Tại sao trẻ sơ sinh hay vặn mình và cách xử trí an toàn cho cha mẹ

Trẻ sơ sinh hay vặn mình là gì?

Trẻ sơ sinh hay vặn mình là tình trạng bé thường xuyên co cứng cơ toàn thân, ưỡn người, đỏ bừng mặt hoặc phát ra tiếng rặn é e, thường xảy ra trong khi ngủ hoặc lúc gần thức dậy. Biểu hiện này xuất hiện phổ biến nhất ở trẻ từ 2 tuần tuổi đến khoảng 3 hoặc 4 tháng tuổi. Ở độ tuổi này, các cơ quan trong cơ thể trẻ, đặc biệt là hệ thống thần kinh trung ương và đường tiêu hóa, vẫn đang trong giai đoạn tiếp tục thích nghi với môi trường sống độc lập bên ngoài tử cung người mẹ. Do đó, hiện tượng vặn mình hầu như chỉ là một phản ứng tự nhiên của cơ thể đối với các kích thích nội tại hoặc ngoại cảnh.

Các nguyên nhân sinh lý phổ biến khiến trẻ sơ sinh hay vặn mình

Trong giai đoạn đầu đời, vỏ não và các sợi dẫn truyền thần kinh của trẻ sơ sinh chưa phát triển hoàn chỉnh, khiến các phản xạ vận động ngoại vi chưa được kiểm soát chặt chẽ. Điển hình là phản xạ Moro hay phản xạ giật mình, khiến bé dễ co giật nhẹ tay chân hoặc gồng cứng mình khi có kích thích từ âm thanh hay ánh sáng.

Bên cạnh đó, chu kỳ giấc ngủ của trẻ sơ sinh có tỷ lệ ngủ cử động mắt nhanh chiếm phần lớn thời gian. Trong pha ngủ nông này, trẻ thường xuyên có biểu hiện vặn người, mút miệng, nhăn mặt hoặc phát ra tiếng ọ ẹ nhưng thực chất vẫn đang trong trạng thái ngủ. Dạ dày của trẻ sơ sinh có dung tích nhỏ và nằm ngang, khi bú no hoặc nuốt phải không khí, cảm giác căng tức bụng cũng thúc đẩy trẻ vặn vẹo để giải tỏa sự khó chịu.

Dấu hiệu phân biệt vặn mình sinh lý và vặn mình do bệnh lý

Dù đa số là lành tính, tình trạng vặn mình đôi khi có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe cần được nhân viên y tế đánh giá. Tình trạng thiếu vitamin D hoặc canxi có thể gây rối loạn giấc ngủ, khiến trẻ dễ bị kích thích thần kinh cơ, hay giật mình, vặn mình kèm theo đổ mồ hôi trộm nhiều ở vùng đầu hoặc rụng tóc vành khăn.

Một nguyên nhân khác là hội chứng trào ngược dạ dày thực quản hoặc khó chịu đường tiêu hóa do bất dung nạp lactose, dị ứng đạm sữa. Khi dịch dạ dày trào ngược gây nóng rát thực quản, trẻ thường uốn cong lưng, vặn người và quấy khóc gay gắt trong hoặc sau khi bú. Ngoài ra, các tổn thương da như chàm sữa, hăm tã gây ngứa ngáy cũng khiến bé bứt rứt, cọ xát và vặn mình liên tục.

Những biện pháp hỗ trợ giúp giảm tình trạng vặn mình ở trẻ

Để giúp trẻ ngủ sâu giấc và bớt khó chịu, cha mẹ nên tạo môi trường ngủ lý tưởng với nhiệt độ phòng thoáng mát, duy trì khoảng 24 đến 26 độ C tùy điều kiện thời tiết, tránh để gió quạt hoặc luồng điều hòa phả thẳng vào người bé. Sử dụng đệm có độ cứng vừa phải và hạn chế chăn gối lỏng lẻo quanh khu vực ngủ.

Trước khi cho bé ngủ, phụ huynh có thể quấn chũn mềm mại để tạo cảm giác an tâm như trong bụng mẹ, nhưng cần chú ý nới lỏng vùng hông và đùi. Sau mỗi cữ bú, luôn nhớ vỗ ợ hơi kỹ cho trẻ bằng cách bế thẳng tựa cằm vào vai hoặc đặt bé ngồi hơi nghiêng về phía trước. Thao tác xoa bóp bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ cũng giúp kích thích nhu động ruột, giảm tình trạng đầy hơi chướng bụng hiệu quả.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ sơ sinh uống các loại thực phẩm bổ sung, canxi, vitamin hoặc thuốc an thần dân gian khi chưa có sự thăm khám và hướng dẫn từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá, hơ lửa hay dùng lòng trắng trứng chà xát lên da trẻ để trị vặn mình, vì làn da trẻ sơ sinh rất mỏng manh và dễ bị kích ứng, nhiễm trùng nguy hiểm.

Tóm tắt

Hiện tượng vặn mình ở trẻ sơ sinh đa phần là biểu hiện sinh lý tự nhiên và sẽ giảm dần khi hệ thần kinh của bé hoàn thiện hơn. Cha mẹ chỉ cần chú ý tạo không gian ngủ thoải mái, vỗ ợ hơi kỹ và đáp ứng kịp thời các nhu cầu cơ bản của con. Nếu nhận thấy các biểu hiện bất thường hoặc trẻ quấy khóc không dứt, việc thăm khám bác sĩ nhi khoa là biện pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe bé yêu.