Tại sao trẻ sơ sinh hay khóc đêm và giải pháp dỗ bé ngủ ngon

Trẻ sơ sinh hay khóc đêm là gì?

Khóc đêm ở trẻ sơ sinh là tình trạng trẻ nhũ nhi thức giấc nhiều lần trong đêm và cất tiếng khóc dai dẳng, khó dỗ dành. Trong giai đoạn từ sơ sinh đến ba tháng tuổi, chu kỳ thức ngủ của trẻ chưa theo nhịp ngày đêm của người trưởng thành do tuyến tùng chưa tiết đủ melatonin và dạ dày có kích thước nhỏ cần được nạp dinh dưỡng thường xuyên. Tiếng khóc là phương thức giao tiếp sinh học phản ánh trạng thái đói, mệt, ướt tã, đau bụng thoáng qua hoặc nhu cầu được tiếp xúc da kề da để cảm thấy an toàn. Hiểu được bản chất sinh lý này giúp cha mẹ giảm bớt áp lực tâm lý và đồng hành cùng con một cách kiên nhẫn.

Các nguyên nhân sinh lý khiến trẻ sơ sinh thức giấc và quấy khóc ban đêm

Trong những tháng đầu đời, khóc là phương tiện giao tiếp duy nhất để trẻ sơ sinh bày tỏ các nhu cầu cơ bản của cơ thể. Nguyên nhân phổ biến nhất khiến trẻ thức giấc và khóc vào ban đêm là cảm giác đói do dung tích dạ dày của trẻ còn rất nhỏ, đòi hỏi phải nạp năng lượng sau mỗi vài giờ. Bên cạnh đó, tã lót bị ẩm ướt gây khó chịu cho làn da non nớt, nhiệt độ phòng ngủ quá nóng hoặc quá lạnh, hay lớp quần áo bó sát cũng kích thích trẻ thức giấc.

Một yếu tố sinh lý thường gặp khác là hiện tượng đầy hơi và trào ngược nhẹ sau khi bú. Nếu trẻ nuốt phải nhiều không khí trong lúc bú bình hoặc bú mẹ mà chưa được vỗ ợ hơi kỹ lưỡng, bọt khí tích tụ trong đường tiêu hóa sẽ gây căng tức bụng. Khi nằm xuống, cảm giác ức nghẹn càng khiến trẻ bứt rứt, quấy khóc và khó tự dỗ mình vào giấc ngủ trở lại.

Hội chứng quấy khóc co thắt ruột và tình trạng quá tải giác quan ở trẻ

Nếu trẻ quấy khóc dữ dội, mặt đỏ bừng, hai tay nắm chặt, co gối lên bụng và tình trạng này thường diễn ra vào cùng một khung giờ chiều tối hoặc nửa đêm ở một đứa trẻ hoàn toàn khỏe mạnh, đây có thể là biểu hiện của hội chứng quấy khóc ở trẻ nhũ nhi hay còn gọi là đau bụng co thắt ở trẻ sơ sinh. Tình trạng này xuất phát từ hệ thần kinh và hệ tiêu hóa chưa phát triển hoàn thiện, khiến trẻ dễ bị kích thích bởi các xung động từ đường ruột.

Ngoài ra, trẻ sơ sinh cũng rất dễ bị quá tải giác quan vào cuối ngày nếu ban ngày tiếp xúc với quá nhiều ánh sáng mạnh, tiếng ồn lớn hoặc liên tục chuyền tay qua nhiều người bế. Sự mệt mỏi quá mức khiến lượng hormone căng thẳng trong cơ thể trẻ gia tăng, dẫn đến việc trẻ khó đi vào giấc ngủ sâu, dễ giật mình và khóc ngặt từng cơn khi đêm xuống.

Giải pháp xoa dịu và dỗ trẻ sơ sinh nín khóc an toàn

Khi trẻ sơ sinh khóc đêm, phụ huynh nên bình tĩnh kiểm tra tuần tự các nhu cầu căn bản thay vì lập tức bế xốc hoặc ép trẻ bú thêm sữa. Hãy kiểm tra tã lót, sờ nhẹ vùng gáy để đánh giá thân nhiệt của trẻ nhằm điều chỉnh quần áo hoặc chăn đắp phù hợp, đồng thời giữ phòng ngủ ở mức nhiệt độ thoáng mát và ánh sáng dịu tối.

Cha mẹ có thể áp dụng các kỹ thuật mô phỏng môi trường tử cung quen thuộc để trấn an hệ thần kinh của trẻ. Phương pháp quấn kén bằng khăn mềm co giãn giúp hạn chế phản xạ giật mình Moro. Bế trẻ theo tư thế nằm nghiêng hoặc ôm sát vào ngực mẹ kết hợp tạo âm thanh xì xì đều đặn hoặc sử dụng máy phát tiếng ồn trắng ở mức âm lượng an toàn sẽ giúp trẻ nhanh chóng lấy lại cảm giác an tâm. Những động tác đung đưa nhẹ nhàng, nhịp nhàng cũng góp phần hỗ trợ xoa dịu đáng kể cơn quấy khóc.

Xây dựng thói quen trước giờ ngủ giúp trẻ sơ sinh ngủ sâu giấc

Thiết lập một chu trình sinh hoạt đều đặn trước giờ đi ngủ là nền tảng quan trọng giúp trẻ sơ sinh phân biệt ngày đêm và hình thành nhịp sinh học ổn định. Phụ huynh nên duy trì chuỗi hoạt động êm dịu kéo dài khoảng mười lăm đến hai mươi phút mỗi tối, bao gồm tắm nước ấm, mát-xa bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ, mặc trang phục thoáng mát và hát ru hoặc trò chuyện với giọng điệu thì thầm.

Trong cữ bú đêm, cha mẹ nên giữ không gian tĩnh lặng, hạn chế bật đèn sáng rực và tránh trò chuyện hay kích thích đùa giỡn với trẻ. Việc phân định rõ ràng giữa ban ngày nhiều ánh sáng, sinh động và ban đêm yên tĩnh, tối mờ sẽ giúp đồng hồ sinh học của trẻ sớm hoàn thiện, từ đó giảm thiểu tần suất thức giấc giữa đêm và giúp các giấc ngủ kéo dài trọn vẹn hơn.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không bao giờ rung lắc trẻ sơ sinh dưới bất kỳ hình thức nào vì có thể gây tổn thương não nghiêm trọng do hội chứng rung lắc trẻ nhỏ. Không tự ý sử dụng các loại thuốc an thần, thuốc chống nôn, siro thảo dược không rõ nguồn gốc hoặc tự ý bổ sung canxi và vitamin D liều cao khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu trẻ khóc kèm sốt, nôn trớ dịch xanh vàng, chướng bụng căng cứng hoặc li bì khó đánh thức, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.

Tóm tắt

Khóc đêm ở trẻ sơ sinh đa phần là một giai đoạn sinh lý tạm thời trong quá trình thích nghi với thế giới bên ngoài. Khi cha mẹ hiểu rõ các nhu cầu căn bản và kiên nhẫn xây dựng chu trình sinh hoạt phù hợp, những cữ quấy khóc ban đêm sẽ dần thuyên giảm. Trường hợp trẻ quấy khóc kèm dấu hiệu bất thường về thể chất, gia đình nên chủ động đưa trẻ đi khám bác sĩ nhi khoa để được hướng dẫn đúng cách.