Tại sao uống thuốc huyết áp rồi mà huyết áp vẫn tăng?

Uống thuốc huyết áp vẫn tăng là gì?

Bệnh tăng huyết áp là một tình trạng mạn tính đòi hỏi quá trình theo dõi sát sao và điều trị liên tục. Mục tiêu cốt lõi của việc sử dụng thuốc hạ huyết áp là đưa các chỉ số huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương về ngưỡng an toàn nhằm giảm thiểu tối đa tổn thương lên các cơ quan đích như tim, não, thận và mắt.

Tuy nhiên, việc uống thuốc không đồng nghĩa với việc huyết áp sẽ luôn giữ ở mức lý tưởng trong mọi thời điểm. Huyết áp trong cơ thể là một chỉ số động, liên tục biến thiên theo nhịp sinh học, trạng thái cảm xúc, mức độ vận động và các yếu tố kích thích từ môi trường. Do đó, việc hiểu rõ cơ chế hoạt động của thuốc cũng như các yếu tố làm giảm hiệu quả điều trị sẽ giúp người bệnh bình tĩnh xử trí và phối hợp hiệu quả hơn với nhân viên y tế trong quá trình chăm sóc sức khỏe.

Sai lệch từ thao tác đo và tâm lý căng thẳng khi kiểm tra huyết áp

Một trong những lý do phổ biến khiến người bệnh ghi nhận chỉ số huyết áp cao dù đã uống thuốc là do sai lệch trong thao tác đo. Việc sử dụng băng quấn tay không đúng kích cỡ, quấn quá lỏng hoặc quá chặt, đặt vòng bít không ngang mức tim đều có thể dẫn đến kết quả không chính xác. Ngoài ra, việc vừa đo vừa nói chuyện, đo ngay sau khi vận động mạnh, leo cầu thang hoặc dùng máy đo huyết áp cổ tay không đúng tư thế cũng khiến số đo tăng đáng kể. Bên cạnh đó, hiện tượng tăng huyết áp áo choàng trắng xảy ra khi người bệnh cảm thấy căng thẳng, hồi hộp lúc gặp nhân viên y tế hoặc lúc tự đo tại nhà cũng là nguyên nhân làm huyết áp tăng giả tạo tạm thời.

Chưa tuân thủ đúng thời gian và liều lượng thuốc được chỉ định

Việc duy trì nồng độ hoạt chất hạ áp ổn định trong cơ thể là yếu tố quyết định để kiểm soát huyết áp hiệu quả. Nếu người bệnh thường xuyên quên liều, uống sai giờ quy định, tự ý bớt thuốc hoặc ngưng thuốc khi thấy cơ thể khỏe khoắn, thuốc sẽ không thể phát huy tác dụng bảo vệ liên tục suốt cả ngày. Mỗi nhóm thuốc hạ huyết áp như thuốc ức chế men chuyển, thuốc chẹn thụ thể angiotensin, thuốc chẹn kênh canxi hay thuốc lợi tiểu đều có thời gian bán thải và cơ chế riêng biệt. Việc uống thuốc ngắt quãng không chỉ khiến huyết áp dao động thất thường mà còn làm tăng nguy cơ gặp phải các biến cố tim mạch nguy hiểm.

Tác động cản trở từ tương tác với các loại thuốc khác

Hiệu quả của thuốc hạ áp có thể bị suy giảm rõ rệt nếu người bệnh sử dụng đồng thời một số loại thuốc khác mà không có sự tư vấn của bác sĩ. Điển hình là các thuốc chống viêm không steroid thường dùng trong điều trị đau nhức xương khớp, thuốc cảm cúm chứa hoạt chất co mạch giảm nghẹt mũi, thuốc chứa corticoid hay thảo dược không rõ nguồn gốc. Những hoạt chất này có thể gây giữ nước, giữ muối trong cơ thể hoặc làm co thắt mạch máu, trực tiếp đối kháng với tác dụng của thuốc điều trị tăng huyết áp. Do đó, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ về tất cả các sản phẩm đang dùng để tránh tương tác bất lợi.

Ảnh hưởng từ chế độ ăn nhiều muối và lối sống căng thẳng

Chế độ sinh hoạt thiếu lành mạnh là rào cản lớn khiến thuốc hạ áp không đạt được hiệu quả tối ưu. Thói quen ăn mặn, tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn chứa lượng natri cao sẽ làm tăng thể tích tuần hoàn và tạo gánh nặng lớn lên thành mạch. Việc thường xuyên uống rượu bia, hút thuốc lá, mất ngủ mạn tính, ít vận động hoặc thường xuyên gặp áp lực tâm lý kéo dài đều kích thích hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh, giải phóng các hormone làm co mạch và tăng nhịp tim. Khi các yếu tố nguy cơ này liên tục hiện diện, hiệu lực của thuốc hạ áp sẽ bị lấn át đáng kể.

Tăng huyết áp kháng trị và các bệnh lý nguyên nhân thứ phát

Trong một số trường hợp, người bệnh đã tuân thủ nghiêm ngặt việc dùng thuốc và điều chỉnh lối sống nhưng huyết áp vẫn không đạt mục tiêu điều trị. Tình trạng này có thể do phác đồ điều trị ban đầu chưa đủ mạnh hoặc cơ địa chưa đáp ứng tốt, đòi hỏi bác sĩ phải phối hợp thêm nhóm thuốc hạ áp khác để tăng cường tác dụng hiệp đồng. Ngoài ra, người bệnh có thể mắc phải hội chứng tăng huyết áp kháng trị hoặc tăng huyết áp thứ phát bắt nguồn từ các bệnh lý nền tiềm ẩn như hẹp động mạch thận, suy thận mạn, u tủy thượng thận, cường aldosteron nguyên phát hoặc hội chứng ngừng thở khi ngủ. Khi đó, việc chẩn đoán và điều trị nguyên nhân gốc rễ là bắt buộc để kiểm soát chỉ số huyết áp.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không được tự ý tăng liều lượng, bỏ bớt thuốc hoặc thay đổi sang loại thuốc khác khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Việc tự ý tăng liều có thể gây hạ huyết áp quá mức dẫn đến thiếu máu não, ngất xỉu và té ngã. Nếu chỉ số huyết áp tăng rất cao kèm theo các triệu chứng cảnh báo nguy hiểm như đau thắt ngực, khó thở, nhìn mờ, tê bì chân tay hoặc đau đầu dữ dội, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

Tóm tắt

Tình trạng huyết áp vẫn tăng sau khi dùng thuốc cần được xem xét cẩn trọng từ nhiều yếu tố, bao gồm cách đo, việc uống thuốc hàng ngày đến thói quen sinh hoạt. Người bệnh không nên tự điều chỉnh thuốc hoặc quá lo lắng mà hãy chủ động ghi chép số đo huyết áp đều đặn để bác sĩ tim mạch có cơ sở thăm khám, tư vấn và điều chỉnh kế hoạch kiểm soát huyết áp phù hợp nhất.