Tật dính thắng lưỡi là gì và giải đáp cắt thắng lưỡi có bị dính lại không

Dính thắng lưỡi là gì?

Dính thắng lưỡi, hay còn gọi là tật dính phanh lưỡi trong y khoa, là tình trạng dây hãm nối mặt dưới của lưỡi với sàn miệng phát triển bất thường về chiều dài, độ dày hoặc vị trí bám. Thay vì là một dải mô mỏng mềm mại cho phép đầu lưỡi tự do vươn ra ngoài cung răng và chạm lên vòm miệng, dây thắng lưỡi này lại bám chặt vào gần chóp lưỡi. Tùy theo mức độ che phủ và hạn chế chuyển động, tật này được phân thành các mức độ từ nhẹ, trung bình đến nặng hoặc dính hoàn toàn. Việc nhận biết sớm giúp cha mẹ có hướng xử trí phù hợp, tránh để tình trạng này kéo dài gây ảnh hưởng đến phản xạ nuốt, sự phát triển của xương hàm và quá trình tập nói của trẻ.

Những ảnh hưởng thường gặp của tật dính thắng lưỡi đối với sự phát triển của trẻ

Ở giai đoạn sơ sinh, thắng lưỡi ngắn khiến bé khó ngậm bắt núm vú đúng khớp ngậm, tạo lực hút kém, bú ngắt quãng, dễ nuốt nhiều hơi gây đầy bụng ọc sữa và chậm tăng cân. Tình trạng này cũng khiến mẹ bị đau rát, nứt cổ gà đầu ti khi cho con bú.

Khi trẻ lớn hơn, sự hạn chế vận động đầu lưỡi gây cản trở việc nhai nuốt thức ăn đặc và ảnh hưởng đến sự linh hoạt của khẩu hình. Trẻ có thể gặp trở ngại khi phát âm các âm tiết đòi hỏi đầu lưỡi nâng cao chạm vòm khẩu cái cứng, dẫn đến nói ngọng một số âm như đ, r, l, t. Ngoài ra, việc khó đưa lưỡi liếm sạch các mảng bám thức ăn ở răng cũng làm tăng nguy cơ sâu răng và xô lệch khớp cắn.

Khi nào trẻ cần được can thiệp cắt thắng lưỡi y khoa

Không phải mọi trường hợp có dây thắng lưỡi ngắn đều bắt buộc phải phẫu thuật cắt bỏ. Quyết định can thiệp cần dựa trên thang điểm đánh giá chức năng chuyển động lưỡi do bác sĩ chuyên khoa Nhi, chuyên khoa Răng Hàm Mặt hoặc Tai Mũi Họng thực hiện.

Chỉ định cắt thắng lưỡi thường được đặt ra khi trẻ gặp trở ngại rõ rệt trong việc bú mẹ kéo dài, tăng trưởng cân nặng kém dù mẹ dồi dào sữa, hoặc đầu lưỡi bị kéo chẻ đôi hình trái tim rõ rệt khi thè ra trước. Đối với trẻ lớn, phẫu thuật được cân nhắc khi phát âm bị ngọng nhiều âm tiết hoặc cản trở hoạt động ăn nhai hàng ngày. Với các trường hợp dính nhẹ không ảnh hưởng chức năng sinh lý, bác sĩ có thể chỉ định tiếp tục theo dõi định kỳ.

Cắt thắng lưỡi có bị dính lại không và nguyên nhân dẫn đến tái dính

Sau khi cắt thắng lưỡi, vết thương hoàn toàn có khả năng bị dính lại nếu không được chăm sóc và tập cử động đúng cách. Tỷ lệ tái dính phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kỹ thuật cắt, cơ địa hình thành mô sẹo xơ dày của từng bé và đặc biệt là chế độ chăm sóc hậu phẫu tại nhà.

Về mặt sinh lý, niêm mạc khoang miệng có tốc độ tái tạo tế bào rất nhanh. Khi hai mép vết cắt nằm sát nhau trong môi trường ẩm ướt và không có lực co kéo vận động thường xuyên, các sợi collagen sẽ liên kết chặt chẽ tạo thành dải xơ dính mới. Điều này làm cho đáy lưỡi bị níu giữ trở lại gần giống như trước khi thực hiện thủ thuật, khiến trẻ vẫn bị hạn chế tầm vận động của lưỡi.

Cách chăm sóc và các bài tập vận động lưỡi giúp phòng ngừa tái dính sau can thiệp

Để ngăn chặn nguy cơ dính lại, bài tập vận động lưỡi sau phẫu thuật là yếu tố mang tính quyết định. Phụ huynh cần kiên trì thực hiện các thao tác nâng lưỡi nhẹ nhàng theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế từ ngày đầu sau mổ và duy trì liên tục trong vài tuần.

Hàng ngày, người chăm sóc rửa sạch tay, dùng ngón tay nâng nhẹ đầu lưỡi của trẻ hướng lên vòm họng và vuốt dọc hai bên mép vết thương để tách rời các sợi sẹo non đang hình thành. Đối với trẻ lớn đã hiểu lời nói, cha mẹ nên khuyến khích con thực hiện các trò chơi cử động lưỡi như thè lưỡi chạm mũi, đưa lưỡi sang hai bên khóe miệng hoặc liếm quanh môi. Bên cạnh đó, cần giữ vệ sinh khoang miệng bằng nước muối sinh lý ấm sau mỗi lần ăn hoặc bú.

Lưu ý an toàn

Thông tin bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị chuyên sâu từ bác sĩ. Cha mẹ không được tự ý dùng kéo, dao hoặc bất kỳ dụng cụ nào để tác động vào thắng lưỡi của trẻ tại nhà vì tiềm ẩn nguy cơ chảy máu ồ ạt và nhiễm trùng huyết nguy hiểm. Mọi can thiệp cần được thực hiện tại cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị vô khuẩn.

Tóm tắt

Tật dính thắng lưỡi ở trẻ nhỏ hoàn toàn có thể được xử trí hiệu quả nếu phát hiện kịp thời và can thiệp đúng chỉ định y khoa. Sau tiểu phẫu, việc đồng hành chăm sóc vệ sinh và hướng dẫn trẻ tập vận động lưỡi đều đặn đóng vai trò then chốt giúp hạn chế nguy cơ tái dính, hỗ trợ bé phát triển phản xạ bú mẹ và khả năng ngôn ngữ thuận lợi.