Tán sỏi niệu quản là gì, khi nào cần làm và các phương pháp hiện nay

Tán sỏi niệu quản là gì?

Tán sỏi niệu quản là thuật ngữ y khoa chỉ nhóm kỹ thuật can thiệp y tế nhằm mục đích phân rã cấu trúc viên sỏi nằm trong ống niệu quản. Niệu quản là con đường dẫn nước tiểu từ bể thận xuống bong bóng hay còn gọi là bàng quang. Khi sỏi mắc kẹt tại vị trí này áp lực nước tiểu phía trên bị ứ đọng gia tăng đột ngột gây căng giãn đài bể thận và kích thích các cơn đau nghiêm trọng.

Kỹ thuật tán sỏi sử dụng các dạng năng lượng như sóng xung kích ngoài cơ thể tia laser hoặc sóng siêu âm truyền qua ống nội soi để tác động trực tiếp lên viên sỏi. Nhờ cơ chế xâm lấn tối thiểu hoặc không xâm lấn phương pháp này làm giảm thiểu tổn thương cho mô lành xung quanh rút ngắn thời gian nằm viện và hỗ trợ hệ tiết niệu nhanh chóng khôi phục lưu thông bình thường.

Chỉ định can thiệp tán sỏi niệu quản trong y khoa

Không phải tất cả người bệnh có sỏi niệu quản đều phải thực hiện thủ thuật tán sỏi. Với những viên sỏi nhỏ có đường kính dưới năm milimét và chưa gây biến chứng Bác sĩ thường ưu tiên theo dõi và hướng dẫn điều trị nội khoa kết hợp uống nhiều nước để sỏi tự thoát ra ngoài.

Tuy nhiên thủ thuật tán sỏi niệu quản sẽ được xem xét khi viên sỏi có kích thước lớn thông thường từ sáu milimét trở lên hoặc sỏi bị kẹt lâu ngày không dịch chuyển. Bên cạnh đó các trường hợp sỏi gây tắc nghẽn lưu thông nước tiểu dẫn đến thận ứ nước nhiễm trùng đường tiết niệu tái diễn hoặc khiến người bệnh gặp phải các cơn đau quặn thận kéo dài không đáp ứng với thuốc giảm đau cũng là chỉ định bắt buộc để can thiệp kịp thời.

Các phương pháp tán sỏi niệu quản được ứng dụng phổ biến

Hiện nay y học phát triển nhiều giải pháp can thiệp tán sỏi niệu quản dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh. Phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể sử dụng sóng xung kích hội tụ từ bên ngoài xuyên qua da để làm vỡ sỏi. Kỹ thuật này không cần phẫu thuật hay luồn ống thường áp dụng cho sỏi niệu quản đoạn trên có kích thước vừa phải.

Phương pháp tán sỏi niệu quản ngược dòng bằng laser là kỹ thuật được dùng rộng rãi nhất. Bác sĩ đưa ống nội soi mềm hoặc cứng qua niệu đạo vào bàng quang rồi tiến lên niệu quản đến vị trí sỏi sau đó dùng dây phát tia laser để tán vụn viên sỏi. Ngoài ra với những trường hợp sỏi niệu quản sát bể thận hoặc sỏi lớn phức tạp phương pháp tán sỏi qua da hoặc phẫu thuật nội soi lấy sỏi có thể được lựa chọn để đảm bảo hiệu quả làm sạch sỏi tối ưu.

Quy trình chuẩn bị và đánh giá trước khi thực hiện tán sỏi

Trước khi tiến hành thủ thuật tán sỏi niệu quản người bệnh cần trải qua bước thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh bắt buộc. Bác sĩ chuyên khoa sẽ chỉ định chụp x quang hệ tiết niệu siêu âm ổ bụng hoặc chụp cắt lớp vi tính để xác định chính xác vị trí kích thước độ cứng và mức độ ảnh hưởng của viên sỏi đối với chức năng thận.

Người bệnh cũng được kiểm tra công thức máu chức năng đông máu và xét nghiệm nước tiểu nhằm phát hiện tình trạng nhiễm trùng chưa được kiểm soát. Nếu phát hiện có vi khuẩn trong đường tiết niệu đợt điều trị kháng sinh thích hợp sẽ được thực hiện trước khi tán sỏi để phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng huyết. Người bệnh cần thông báo đầy đủ với bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng đặc biệt là thuốc chống đông máu.

Chăm sóc và phục hồi sức khỏe sau khi thực hiện tán sỏi

Sau khi tán sỏi niệu quản người bệnh có thể gặp một số hiện tượng nhẹ như đi tiểu ra máu nhạt cảm giác buốt nhẹ khi tiểu hoặc đau mỏi vùng thắt lưng. Những triệu chứng này thông thường sẽ giảm dần sau vài ngày. Trong trường hợp có đặt ống thông niệu quản rút sau bác sĩ sẽ hẹn thời gian tái khám để rút ống an toàn.

Để quá trình phục hồi diễn ra thuận lợi người bệnh nên duy trì thói quen uống đủ từ hai đến hai lít rưỡi nước mỗi ngày giúp tăng cường đào thải các mảnh vụn sỏi còn sót lại. Việc vận động nhẹ nhàng cũng hỗ trợ quá trình di chuyển của mảnh sỏi nhỏ ra ngoài. Người bệnh cần duy trì chế độ ăn uống cân bằng hạn chế ăn quá mặn giảm thực phẩm chứa nhiều oxalat và tái khám đúng hẹn theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Tán sỏi niệu quản là phương pháp can thiệp y khoa an toàn nhưng vẫn tồn tại những giới hạn và rủi ro tiềm ẩn như tổn thương niêm mạc niệu quản chảy máu hoặc nhiễm trùng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý tìm kiếm các bài thuốc dân gian chưa qua kiểm chứng hoặc tự mua thuốc điều trị khi chưa có sự thăm khám của bác sĩ chuyên khoa Thận – Tiết niệu. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao rét run đau thắt lưng dữ dội hoặc tiểu ra máu cục cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Tán sỏi niệu quản đem lại giải pháp hiệu quả và an toàn giúp giải phóng tắc nghẽn đường tiết niệu do sỏi gây ra. Lựa chọn đúng phương pháp can thiệp dựa trên tư vấn chuyên môn của bác sĩ kết hợp với chế độ chăm sóc hậu phẫu chu đáo sẽ giúp người bệnh mau chóng hồi phục sức khỏe và ngăn ngừa nguy cơ sỏi tái phát.