Test nhanh COVID-19 là gì và lấy mẫu có đau không?

Test nhanh COVID-19 là gì?

Test nhanh COVID-19, tên chuyên môn là xét nghiệm kháng nguyên nhanh SARS-CoV-2, là kỹ thuật miễn dịch sắc ký dùng để tìm kiếm các mẩu protein đặc hiệu nằm trên bề mặt virus có trong dịch tiết đường hô hấp. Phương pháp này có ưu điểm nổi bật là quy trình đơn giản, thời gian chờ ngắn chỉ khoảng mười lăm đến ba mươi phút và không đòi hỏi trang thiết bị máy móc phức tạp như xét nghiệm sinh học phân tử RT-PCR.

Mặc dù có độ nhạy thấp hơn so với xét nghiệm RT-PCR khi tải lượng virus trong cơ thể còn ít, test nhanh kháng nguyên vẫn đóng vai trò rất quan trọng trong việc sàng lọc ban đầu, phát hiện các ca bệnh đang trong giai đoạn phát tán mầm bệnh cao để kịp thời cách ly. Quy trình thực hiện thường bao gồm bước lấy dịch tỵ hầu hoặc dịch mũi, hòa tan mẫu vào dung dịch đệm chiết xuất và nhỏ dung dịch này lên khay thử để đọc kết quả qua các vạch màu.

Cảm giác thực tế khi lấy mẫu dịch mũi và tỵ hầu

Quá trình đưa que lấy mẫu vào vùng tỵ hầu thường chỉ mang lại cảm giác khó chịu nhẹ chứ không gây đau nhức dữ dội. Khi đầu tăm bông chạm vào niêm mạc sâu phía sau khoang mũi, phản xạ tự nhiên của cơ thể là kích ứng nhẹ, gây cay mũi, buồn hắt hơi và chảy nước mắt. Cảm giác này tương tự như khi bạn vô tình để nước tràn vào mũi lúc bơi và sẽ dịu đi hoàn toàn chỉ sau khoảng một đến hai phút.

Hiện nay có hai hình thức lấy mẫu thông dụng là lấy dịch tỵ hầu sâu và lấy dịch mũi trước. Với hình thức lấy mẫu dịch mũi trước, tăm bông chỉ cần đưa vào khoảng hai centimet ở cửa mũi nên mức độ khó chịu được giảm thiểu tối đa. Để tránh cảm giác đau, người được lấy mẫu nên ngồi thẳng, ngửa nhẹ đầu ra sau khoảng bảy mươi độ và hít thở đều đặn bằng miệng để các cơ vùng mũi họng được thả lỏng hoàn toàn.

Thời điểm thích hợp để thực hiện xét nghiệm kháng nguyên

Hiệu quả phát hiện của xét nghiệm phụ thuộc rất lớn vào thời điểm thực hiện và tải lượng virus có trong dịch đường hô hấp. Test nhanh hoạt động dựa trên cơ chế tìm kiếm protein kháng nguyên của virus SARS-CoV-2, do đó que thử chỉ hiển thị chính xác khi nồng độ virus đạt ngưỡng nhất định.

Thời điểm lý tưởng nhất để làm xét nghiệm là ngay khi xuất hiện các triệu chứng khởi phát như sốt nhẹ, đau rát họng, nghẹt mũi, ho khan hoặc mệt mỏi toàn thân. Đối với những trường hợp tiếp xúc gần với người mắc bệnh nhưng chưa có triệu chứng, việc làm xét nghiệm ngay trong một hoặc hai ngày đầu thường không mang lại giá trị cao vì nồng độ virus còn quá thấp. Thời điểm phù hợp hơn để kiểm tra là khoảng ba đến năm ngày sau lần tiếp xúc cuối cùng. Nếu kết quả lần đầu âm tính nhưng các dấu hiệu nghi ngờ vẫn tiếp diễn, bạn nên thực hiện lại xét nghiệm sau hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ.

Cách đọc và nhận định kết quả trên khay thử

Mỗi khay thử đều có hai vùng ký hiệu rõ ràng là vạch C đại diện cho vạch chứng kiểm tra và vạch T đại diện cho vạch kết quả xét nghiệm. Sau khi nhỏ dung dịch đệm chứa dịch mũi vào khay, bạn cần chờ đủ thời gian theo hướng dẫn của nhà sản xuất, thông thường từ mười lăm đến ba mươi phút, tuyệt đối không đọc kết quả quá muộn.

Kết quả âm tính hiển thị khi khay chỉ xuất hiện duy nhất một vạch màu rõ tại vị trí C, báo hiệu chưa tìm thấy kháng nguyên virus trong mẫu phẩm tại thời điểm kiểm tra. Kết quả dương tính xuất hiện khi khay có cả hai vạch C và T, dù vạch T đậm hay mờ nhạt thì người thực hiện vẫn được xác định có kháng nguyên virus. Trong trường hợp khay thử không hiện vạch C hoặc chỉ hiện duy nhất vạch T, xét nghiệm được tính là không hợp lệ do lỗi kỹ thuật hoặc que thử hỏng, bắt buộc phải hủy bỏ và làm lại bằng một bộ kít thử mới.

Kỹ thuật lấy mẫu êm ái và đảm bảo độ chính xác

Chuẩn bị chu đáo trước khi thực hiện giúp thao tác diễn ra trơn tru, hạn chế khó chịu và đảm bảo mẫu dịch đạt chất lượng tốt nhất. Bạn nên rửa tay sạch bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, sau đó xì mũi nhẹ nhàng vào khăn giấy sạch để loại bỏ bớt chất nhầy dư thừa trước khi lấy mẫu.

Khi đưa que tăm bông vào, hãy thao tác thật nhẹ nhàng theo phương ngang song song với vòm miệng, không đẩy chếch que lên trên sống mũi vì dễ chạm vào xương cuốn mũi gây đau rát. Nếu cảm thấy que bị vướng hoặc cản trở, bạn nên rút nhẹ ra một chút rồi đổi góc đưa vào từ từ. Sau khi đã chạm đến độ sâu tiêu chuẩn, xoay nhẹ que khoảng vài vòng rồi giữ lại vài giây để đầu bông thấm đều dịch trước khi rút ra. Tránh giật mạnh que hoặc cử động đầu đột ngột trong suốt quá trình thao tác.

Lưu ý an toàn

Test nhanh chỉ có giá trị sàng lọc ban đầu và không thể thay thế hoàn toàn cho chẩn đoán chuyên sâu từ nhân viên y tế. Rác thải sau khi xét nghiệm như khay thử, que lấy mẫu và ống dung dịch cần được cho vào túi nylon buộc kín và phân loại riêng để tránh lây nhiễm ra môi trường xung quanh. Nếu xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như khó thở, đau tức ngực liên tục hoặc li bì, người bệnh cần liên hệ hỗ trợ y tế khẩn cấp thay vì tự xét nghiệm nhiều lần tại nhà.

Tóm tắt

Test nhanh COVID-19 là công cụ sàng lọc tiện lợi, an toàn và hầu như không gây đau đớn nếu thao tác đúng chuẩn. Hiểu rõ quy trình, giữ tâm lý thoải mái và nắm vững cách đọc kết quả sẽ giúp bạn chủ động chăm sóc bản thân và gia đình. Khi có kết quả bất thường hoặc triệu chứng chuyển nặng, hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế để được tư vấn điều trị phù hợp.