiết bị dùng lại được như kính bảo hộ hay tấm che mặt chúng phải được khử khuẩn bề mặt theo quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn bằng hóa chất sát khuẩn đạt chuẩn trước khi tái sử dụng. Việc lưu giữ PPE chưa sử dụng đòi hỏi môi trường khô ráo thoáng mát tránh ánh nắng trực tiếp để không làm hư hỏng chất liệu polymer hay màng lọc. Việc vứt bỏ PPE vào rác sinh hoạt thông thường là vi phạm quy định an toàn sinh học và gây nguy cơ lây lan mầm bệnh.
Lưu ý an toàn
Thiết bị bảo hộ cá nhân PPE chỉ là một phần trong hệ thống kiểm soát nhiễm khuẩn toàn diện và không thể thay thế cho thói quen vệ sinh tay thường xuyên. PPE chỉ phát huy tác dụng bảo vệ khi được đeo đúng kích cỡ đúng kỹ thuật và tháo bỏ đúng trình tự. Việc chạm tay vào mặt ngoài khẩu trang hoặc găng tay đã nhiễm bẩn rồi đưa lên mắt mũi miệng là nguyên nhân phổ biến gây lây nhiễm ngược. Nếu thiết bị bị rách hoặc thấm ướt dịch tiết cần lập tức thay mới thiết bị theo đúng quy trình.
Tóm tắt
Trang thiết bị bảo hộ cá nhân PPE là giải pháp phòng thủ hiệu quả giúp bảo vệ sức khỏe nhân viên y tế và cộng đồng trước nguy cơ lây nhiễm sinh học. Hiểu rõ công năng lựa chọn đúng loại và tuân thủ nghiêm ngặt quy định mang tháo bảo hộ góp phần nâng cao chất lượng kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở y tế.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Khẩu trang N95 khác gì so với khẩu trang y tế thông thường trong bộ PPE?
Khẩu trang N95 lọc được ít nhất 95% các hạt vi mô và khí dung kích thước nhỏ 0.3 micrometer đồng thời ôm sát khuôn mặt. Trong khi đó khẩu trang y tế thông thường chủ yếu ngăn giọt bắn lớn và dịch văng bắn trực tiếp.
Có nên đeo hai lớp găng tay y tế khi làm thủ thuật nguy cơ cao không?
Đeo hai lớp găng tay được khuyến cáo trong các thủ thuật xâm lấn phức tạp hoặc tiếp xúc với lượng lớn dịch tiết nguy hiểm nhằm tăng cường rào cản bảo vệ và giảm nguy cơ phơi nhiễm nếu lớp găng bên ngoài bị rách.
Đồ phòng hộ cá nhân PPE dùng xong xử lý như thế nào để đảm bảo an toàn?
PPE dùng một lần sau khi tháo bỏ phải được thu gom ngay vào túi phân loại rác thải y tế lây nhiễm có màu vàng và xử lý theo quy định quản lý chất thải nguy hại của ngành y tế tuyệt đối không vứt vào rác sinh hoạt.
Người dân thông thường có cần sử dụng toàn bộ đồ phòng hộ PPE y tế không?
Người dân trong sinh hoạt thường nhật chỉ cần đeo khẩu trang y tế và rửa tay sạch bằng xà phòng. Việc đeo trọn bộ PPE y tế khi không có chỉ định chuyên môn là không cần thiết gây tốn kém và có thể tăng nguy cơ tự lây nhiễm khi tháo lắp sai cách.
Làm sao để biết thiết bị bảo hộ cá nhân PPE đạt tiêu chuẩn chất lượng?
Thiết bị PPE đạt chuẩn phải có chứng nhận chất lượng từ cơ quan y tế có thẩm quyền có tem nhãn thông tin rõ ràng về nhà sản xuất tiêu chuẩn kỹ thuật kiểm định và hạn sử dụng ghi trên bao bì sản phẩm.
