Thay khớp háng nhân tạo bao lâu thì đi được và hướng dẫn tập đi

Thay khớp háng nhân tạo bao lâu thì đi được là gì?

Thay khớp háng nhân tạo là kỹ thuật ngoại khoa thay thế chỏm xương đùi và ổ cối bị tổn thương bằng các thành phần nhân tạo làm từ hợp kim kim loại, gốm sứ hoặc nhựa y tế chuyên dụng. Phẫu thuật này thường áp dụng cho bệnh nhân thoái hóa khớp háng tiến triển, hoại tử vô mạch chỏm xương đùi hoặc gãy cổ xương đùi ở người cao tuổi khi các biện pháp bảo tồn không còn hiệu quả.

Mục tiêu chính của phẫu thuật là giải phóng cơn đau và tái lập khả năng vận động cho người bệnh. Tốc độ lấy lại dáng đi tự nhiên phụ thuộc vào đường mổ, chất lượng xương, loại khớp sử dụng cùng sự phối hợp tập luyện phục hồi chức năng của mỗi người.

Các mốc thời gian hồi phục khả năng đi lại sau phẫu thuật

Ngay ngày đầu hoặc ngày thứ hai sau phẫu thuật, người bệnh được hướng dẫn ngồi dậy bên mép giường, đứng vững và bước những bước đầu tiên với khung tập đi. Vận động sớm trong giai đoạn này giúp kích thích lưu thông máu và phòng ngừa biến chứng huyết khối tĩnh mạch sâu.

Từ tuần thứ 2 đến tuần thứ 6, vết mổ dần liền sẹo và cơ bắp quanh khớp khỏe hơn, người bệnh có thể chuyển sang dùng nạng hoặc gậy chống một bên. Lúc này, người bệnh có thể tự đi lại cẩn thận trong nhà và thực hiện các sinh hoạt cá nhân đơn giản.

Từ tuần thứ 6 đến tuần thứ 12, phần lớn người bệnh có thể ngưng dùng dụng cụ trợ đỡ và tự bước đi bình thường. Dù vậy, để khớp nhân tạo tích hợp hoàn toàn và dáng đi trở nên vững chãi, cơ thể cần từ 6 tháng đến một năm rèn luyện đều đặn.

Các yếu tố chi phối thời gian tập đi của người bệnh

Thời gian bắt đầu đi lại và tốc độ hồi phục chức năng khớp háng có sự khác nhau ở mỗi người bệnh, phụ thuộc vào nhiều yếu tố y khoa.

Đường mổ phẫu thuật đóng vai trò quan trọng; kỹ thuật mổ ít xâm lấn lối trước giúp hạn chế tổn thương cơ bắp, hỗ trợ người bệnh tập đi sớm hơn so với lối mổ truyền thống. Loại khớp nhân tạo cũng ảnh hưởng đến tiến độ; khớp có xi măng cho phép tì chân chịu lực sớm hơn, trong khi khớp không xi măng cần thời gian để mô xương phát triển bám vào bề mặt khớp.

Ngoài ra, độ tuổi, mật độ xương, sức mạnh khối cơ trước mổ cùng các bệnh nền kèm theo như loãng xương, đái tháo đường hay thừa cân đều tác động trực tiếp đến khả năng giữ thăng bằng và phục hồi bước đi.

Hướng dẫn các bài tập phục hồi chức năng hỗ trợ dáng đi

Tập phục hồi chức năng đúng cách giúp khôi phục biên độ vận động và phòng ngừa dáng đi khập khiễng sau phẫu thuật thay khớp háng.

Trong giai đoạn đầu nằm viện, người bệnh cần thực hiện bài tập gồng cơ đùi, siết cơ mông và co duỗi cổ chân ngay trên giường để giảm sưng nề chi dưới. Khi đã đứng vững, kỹ thuật viên sẽ hướng dẫn bài tập nhấc gót, tập đứng chịu lực luân phiên và bước đi thăng bằng với khung trợ đỡ.

Sau khi xuất viện, người bệnh nên duy trì việc đi bộ nhẹ nhàng nhiều lần trong ngày với cự ly ngắn. Kết hợp các bài tập đạp xe tại chỗ có điều chỉnh yên cao hoặc bài tập nâng chân giạng khớp có kiểm soát sẽ giúp cơ quanh khớp háng săn chắc hơn. Người bệnh cần dừng tập ngay nếu cảm thấy đau nhức dữ dội bất thường.

Những tư thế cần tránh để phòng ngừa trật khớp háng nhân tạo

Trong 3 tháng đầu sau mổ, bao khớp và nhóm mô mềm quanh khớp chưa liền chắc, nguy cơ trật khớp háng nhân tạo rất dễ xảy ra nếu cử động sai cách.

Người bệnh không được gập khớp háng quá 90 độ, tránh ngồi xổm, không cúi gập lưng sát sàn để nhặt đồ và không ngồi trên ghế quá thấp. Khi ngồi, khớp gối cần giữ thấp hơn hoặc ngang bằng khớp háng.

Người bệnh tuyệt đối không bắt chéo chân khi ngồi hoặc nằm, tránh xoay vặn bàn chân và đầu gối vào phía trong. Khi ngủ, nên nằm ngửa và đặt một chiếc gối giữa hai chân để giữ hai đùi luôn giạng nhẹ, tránh hiện tượng khép chéo chân vô thức gây lệch khớp háng nhân tạo.

Lưu ý an toàn

Người bệnh sau phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo không được tự ý bỏ nạng hoặc khung tập đi khi chưa có đánh giá của bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình. Tránh chạy nhảy, khiêng vác nặng hoặc xoay người đột ngột. Nếu xuất hiện cơn đau nhói bất thường, chân bị xoay lệch, ngắn chi hoặc vết mổ sưng đỏ, chảy dịch, người bệnh cần đến bệnh viện ngay để được kiểm tra xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Thời gian thay khớp háng nhân tạo bao lâu thì đi được phụ thuộc vào phương pháp phẫu thuật và thể trạng từng người, trong đó phần lớn có thể bước đi sớm sau một đến hai ngày đầu với khung trợ đỡ. Việc kiên trì tập luyện đúng kỹ thuật và duy trì các tư thế an toàn sẽ giúp người bệnh nhanh chóng khôi phục khả năng đi lại vững chắc.