Tại sao trẻ sơ sinh rụng rốn nhưng chưa khô và cách xử trí

Trẻ sơ sinh rụng rốn nhưng chưa khô là gì?

Dây rốn là con đường vận chuyển oxy và dưỡng chất thiết yếu từ mẹ sang thai nhi trong suốt thai kỳ. Sau khi trẻ chào đời, dây rốn được kẹp cắt và đoạn cuống rốn còn lại sẽ trải qua quá trình khô teo tự nhiên do hoại tử vô khuẩn. Thông thường, cuống rốn sẽ tự rụng trong khoảng từ 7 đến 21 ngày tuổi.

Sau thời điểm cuống rốn rụng, tại vị trí chân rốn sẽ để lại một vùng mô nhỏ cần thêm từ 3 đến 7 ngày để khô se bề mặt, hình thành lớp sừng và sẹo rốn hoàn chỉnh. Trạng thái rốn chưa khô được định nghĩa là tình trạng chân rốn vẫn còn ẩm ướt, tiết dịch dịch nhầy, rỉ máu rỉ nước sau khi cuống đã bong tróc. Tùy thuộc vào mức độ tiết dịch và các triệu chứng đi kèm, đây có thể là diễn tiến lành tính hoặc biểu hiện bệnh lý cần có sự can thiệp của bác sĩ chuyên khoa nhi.

Các nguyên nhân phổ biến khiến rốn trẻ sơ sinh chưa khô sau khi rụng

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ sơ sinh rụng rốn nhưng phần chân rốn vẫn ướt. Nguyên nhân sinh lý phổ biến nhất là quá trình liền da non tự nhiên. Sau khi cuống rốn rụng, bề mặt tiếp giáp vẫn là một vết thương nhỏ đang trong giai đoạn biểu mô hóa, có thể rỉ một ít dịch huyết thanh trong vòng vài ngày đầu.

Nguyên nhân thứ hai thường gặp là bệnh lý u hạt rốn. Đây là tình trạng tăng sinh quá mức của các tế bào mô hạt mạch máu tại đáy cuống rốn, tạo thành một khối tròn nhỏ màu đỏ hồng liên tục rỉ dịch nhầy trong suốt hoặc màu vàng nhạt. Ngoài ra, việc chăm sóc sai cách như băng kín rốn, ủ ấm quá mức hoặc để tã cọ xát cũng khiến rốn bị ứ đọng ẩm ướt. Một số trường hợp hiếm gặp hơn liên quan đến dị tật bẩm sinh ống niệu rốn hoặc ống rốn mạc treo ruột còn tồn tại sau sinh, đòi hỏi can thiệp ngoại khoa từ bác sĩ chuyên khoa nhi.

Dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng rốn cần đưa trẻ đi khám ngay

Viêm rốn là biến chứng nguy hiểm nếu vi khuẩn xâm nhập vào chân rốn chưa lành lặn. Cha mẹ cần theo dõi cẩn thận vùng bụng của trẻ mỗi ngày để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo sau:

Đáy rốn rỉ dịch mủ màu vàng hoặc xanh kèm theo mùi hôi khó chịu. Vùng da xung quanh chân rốn sưng phù nề, tấy đỏ lan rộng trên 5 milimet. Trẻ biểu hiện quấy khóc, đau đớn khi người chăm sóc chạm nhẹ vào vùng quanh rốn. Đáy rốn xuất hiện tình trạng chảy máu tươi liên tục, khó cầm sau khi ép nhẹ bằng gạc. Kèm theo đó, toàn thân trẻ có thể biểu hiện sốt cao hoặc hạ thân nhiệt bất thường, ngủ li bì, bỏ bú, bụng chướng. Khi xuất hiện một trong các dấu hiệu này, gia đình cần đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa nhi ngay lập tức để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng máu.

Hướng dẫn vệ sinh và chăm sóc rốn đúng chuẩn y khoa tại nhà

Chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh đòi hỏi quy trình sạch sẽ và nhẹ nhàng. Trước khi thao tác, người chăm sóc cần rửa tay thật kỹ bằng xà phòng sát khuẩn dưới vòi nước chảy.

Để làm sạch rốn chưa khô, cha mẹ dùng tăm bông y tế hoặc miếng gạc vô khuẩn thấm dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9 phần trăm, lau nhẹ nhàng từ chân rốn ra vùng da xung quanh. Sau đó, dùng một miếng gạc khô sạch khác thấm nhẹ để lấy đi toàn bộ dịch ẩm dư thừa. Nguyên tắc quan trọng nhất là giữ cho rốn luôn khô ráo và thoáng khí tự nhiên. Không nên băng kín rốn bằng băng gạc dày vì môi trường ẩm kín tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn kỵ khí phát triển. Khi mặc tã, hãy gập mép tã xuống dưới mức rốn để tránh ma sát và ngăn ngừa nước tiểu vấy bẩn vào vết thương.

Những sai lầm cha mẹ cần tránh khi chăm sóc rốn trẻ sơ sinh

Trong quá trình chăm sóc trẻ sơ sinh, nhiều phụ huynh vì quá lo lắng nên đã áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng sai lầm, vô tình gây nguy hại cho sức khỏe của trẻ.

Sai lầm nghiêm trọng nhất là rắc bột kháng sinh, bột lưu huỳnh, phấn rôm hoặc đắp các loại lá thuốc không rõ nguồn gốc lên cuống rốn với mong muốn rốn mau khô. Những chất này không chỉ gây kích ứng, làm bít tắc bề mặt vết thương mà còn đưa thêm mầm bệnh vào sâu bên trong, dẫn đến viêm mô tế bào và uốn ván rốn. Một sai lầm khác là dùng cồn nồng độ cao hoặc oxy già rửa liên tục mỗi ngày, điều này làm tổn thương các tế bào biểu mô mới hình thành, khiến vết thương bỏng rát và càng chậm liền sẹo. Bên cạnh đó, phụ huynh tuyệt đối không được tự ý dùng tay bóc vảy khô hay giật mạnh chân rốn còn dính.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc bôi ngoài da hay áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng lên rốn của trẻ. Khi nhận thấy rốn bé có mùi lạ, chảy mủ, tấy đỏ lan rộng hoặc bé sốt, cần đưa bé đến bệnh viện chuyên khoa ngay.

Tóm tắt

Chăm sóc rốn trẻ sơ sinh sau khi rụng đòi hỏi sự kiên nhẫn, cẩn trọng và theo dõi sát sao từ gia đình. Khi cuống rốn chưa khô ráo hoàn toàn nhưng trẻ vẫn bú tốt, vùng da xung quanh bình thường, phụ huynh hãy duy trì vệ sinh sạch sẽ và để thoáng tự nhiên. Ngay khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nghi ngờ nhiễm trùng nào, việc thăm khám bác sĩ nhi khoa là biện pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho bé.