Tật loạn thị có tự khỏi được không và cách kiểm soát
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tật loạn thị là một dạng tật khúc xạ rất phổ biến, xảy ra khi hình ảnh truyền vào mắt không thể hội tụ thành một điểm rõ nét trên võng mạc, dẫn đến tình trạng nhìn mờ nhòe, méo mó hoặc thấy bóng đôi ở mọi khoảng cách quan sát. Rất nhiều người khi phát hiện mắt bị loạn thị thường mang chung một băn khoăn là tật loạn thị có tự khỏi không hay có thể tự hết theo thời gian mà không cần can thiệp y tế. Câu trả lời chuẩn xác từ góc độ nhãn khoa là tật loạn thị không thể tự khỏi.
Bản chất của tật loạn thị xuất phát từ sự bất thường về mặt cấu trúc vật lý của giác mạc hoặc thể thủy tinh. Các cấu trúc giải phẫu này không thể tự điều chỉnh hay co kéo để biến đổi từ trạng thái cong không đều trở lại dạng hình cầu trơn tru. Do đó, việc hiểu rõ bản chất vấn đề sẽ giúp người bệnh chủ động lựa chọn các giải pháp hỗ trợ thị lực khoa học, tránh tin theo những phương pháp truyền miệng thiếu căn cứ và bảo vệ tốt đôi mắt của mình.
Tật loạn thị có tự khỏi không là gì?
Loạn thị hình thành khi giác mạc hoặc thể thủy tinh của nhãn cầu có độ cong không đồng đều ở các kinh tuyến khác nhau. Ở một đôi mắt bình thường không có tật khúc xạ, bề mặt giác mạc có độ cong đối xứng tương tự như bề mặt của quả bóng bàn, cho phép ánh sáng hội tụ chính xác tại một điểm duy nhất trên võng mạc. Ngược lại, ở mắt loạn thị, giác mạc hoặc thể thủy tinh bị cong vênh tương tự bề mặt quả bóng bầu dục, khiến các tia sáng đi vào nhãn cầu bị khúc xạ không đồng đều và tạo ra nhiều điểm hội tụ khác nhau. Tình trạng này khiến hình ảnh nhận được bị nhòe mờ cả ở cự ly gần lẫn cự ly xa. Loạn thị có thể xuất hiện đơn độc hoặc kết hợp cùng với tật cận thị hay tật viễn thị. Phần lớn các trường hợp loạn thị có nguồn gốc bẩm sinh do cấu trúc di truyền, số ít còn lại hình thành do sẹo giác mạc sau chấn thương, biến chứng phẫu thuật hoặc các bệnh lý giác mạc tiến triển.
Vì sao tật loạn thị không thể tự khỏi theo thời gian
Nhiều người hy vọng rằng việc nghỉ ngơi đầy đủ, thực hiện các bài tập vận nhãn hoặc thay đổi chế độ dinh dưỡng có thể giúp độ loạn thị tự biến mất. Tuy nhiên, các cấu trúc giải phẫu của nhãn cầu, đặc biệt là hình thái giác mạc, mang tính chất cố định tương đối sau khi cơ thể hoàn thiện phát triển. Mắt không có cơ chế tự uốn nắn hay tái cấu trúc bề mặt giác mạc để bù trừ lại độ cong bất thường. Những bài tập luyện mắt hoặc bổ sung vitamin chỉ có tác dụng thư giãn cơ quan thị giác, giảm bớt áp lực điều tiết chứ không thể can thiệp vào chỉ số khúc xạ. Nếu không can thiệp chỉnh quang đúng cách, mắt sẽ phải liên tục điều tiết để cố gắng làm rõ hình ảnh, dễ gây mỏi mắt, đau nhức vùng trán và giảm sút hiệu suất học tập, làm việc.
Các phương pháp chỉnh quang phổ biến cho mắt loạn thị
Mặc dù không thể tự khỏi, tật loạn thị hoàn toàn có thể được khắc phục hiệu quả bằng các phương pháp quang học an toàn. Kính gọng sử dụng thấu kính trụ là giải pháp đơn giản, phổ biến và thuận tiện nhất, giúp bẻ cong các tia sáng theo đúng trục để hội tụ chính xác trên võng mạc. Đối với những người cần tính thẩm mỹ hoặc tham gia hoạt động thể thao, kính áp tròng mềm toric dành riêng cho loạn thị hoặc kính áp tròng cứng thấm khí là sự lựa chọn phù hợp, mang lại trường nhìn tự nhiên và rộng mở. Ngoài ra, phương pháp chỉnh hình giác mạc Ortho-K bằng kính áp tròng cứng đeo ban đêm cũng được áp dụng cho một số trường hợp, giúp định hình tạm thời bề mặt giác mạc để người bệnh nhìn rõ vào ban ngày mà không cần phụ thuộc kính gọng. Người bệnh cần đo khám khúc xạ toàn diện tại cơ sở y tế uy tín để xác định đúng trục loạn và độ loạn.
Phẫu thuật khúc xạ điều trị tật loạn thị
Đối với người trưởng thành từ đủ mười tám tuổi trở lên có độ khúc xạ ổn định trong thời gian dài, phẫu thuật khúc xạ là một lựa chọn can thiệp triệt để. Các công nghệ phẫu thuật bằng tia laser hiện đại như Lasik, Femto-Lasik, ReLEx SMILE hoặc phương pháp cấy ghép thấu kính nội nhãn ICL giúp tái tạo độ cong của giác mạc một cách chính xác. Nhờ đó, ánh sáng đi qua hệ thống quang học của mắt sẽ hội tụ sắc nét trên võng mạc mà không còn cần đến kính gọng hay kính áp tròng hỗ trợ. Tuy nhiên, không phải mọi đôi mắt loạn thị đều đủ điều kiện phẫu thuật. Bác sĩ chuyên khoa nhãn khoa cần tiến hành nhiều bước thăm khám nghiêm ngặt như chụp bản đồ giác mạc, đo chiều dày giác mạc và đánh giá đáy mắt nhằm loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn trước khi quyết định can thiệp.
Chăm sóc và bảo vệ mắt loạn thị hằng ngày
Để duy trì tầm nhìn sáng rõ và hạn chế tình trạng mỏi mắt, người mắc tật loạn thị nên xây dựng lối sống sinh hoạt khoa học. Khi làm việc với máy tính hay thiết bị điện tử, hãy áp dụng nguyên tắc hai mươi, hai mươi, hai mươi, tức là sau mỗi hai mươi phút làm việc hãy nhìn xa khoảng sáu mét trong vòng ít nhất hai mươi giây để các cơ quan điều tiết của mắt được thả lỏng. Cần bố trí không gian học tập và làm việc đủ ánh sáng, tránh tình trạng phản xạ lóa trên màn hình. Chế độ ăn uống hằng ngày nên tăng cường thực phẩm giàu vitamin A, vitamin C, lutein và zeaxanthin như rau xanh lá đậm, các loại củ quả màu đỏ cam và cá biển để nuôi dưỡng võng mạc khỏe mạnh. Đặc biệt, người có tật khúc xạ cần duy trì lịch tái khám mắt định kỳ sáu tháng một lần để theo dõi sát sao sự ổn định của độ loạn.
Lưu ý an toàn
Người mắc tật loạn thị tuyệt đối không nên áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng chưa được y học công nhận như bấm huyệt chữa loạn thị, xông đắp lá cây hay sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt tự chế được quảng cáo có thể làm tan độ khúc xạ. Những biện pháp thiếu căn cứ này không thể thay đổi cấu trúc giác mạc mà còn dễ gây viêm loét, nhiễm trùng hoặc sẹo giác mạc không thể phục hồi. Mọi can thiệp chỉnh quang hoặc phẫu thuật đều cần có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt.
Tóm tắt
Tật loạn thị không thể tự khỏi nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và điều chỉnh tốt nhờ sự tiến bộ của nhãn khoa hiện đại. Thăm khám mắt định kỳ, đeo kính đúng số và duy trì lối sống khoa học là chìa khóa giúp bảo vệ thị lực lâu dài và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tật loạn thị có tăng độ nhanh theo thời gian không?
Ở người trưởng thành, độ loạn thị thường khá ổn định và ít thay đổi lớn. Tuy nhiên ở trẻ nhỏ đang phát triển hoặc những người có thói quen hay dụi mắt, độ loạn có thể biến chuyển. Nếu độ loạn tăng nhanh bất thường, người bệnh cần đi khám ngay để tầm soát bệnh giác mạc chóp.
Không đeo kính khi bị loạn thị có sao không?
Nếu độ loạn thị nhẹ và không gây mờ mắt hay đau đầu, người bệnh có thể không cần đeo kính liên tục. Trường hợp độ loạn vừa và nặng nếu không đeo kính sẽ khiến mắt phải điều tiết quá mức, dẫn đến nhức mỏi mắt, nhìn mờ và nguy cơ nhược thị ở trẻ nhỏ.
Tập các bài massage mắt có giúp hết loạn thị không?
Các bài massage mắt chỉ có công dụng thúc đẩy tuần hoàn máu và giúp thư giãn cơ thể mi sau nhiều giờ làm việc căng thẳng. Động tác xoa bóp hoàn toàn không thể làm thay đổi hình dạng bề mặt giác mạc nên không có tác dụng chữa khỏi tật loạn thị.
Trẻ em bị loạn thị có cần đeo kính suốt ngày không?
Trẻ em bị loạn thị ở mức độ có ảnh hưởng đến thị lực cần đeo kính thường xuyên theo hướng dẫn của bác sĩ nhãn khoa. Điều này giúp kích thích trung tâm thị giác tại não bộ phát triển hoàn thiện và phòng ngừa hiệu quả biến chứng nhược thị không phục hồi.
Người bị loạn thị có mổ mắt bằng laser được không?
Người bị loạn thị từ đủ mười tám tuổi, có độ khúc xạ ổn định và cấu trúc giác mạc đủ dày hoàn toàn có thể can thiệp phẫu thuật laser. Bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ thăm khám chuyên sâu và chụp bản đồ giác mạc để lựa chọn phương án mổ tối ưu.
