Tìm hiểu về bệnh tăng nhãn áp góc đóng ở mắt và cách nhận biết

Tăng nhãn áp góc đóng ở mắt là gì?

Tăng nhãn áp góc đóng ở mắt, còn được gọi là bệnh glôcôm góc đóng, là tình trạng áp lực bên trong nhãn cầu gia tăng do đường thoát lưu của chất dịch nuôi dưỡng mắt bị cản trở tại vị trí tiếp giáp giữa giác mạc và mống mắt. Khoang tiền phòng của mắt người bình thường có một góc mở giúp thủy dịch lưu thông nhịp nhàng ra tuần hoàn chung; khi góc này bị thu hẹp hoặc đóng kín, dịch bị ứ đọng tạo nên sức ép lớn lên toàn bộ cấu trúc nhãn cầu.

Nếu tình trạng tăng nhãn áp kéo dài không được can thiệp y khoa, các tế bào hạch võng mạc và bó sợi thần kinh thị giác nối mắt với não bộ sẽ dần bị teo thoái hóa không hồi phục. Tăng nhãn áp góc đóng có thể xảy ra ở một mắt hoặc cả hai mắt, xuất hiện dưới dạng cơn bộc phát cấp tính đe dọa mù lòa nhanh chóng hoặc tiến triển mạn tính âm thầm bào mòn thị trường của người bệnh.

Cơ chế dẫn đến bít tắc góc tiền phòng và tăng áp lực nội nhãn

Bình thường, thể dịch trong mắt được sản xuất liên tục từ thể mi, lưu thông qua đồng tử ra tiền phòng và thoát ra ngoài qua mạng lưới bè tại góc tiền phòng. Ở người có góc tiền phòng hẹp hoặc có bất thường giải phẫu, mống mắt có thể bị đẩy phồng ra phía trước hoặc chân mống mắt dính vào vùng bè, làm tắc nghẽn hoàn toàn đường thoát lưu này.

Khi dòng chảy thủy dịch bị tắc nghẽn trong khi dịch vẫn tiếp tục được sản xuất, áp lực nội nhãn sẽ tăng vọt trong thời gian ngắn. Tình trạng tăng nhãn áp đột ngột tạo lực ép trực tiếp lên các sợi thần kinh thị giác và mạch máu nuôi dưỡng ở đáy mắt, dẫn đến thiếu máu cục bộ và teo lõm đĩa thị nếu áp lực không được giải tỏa kịp thời.

Những đối tượng có nguy cơ cao và yếu tố kích hoạt bệnh

Bệnh tăng nhãn áp góc đóng thường gặp hơn ở người châu Á, phụ nữ và người cao tuổi do sự thay đổi giải phẫu của thủy tinh thể khi lão hóa làm tiền phòng nông dần. Những người có tật khúc xạ viễn thị bẩm sinh với trục nhãn cầu ngắn cũng có nguy cơ bít tắc góc thoát lưu cao hơn bình thường.

Bên cạnh yếu tố cấu trúc, một số yếu tố kích hoạt có thể làm bùng phát cơn tăng nhãn áp cấp tính bao gồm việc sử dụng các thuốc gây giãn đồng tử như thuốc kháng cholinergic, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc thông mũi. Trạng thái xúc động mạnh, căng thẳng tinh thần hoặc làm việc lâu trong môi trường thiếu ánh sáng khiến đồng tử duy trì ở trạng thái giãn nửa chừng cũng là điều kiện thuận lợi làm mống mắt dày lên và nghẽn góc tiền phòng.

Biểu hiện điển hình của thể cấp tính và mạn tính

Dấu hiệu lâm sàng của bệnh có thể xuất hiện đột ngột hoặc diễn tiến âm thầm tùy theo thể bệnh. Trong thể cấp tính, người bệnh trải qua cơn đau nhức dữ dội tại hốc mắt và lan lên nửa đầu cùng bên, kèm theo mắt đỏ, nhìn mờ đột ngột, thấy quầng sáng nhiều màu sắc như cầu vồng xung quanh các nguồn đèn. Một số trường hợp có phản xạ buồn nôn hoặc nôn mửa dữ dội khiến dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa hoặc tai biến mạch máu não.

Ở thể bán cấp hoặc mạn tính, các triệu chứng thường diễn ra ngắt quãng và kín đáo hơn. Người bệnh có thể thỉnh thoảng cảm thấy tức nhẹ quanh mắt, nhìn mờ thoáng qua vào buổi tối hoặc sau khi làm việc mệt mỏi rồi tự biến mất. Do không đau đớn dữ dội, người bệnh thường chủ quan cho đến khi thị trường bị thu hẹp đáng kể và thị lực giảm sút nghiêm trọng.

Các phương pháp thăm dò nhãn khoa và hướng kiểm soát chuyên môn

Để xác định chính xác bệnh tăng nhãn áp góc đóng, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ tiến hành đo nhãn áp bằng nhãn áp kế, soi góc tiền phòng bằng kính chuyên dụng để đánh giá độ mở hoặc mức độ dính của góc thoát lưu. Đồng thời, bác sĩ sẽ kiểm tra thị trường, soi đáy mắt và chụp cắt lớp quang học bán phần sau để khảo sát mức độ tổn thương của lớp sợi thần kinh thị giác.

Về phương diện xử trí, mục tiêu hàng đầu là hạ nhãn áp nhanh chóng và giải phóng tắc nghẽn góc tiền phòng. Sau khi kiểm soát được áp lực mắt bằng các thuốc chuyên khoa, bác sĩ nhãn khoa thường chỉ định can thiệp laser mống mắt chu biên để tạo một lỗ thông nhỏ giúp cân bằng áp lực giữa hậu phòng và tiền phòng. Trong một số trường hợp mống mắt dính góc rộng hoặc thể thủy tinh đục phồng, phẫu thuật lấy thể thủy tinh hoặc phẫu thuật tạo lỗ rò lọc có thể được xem xét nhằm duy trì đường thoát lưu ổn định.

Lưu ý an toàn

Các thông tin cung cấp trong bài viết chỉ mang tính giáo dục y khoa và nâng cao nhận thức cộng đồng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Khi có biểu hiện đau nhức mắt đột ngột, đau đầu dữ dội kèm nhìn mờ, người bệnh cần đến ngay bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt để được cấp cứu kịp thời. Tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt khi chưa qua thăm khám vì có thể khiến tình trạng đóng góc tiền phòng trở nên trầm trọng hơn.

Tóm tắt

Tăng nhãn áp góc đóng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương thị lực vĩnh viễn nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời. Việc tìm hiểu rõ bản chất bệnh, nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và đi khám mắt định kỳ là biện pháp bảo vệ thị lực thiết thực nhất cho mỗi người. Khi xuất hiện các triệu chứng đau nhức mắt đột ngột kèm nhìn mờ, người bệnh cần tới ngay cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám và can thiệp y khoa phù hợp.